Na terenie Polski funkcjonują Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) w miejscowościach o nazwie Wojnowice. Poniższy artykuł przedstawia informacje dotyczące dwóch takich jednostek, zlokalizowanych w różnych regionach kraju, prezentując ich historię, działalność i znaczenie dla lokalnych społeczności.
OSP Wojnowice w Gminie Opalenica (Powiat Nowotomyski)
Dzień 21 stycznia 2021 roku okazał się niezwykle uroczystym dla jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Wojnowicach (gmina Opalenica). Tego dnia miało miejsce oficjalne wręczenie dokumentów, potwierdzających włączenie jednostki do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG).
Uroczystość odbyła się przed remizą OSP Wojnowice, a udział w niej wzięli między innymi burmistrz Tomasz Szulc oraz Komendant Powiatowy Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Nowym Tomyślu młodszy brygadier Marek Kołdyk. Wśród uczestników byli również sołtys i radny Wojnowic Ryszard Piotrowski, będący jednocześnie strażakiem-ochotnikiem, a także inni strażacy.
OSP Wojnowice jest drugą jednostką na terenie gminy Opalenica, obok OSP Opalenica, która funkcjonuje w ramach KSRG. Strażacy z tej jednostki mają do dyspozycji dwa wozy bojowe: lekki na podwoziu Forda oraz ciężki marki Man.
Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG)
Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) powstał w 1991 roku, a zaczął funkcjonować w 1995 roku. Jego celem jest ujednolicenie działań ratowniczych podejmowanych w sytuacjach zagrożeń życia, zdrowia, mienia lub środowiska, realizowanych przez Państwową Straż Pożarną oraz inne podmioty ratownicze, głównie Ochotnicze Straże Pożarne.
Centralnym organem administracji rządowej w sprawach organizacji KSRG jest Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej. System ten realizuje swoje zadania poprzez koordynację walki z pożarami i innymi klęskami żywiołowymi, a także ratownictwa technicznego, ekologicznego i medycznego na wszystkich szczeblach administracji. KSRG stanowi integralną część systemu bezpieczeństwa państwa.
OSP Wojnowice w Gminie Krzanowice (Powiat Raciborski) - Historia i Rozwój
Ochotnicza Straż Pożarna w Wojnowicach (gmina Krzanowice, powiat Raciborski) posiada bogatą historię, sięgającą końca XIX wieku, i odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa lokalnej społeczności.
Początki działalności
Pierwsze wzmianki o udziale strażaków z Wojnowic w akcjach gaśniczych pojawiły się w prasie regionalnej. W niemieckojęzycznej gazecie głubczycko-raciborskiej z 10 kwietnia 1884 roku odnotowano udział strażaków z Wojnowic z sikawką w gaszeniu pożaru w Żerdzinach. Kolejna wzmianka z 1901 roku dotyczy udziału w gaszeniu aż dwóch pożarów we wsi Wojnowice, w których spłonęła stodoła gospodarza Emanuela Wyszkoni oraz budynki folwarczne i stodoła właściciela Heinricha Von Bancka. W 1905 roku morawska gazeta wspomniała o straży z Wojnowic w kontekście pożaru w Samborowicach, a w 1907 roku w akcji gaśniczej w Bojanowie (spłonęła chałupa i stodoła kowala Walentego Solicha), gdzie oprócz strażaków z Wojnowic brali udział druhowie z Bojanowa, Borucina, Krzanowic i Bieńkowic.
Oficjalną datę założenia straży w Wojnowicach postanowiono uznać z chwilą prawnego i urzędowego zatwierdzenia statutu jednostki w 1909 roku. Członkiem straży mógł być każdy w wieku 18-50 lat, po przejściu przeszkolenia i zapoznaniu się z treścią statutu. Na samym początku OSP Wojnowice liczyła 20 członków.
Założycielami straży byli: ówczesny sołtys wsi Wojnowice - Johann Zacharzowski (pierwszy Prezes), restaurator Johan Kutschera (pierwszy Komendant), Johann Niedzball (Skarbnik), Johann Jordan (Sekretarz) oraz Johann Ottlik (Gospodarz). Warto podkreślić, że straż w Wojnowicach należała do jednych z pierwszych powstałych jednostek na terenie gminy i powiatu.
Rozwój i wyzwania przedwojenne
Już trzy lata po formalnym utworzeniu, w 1912 roku, przystąpiono do budowy małej strażnicy, zlokalizowanej obok dzisiejszego budynku. Dalszy rozwój jednostki nastąpił pod kierownictwem nowego komendanta - Franciszka Kołodzieja, który kładł duży nacisk na dyscyplinę i sprawność fizyczną strażaków.
Równolegle ze staraniami o sprzęt przeciwpożarowy, strażacy ufundowali w 1921 roku sztandar poświęcony św. Florianowi, patronowi strażaków. Wyznaczono stały skład pocztu sztandarowego: Alojzy Szczepanek, Georg Grygarczyk i Leo Lazar. W 1927 roku OSP Wojnowice otrzymała motopompę marki „Fischer”, która służyła do 1936 roku. Jako jednostka wyróżniająca się w działaniach operacyjnych, otrzymała następnie nową, ulepszoną technicznie motopompę, przekazując poprzednią do jednostki w Sudole.
Ze względu na rosnącą ilość sprzętu i wyposażenia, w 1934 roku gmina zdecydowała się na budowę nowej, dwuboksowej remizy obok starej, wraz z drewnianą wieżą do suszenia węży.
Okres II wojny światowej i odbudowa powojenna (1939-1949)
Wraz z nadejściem II wojny światowej w 1939 roku, działalność straży w Wojnowicach uległa zawieszeniu. Wielu strażaków zostało powołanych do wojska, a jednostka zamilkła na 10 lat. Lata 1939-1945 przyniosły wiadomości o poległych członkach i ogromnych zniszczeniach wojennych. Okres 1945-1948, nazwany latami przemian społeczno-politycznych, spowodował moralne i psychiczne spustoszenie wśród mieszkańców i strażaków. Sprzęt przeciwpożarowy został zdewastowany, budynek remizy uszkodzony, a powracającym z wojny strażakom utrudniano pracę w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych. Wprowadzono wówczas przymusową straż pożarną, której działania spotkały się z dezaprobatą społeczną.
1947 POLAND: Reconstruction of post-war Warsaw continues
Zmiana nastąpiła w 1949 roku, kiedy to starszym strażakom umożliwiono kontynuowanie pierwotnych praktyk i działań. Z własnej inicjatywy przystąpili do naprawy i remontu podstawowego sprzętu. Sikawka konna, która po wojnie została wrzucona do rzeki Cyny, została generalnie wyremontowana i odnowiona przez komendanta Franza Kołodzieja i jego zięcia Jerzego Morawietza. Podjęto także próbę odnalezienia motopompy spalinowej w Czechach (wsi Koberzyce), lecz bezskutecznie. Wyremontowano również budynek remizy i sprzęt gaśniczy.
Z okazji 40-lecia Straży Pożarnej w Wojnowicach w 1949 roku zorganizowano festyn strażacki, podczas którego zaprezentowano odnowioną sikawkę konną. Jubileusz ten zapoczątkował drugi rozdział w historii jednostki. Do władz wybrano nowe pokolenie, a komendantem został druh Alojzy Lodzik, który reaktywował drużynę strażacką odnoszącą sukcesy w zawodach i ćwiczeniach.
Modernizacja i nowa era (od lat 60. XX wieku)
Do 1960 roku sikawka konna była jedynym dostępnym sprzętem. W 1961 roku straż otrzymała motopompę M8/P03 oraz używany samochód wojskowy typu „Jeep”, który w 1970 roku został wymieniony na używany samochód marki „Lublin”. Kierowcą obu pojazdów był Henryk Benesz. W tych latach komendantami byli Rudolf Niedzbała, a następnie Henryk Grygarczyk.
W latach sześćdziesiątych weterani przypomnieli o potrzebie ufundowania nowego sztandaru, podobnego do tego utraconego podczas wojny. Dzięki aktywności członków straży i mieszkańców wsi, na Jubileusz 60-lecia w 1969 roku nastąpiło poświęcenie nowego sztandaru i jego oficjalne przekazanie młodszej generacji strażaków. Sztandar ten, symbolizujący integrację członków, oprócz posiadanego sprzętu i wyposażenia, stał się ważnym elementem jednostki.
Działalność straży w tych czasach objęła również prace o charakterze gospodarczym. W 1970 roku strażacy w czynie społecznym utwardzili plac przed remizą. Do 1981 roku prezesem był druh Wincenty Niedzballa, którego zastępcą został druh Ryszard Kapinos. Przewodniczącym Komisji Rewizyjnej przez wiele lat był druh Henryk Siegmund.
Budowa współczesnej remizy (lata 80.)
Pomimo zachowania działalności po zmianach w zarządzie, największą przeszkodą był zły stan techniczny i niewystarczające zaplecze gospodarcze starej remizy. Priorytetem stała się budowa nowej strażnicy wraz z zapleczem socjalnym, mającej służyć nie tylko strażakom, ale całej wsi.
W 1985 roku ówczesny wójt gminy, Jerzy Wallek, postawił warunek: 30% wartości inwestycji miało być pokryte przez straż, a pozostałe 70% z budżetu gminy. Zarząd straży przyjął te warunki, a budowa ruszyła. Dzięki zaangażowaniu wójta Jerzego Wallka i członków zarządu prace przebiegały sprawnie. W lipcu 1988 roku nastąpiło uroczyste poświęcenie i oddanie do użytku obecnego obiektu remizy. W ramach podziękowań, Komenda Powiatowa Straży Pożarnej w Raciborzu przekazała jednostce używany samochód marki „ŻUK”.
XXI wiek i obecna działalność
W lutym 1991 roku nastąpiła zmiana Zarządu, a zarządzanie jednostką przejęła młodsza generacja strażaków, rozpoczynając tym samym trzeci etap odpowiedzialności za losy OSP Wojnowice, trwający do dziś. Kierowcą samochodu strażackiego został Bernard Kramarczyk, a przewodniczącym Komisji Rewizyjnej - druh Henryk Siegmund.
W maju 1995 roku jednostka otrzymała używany samochód pożarniczy marki „STAR - 266” w ramach wymiany z OSP Bojanów. Skuteczność i zaangażowanie strażaków ujawniły się podczas powodzi w 1996 roku oraz podczas największej „powodzi stulecia” w lipcu 1997 roku.
Na Jubileusz 90-lecia jednostki, Zarząd OSP Wojnowice zlecił renowację sztandaru, który dzisiaj nadal dumnie prezentuje się podczas uroczystości. Renowacji podjęła się i wykonała Pani Maria Szczepanek, żona strażaka. Jubileusz 90-lecia świętowano przez dwa dni, 10 i 11 lipca 1999 roku, w namiocie na wojnowickim boisku.
Kolejne lata upłynęły na remontach, zakupach nowego sprzętu i wyposażenia, a także na ciągłych szkoleniach i ćwiczeniach. Dzięki wsparciu Rady Miejskiej w Krzanowicach i osobistemu zaangażowaniu Burmistrza Gminy Manfreda Abrahamczyka, z Niemiec sprowadzono używany samochód marki Magirus-Deutz, który służy jednostce do dziś.
OSP Wojnowice aktywnie działa nie tylko na polu operacyjno-technicznym i wyposażenia osobistego strażaków, ale także w sferze kulturalnej. Niezapomniane pozostają Gminne Zawody Sportowo-Pożarnicze zorganizowane przez jednostkę w 2008 roku, przy wsparciu władz Gminy i lokalnych organizacji.
Uroczystości Jubileuszowe - 100-lecie OSP Wojnowice (2009)
W 2009 roku OSP Wojnowice uroczyście obchodziła 100-lecie swojego istnienia, co było ukoronowaniem wielu lat pracy i zaangażowania Zarządu oraz wszystkich członków. Obchody setnych urodzin jednostki trwały trzy dni. W piątek 19 czerwca zorganizowano doroczne gminne ćwiczenia bojowe, podczas których strażacy z Wojnowic, Bojanowa, Borucina, Krzanowic i Pietraszyna gasili "domniemany pożar" pod okiem obserwatorów z komendy powiatowej w Raciborzu. W sobotę odbyło się spotkanie druhów i zabawa, podczas której prezes OSP Wojnowice Alfred Kramarczyk wręczył zasłużonym druhom dyplomy. Niedzielne obchody rozpoczęły się uroczystą mszą świętą, sprawowaną przez proboszcza ks. Piotra Bekierza oraz kapelana strażaków o. Marcelego Dębskiego. Popołudniu przez wieś przeszedł strażacki korowód, który otwierała zabytkowa sikawka konna, uratowana po wojnie i odnowiona. Wśród gości znaleźli się m.in. poseł Henryk Siedlaczek, burmistrz Manfred Abrahamczyk, komendant powiatowy mł. bryg. Jan Pawnik oraz wiceprezes zarządu wojewódzkiego ZOSP RP w Katowicach druh Jerzy Szkatuła. Wręczono odznaczenia, a w remizie zorganizowano wystawę strażackich pamiątek. Do późnego wieczora trwał festyn w namiocie przy remizie.
Obecnie skład Zarządu OSP Wojnowice (Krzanowice) tworzą m.in. Prezes, Naczemik, Skarbnik i Sekretarz, a przewodniczącym Komisji Rewizyjnej jest druh Bernard Kupka. Działalność jednostki to ewidentny przykład zaangażowania dla dobra ludzi, ich mienia i bezpieczeństwa, kontynuując tradycje zapoczątkowane przez poprzedników.
Misja i działalność Ochotniczych Straży Pożarnych
Idea, w której zakotwiczona jest straż pożarna, brzmi „Bogu na chwałę - bliźniemu na ratunek”. Od zarania ludzkości żywioły takie jak pożar i powódź nieustannie dają o sobie znać. W miarę postępu cywilizacyjnego i technicznego udoskonalano środki do walki z tymi żywiołami - od wiadra i siekiery, po dzisiejsze motopompy i specjalistyczne samochody wyposażone w wysokiej klasy sprzęt.
Główne cele stowarzyszeń Ochotniczych Straży Pożarnych obejmują:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z państwową strażą pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami.
- Brane udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków Ochotniczej Straży Pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.