Hydranty Zewnętrzne w Systemach Przeciwpożarowych

Hydrant to kluczowe urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór wody z głównych przewodów sieci wodociągowej. Hydranty zewnętrzne stanowią jedne z podstawowych urządzeń przeciwpożarowych i są integralną częścią infrastruktury wykorzystywanej przez jednostki straży pożarnej do skutecznego gaszenia pożarów.

Sprzęt ten montuje się na sieci wodociągowej, dzięki czemu po podłączeniu do hydrantu służby zyskują niemal natychmiastowy dostęp do źródła wody. Jest to niezwykle ważne, ponieważ wozy strażackie dysponują ograniczonymi zbiornikami, a w przypadku długotrwałych działań konieczne jest szybkie podpięcie pod stałe źródło zasilania, takie jak hydrant zewnętrzny. Szybka lokalizacja hydrantu warunkuje zapewnienie stałego dostępu do wody i sprawne ugaszenie pożaru.

Rodzaje Hydrantów Zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne dzielimy na dwa główne typy: nadziemne i podziemne.

Hydranty Nadziemne

Hydrant zewnętrzny nadziemny to kolumna, obustronnie zakończona nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej ma kolor czerwony, choć spotyka się również hydranty w kolorze czarnym lub szarym, co wyróżnia je z otoczenia. Do skorzystania z hydrantu nadziemnego nie jest konieczne stosowanie dodatkowego sprzętu, co zapewnia szybszy dostęp do zasobów wody.

Korpus hydrantów zewnętrznych nadziemnych należy wykonywać z następujących materiałów: żeliwa szarego, żeliwa sferoidalnego, stali bądź innych materiałów konstrukcyjnych o wymaganych własnościach wytrzymałościowych. Uszczelnienia powinny być wykonane z elastomerów.

Zaleca się stosowanie hydrantów zewnętrznych nadziemnych, szczególnie o średnicy nominalnej DN 80. Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150.

Hydranty Podziemne

Hydrant podziemny to kolumna, umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego. Cała konstrukcja hydrantu umieszczona jest pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce, w którym znajduje się do niego dostęp, przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą „W”. Aby mieć możliwość skorzystania z hydrantu podziemnego, konieczne jest posiadanie specjalnego klucza do hydrantu podziemnego, jaki znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.

Dopuszcza się stosowanie hydrantów podziemnych w przypadkach, gdy stosowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane (np. utrudnienie ruchu drogowego lub pieszego, uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych). Hydrant zewnętrzny podziemny powinien mieć średnicę nominalną DN 80mm.

Wspólne cechy i wyposażenie hydrantów zewnętrznych

Hydrant powinien być wyposażony w dwie nasady boczne wielkości 75, a dodatkowo hydranty DN100 i DN150 powinny być wyposażone w nasadę czołową wielkości 110. Hydrant powinien być wyposażony w głowicę do otwierania zaworu kluczem wykonanym zgodnie z PN. Kierunek zamknięcia zaworu hydrantu powinien być zgodny z ruchem wskazówek zegara, patrząc od góry. Pokrywy nasad powinny być zabezpieczone przed zagubieniem.

Hydranty zewnętrzne najczęściej stosowane to hydranty o średnicach 80 mm i 100 mm (oznaczane jako hydrant DN80 i hydrant DN100). Rzadziej spotykany jest hydrant nadziemny o średnicy 150 mm (DN150). Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować: hydrant PN 10 (ciśnienie nominalne 10 bar/1 MPa) lub hydrant PN 16 (ciśnienie nominalne 16 bar/1,6 MPa). Takimi parametrami mogą charakteryzować się zarówno hydranty nadziemne, jak i podziemne.

Podstawy Prawne i Wymagania Techniczne

Obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach i zgodnie z zasadami techniki, zapewniając m.in. spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Przepisy dotyczące sieci hydrantowych (zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych) są uszczegółowieniem regulacji Prawa budowlanego, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.

Kluczowe Rozporządzenie

Dla niektórych obiektów konieczne jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru - szczegółowe wytyczne zawarte są w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030). W tym akcie prawnym znajdują się szczegółowe regulacje dotyczące niemal każdego aspektu związanego z hydrantami zewnętrznymi, w tym średnic nominalnych sieci, samych hydrantów oraz ich lokalizacji i oznaczania, w zależności od charakterystyki obszaru lub obiektu.

Obowiązek Instalacji Hydrantów Zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne, jako urządzenia umożliwiające pobór wody do celów przeciwpożarowych bezpośrednio z sieci wodociągowych, muszą być instalowane w określonych miejscach. Obowiązek ten dotyczy:

• Jednostek osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej.
• Położonych w granicach tych jednostek budynków użyteczności publicznej, budynków zamieszkania zbiorowego, obiektów produkcyjnych i magazynowych. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia).
• Każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s).
• Obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s, natomiast dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieciach wymagana jest wydajność 5 dm³/s.

Wymagania dla Sieci Wodociągowej Przeciwpożarowej

Sieci wodociągowe będące źródłem wody do celów przeciwpożarowych powinny być zasilane z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, które zapewniają wymagane wydajności i odpowiednie ciśnienie w hydrantach zewnętrznych przez co najmniej 2 godziny. Przepisy wskazują, że przeciwpożarowe sieci wodociągowe powinno wykonywać się jako sieci obwodowe. Poza obszarami miejskimi, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s, dopuszczalna jest jednak budowa sieci rozgałęzieniowej. Dopuszcza się również budowę rozgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych. Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia (zasuwy) umożliwiające odłączanie ich od sieci.

Lokalizacja i Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne muszą znajdować się w odpowiednich odległościach - zarówno od budynków, jak i od siebie, aby zawsze istniała możliwość dostępu do nich jednostek straży pożarnej.

Zasady Lokalizacji

Hydranty zewnętrzne umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).

Jeśli hydranty umieszczane są poza obszarami miejskimi, odległości między nimi powinny być dostosowane do gęstości zaludnienia i planowanej zabudowy. Dodatkowo hydranty zewnętrzne średnicy DN 80 należy stosować w obiektach przemysłowych, w których ilość wody potrzebnej do gaszenia pożaru na zewnątrz przekracza 30 dm³/s, a w zakładach petrochemiczno-rafineryjnych i podobnych należy stosować hydranty o średnicy DN 100.

Zasady Oznakowania

Oznakowanie hydrantów zgodne powinno być z Polskimi Normami (PN-EN 14384:2009 dla hydrantów nadziemnych i PN-EN 14339 dla hydrantów podziemnych), co oznacza, że każde oznakowanie hydrantu oraz znaki wskazujące jego umiejscowienie będą takie same niezależnie od miejscowości. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydrantu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach.

Oznakowanie Hydrantu Zewnętrznego Nadziemnego

Hydrant zewnętrzny nadziemny oznakowany jest tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrant na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny znajduje się bądź na samym hydrancie, bądź na wysięgniku - takie rozwiązanie zdecydowanie zwiększa widoczność hydrantu, co jest pomocne podczas planowania ustawienia wozu strażackiego, zwłaszcza w terenach zielonych, gdzie roślinność może przesłaniać sam hydrant. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny to kwadratowa tabliczka w kolorze białym z dużą, czarną literą "H" w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty.

Oznakowanie Hydrantu Zewnętrznego Podziemnego

Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną - tablicą z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca, w którym umieszczona jest klapa zakrywająca dostęp do hydrantu. Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera "H" - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości - w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo.

Do oznakowania hydrantów zewnętrznych stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne zgodne z normą Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. Na czerwonych tabliczkach umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.

Dokumentacja i Konserwacja

Wymagana Dokumentacja

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale także posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
• atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
• świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.

Przeglądy i Konserwacja

Hydranty zewnętrzne powinny być co najmniej raz w roku poddawane przeglądom i konserwacji przez właściciela sieci wodociągowej przeciwpożarowej. Urządzenia te powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN).

Hydranty Wewnętrzne - Krótki Przegląd

Mimo że główny nacisk kładziemy na hydranty zewnętrzne, warto wspomnieć również o hydrantach wewnętrznych. Jest to urządzenie umieszczone na sieci wodociągowej wewnętrznej, służące do poboru wody, celem gaszenia pożarów grupy A. Umożliwia ono dogodne gaszenie ewentualnego pożaru (z większych niż gaśnice odległości), a w szczególności przydatne jest do gaszenia pożarów w zarodku oraz do dogaszania pogorzelisk. Hydranty DN25 stosuje się w budynkach użyteczności publicznej (np. sklep, szkoły, banki) oraz w budynkach zamieszkania zbiorowego.

Hydranty wewnętrzne są według definicji urządzeniami przeciwpożarowymi. Zawory odcinające hydrantów muszą znajdować się na wysokości 1,35+/-0,1m od podłogi. Urządzenia te należy poddawać przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym, zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach, w odnośnej dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi. Czynności te należy przeprowadzać w okresach zgodnych z instrukcją Producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku, przez osobę kompetentną.

Do oznakowania hydrantów wewnętrznych stosuje się znaki bezpieczeństwa - znaki ochrony przeciwpożarowej. Dla znaków ochrony ppoż. obowiązuje norma PN-EN ISO 7010, przy czym w dalszym ciągu można stosować znaki zgodne z wymaganiami wycofanej już normy PN-92/N-01256/01. Nie stosuje się tych samych tabliczek jak do oznakowania hydrantów zewnętrznych.

tags: #wodociag #trojnik #hydrant