Wstęp: Ewolucja podejścia do ochrony przeciwpożarowej
Tragedia z 11 września 2001 roku zmieniła pogląd Europejczyków na ochronę przeciwpożarową wysokich budynków oraz na kwestię ewakuacji z nich ludzi. W przypadku WTC potwierdziła się stara prawda, że nie ma wieżowców odpornych na ogień. Prawdziwym zagrożeniem okazało się zapadanie budynku, podczas gdy w innych pożarach budynków wysokościowych najwięcej ofiar było z powodu zatrucia toksycznym gazem. Europejskie Stowarzyszenie Dźwigowe (ELA) w październiku 2006 roku zorganizowało Międzynarodową Konferencję „Pożar i zarządzanie ryzykiem”, podsumowującą doświadczenia ekspertów z USA, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii, Holandii i Belgii. Omówiono wówczas najnowsze kierunki dotyczące zabezpieczeń przeciwpożarowych, wykorzystania dźwigów przez ekipy ratownicze oraz metod badania odporności ogniowej drzwi przystankowych.
Zasady użytkowania wind w czasie pożaru
Zasadniczo dźwigi osobowe i osobowo-towarowe nie są przeznaczone do ewakuacji w razie pożaru. Korzystanie z windy w sytuacji zagrożenia może być bardzo niebezpieczne, m.in. ze względu na ryzyko awarii zasilania czy uszkodzenia systemów sterujących. Pasażerowie mogą utknąć w kabinie, a winda może stać się pułapką. Właściwą zasadą postępowania podczas pożaru jest poruszanie się w dół klatką schodową i schodami. W przypadku zagrożenia najlepszym rozwiązaniem jest także sprowadzenie windy na parter, upewnienie się, czy jest ona pusta oraz wyłączenie jej za pomocą specjalnego wyłącznika.
Oznakowanie zakazu używania windy
Jeżeli ze względów bezpieczeństwa winda nie może być używana podczas pożaru, powinna być właściwie oznakowana. Obowiązujący jest znak zgodny z normą PN-97/N-01256/04, przedstawiający przekreśloną postać w windzie z płomieniami.
Dźwigi dla straży pożarnej i ewakuacji osób niepełnosprawnych
Wykorzystanie dźwigów w czasie pożaru regulowane jest normą **EN 81-72** (PN-EN 81-72:2005), dotyczącą dźwigów dla straży pożarnej. Winda pożarowa to urządzenie spełniające określone funkcje dla strażaków do gaszenia i ratowania.
Wymagania techniczne dla dźwigów pożarowych
* **Zasilanie:** Posiadają zasilacz dwuobwodowy - w przypadku przerwy w zasilaniu głównym, awaryjne zasilanie włącza się automatycznie.* **Sterowanie:** Automatyczny powrót na wyznaczoną kondygnację (zazwyczaj parter) i przejście w tryb obsługi wyłącznie przez strażaków.* **Konstrukcja:** Szyb dźwigu pożarowego powinien być ustawiony osobno, a materiały dekoracyjne w kabinie muszą być niepalne.* **Wodoszczelność:** Zastosowanie środków wodoszczelnych dla przewodów zasilających i drzwi.
Ewakuacja osób niepełnosprawnych
Osoby niepełnosprawne, kobiety w ciąży czy osoby ranne (stanowiące do 5% populacji) wymagają specjalnych rozwiązań, gdyż schody nie umożliwiają im szybkiego opuszczenia budynku. Prace Grupy Roboczej 6 (CEN/TC/WG6) wskazują na konieczność spełnienia norm:
- EN 81-70 - dostępność dla osób niepełnosprawnych (wymiary, wyposażenie).
- EN 81-73 - funkcjonowanie dźwigów w przypadku pożarów (automatyczny powrót).
Zabezpieczenie szybu dźwigowego
Ludzi zabija przede wszystkim toksyczny gaz, a nie ogień. Dlatego najważniejszą sprawą jest zapewnienie nadciśnienia w szybach dźwigowych (rzędu 50 Pa w stosunku do pomieszczeń), co skutecznie zabezpiecza szyb przed zadymianiem.
Norma PN-EN 81-58:2005
Norma ta określa próby odporności ogniowej drzwi przystankowych. Kryteria badań obejmują szczelność ogniową (E), izolacyjność cieplną (I) oraz odporność na promieniowanie cieplne (W). Drzwi te muszą uniemożliwiać wejście ognia do szybu i jego rozprzestrzenianie się na wyższe kondygnacje.
| Cecha | Winda zwykła | Winda pożarowa |
| Zasilanie | Standardowe | Dwuobwodowe (z awaryjnym) |
| Użytkownicy | Wszyscy (w normalnych warunkach) | Strażacy, ekipy ratunkowe |
| Funkcja w pożarze | Zakaz używania | Aktywna rola w ratowaniu |
Strategia ewakuacji i rola opiekunów
Dla wysokich budynków musi być opracowana strategia ewakuacji określająca liczbę dźwigów, czas ewakuacji oraz zasady kierowania nią. W przypadku ewakuacji osób niepełnosprawnych zdefiniowano dwa rodzaje:
- Z opiekunem, który porusza się dźwigiem wraz z ewakuowanymi.
- Bez opiekuna w kabinie, ale z jego pomocą na każdej kondygnacji.
Opiekunowie pożarowi odpowiadają za sprawdzanie pokoi oraz pomoc niepełnosprawnym, co wymaga regularnych ćwiczeń ewakuacyjnych.
Wycofanie wind przez straż pożarną fazy 1 i fazy 2
tags:
#winda #tryb #pozarowy