Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Woli Radziszowskiej

By Firefighter Shop / May 16, 2026

Wola Radziszowska, malownicza miejscowość położona na najdalej wysuniętej na zachód części Pogórza Wielickiego, na równoleżnikowo ułożonych pagórach o łagodnych zboczach, ma bogatą i złożoną historię. Wieś rozciąga się w szerokiej dolinie rzeki Cedron. Założona przez benedyktynów z Tyńca między rokiem 1286 a 1311, początkowo nosiła alternatywne nazwy takie jak Brunaczów czy Nowy Radziszów, zanim w XVI wieku ostatecznie ustaliła się nazwa Wola Radziszowska. Przez wieki mieszkańcy doświadczali najazdów, wojen i zawirowań historycznych, które kształtowały ich społeczność i potrzebę samopomocy, w tym ochrony przeciwpożarowej.

Historyczna mapa Pogórza Wielickiego z zaznaczoną Wolą Radziszowską

Początki Ochotniczej Straży Pożarnej w Woli Radziszowskiej

Działalność strażacka w Woli Radziszowskiej rozpoczęła się z inicjatywy Kółka Rolniczego, założonego w 1900 roku. Trzy lata później, w 1903 roku, zarząd Kółka Rolniczego powołał straż pożarną. Natychmiast po jej utworzeniu zakupiono niezbędny sprzęt, w tym toporki, ręczną sikawkę, 20 hełmów oraz pasy strażackie. Do przechowywania tego sprzętu, w sąsiedztwie siedziby Kółka Rolniczego, zbudowano drewnianą szopę, która pełniła rolę pierwszej, prowizorycznej remizy.

Pierwszym naczelnikiem jednostki został Michał Papierz, który jednak krótko piastował tę funkcję z powodu wyjazdu do Argentyny. Po nim stanowisko to objął Szczepan Liszka, a następnie Jan Bysina, ówczesny wójt Woli. Działalność jednostki osłabła w okresie I wojny światowej, ponieważ większość mężczyzn walczyła na froncie. Po wojnie, w 1925 roku, powrócił Franciszek Szczyrbak, który aktywnie przyczynił się do ożywienia życia w wiosce, zakładając kółko teatralne i zwracając szczególną uwagę na sprawność bojową druhów. Kolejnym naczelnikiem, który zapisał się w historii jednostki, był Franciszek Gaj, za którego czasów zakupiono pierwszy sztandar OSP.

Pierwsza stała Remiza OSP

Pieniądze zebrane podczas uroczystości poświęcenia pierwszego sztandaru OSP Wola Radziszowska zostały przeznaczone na zakup parceli pod budowę nowej remizy. Do 1935 roku budynek został wzniesiony do stanu surowego. Pracami budowlanymi kierował Jan Byrgiel, a druhowie sami, nieodpłatnie, angażowali się w budowę, między innymi produkując i wypalając cegły oraz przywożąc kamień na obiekt. W czasie II wojny światowej działalność strażacka została całkowicie zawieszona, aby nie narażać się niemieckim władzom okupacyjnym, które zakazały funkcjonowania straży. Obecnie w tym historycznym budynku mieści się biblioteka i sklepy, co świadczy o jego długiej i różnorodnej służbie społeczności.

Zdjęcie historycznej remizy OSP w Woli Radziszowskiej (obecnie biblioteka i sklepy)

Działalność OSP Wola Radziszowska w powojennej Polsce

Po zakończeniu II wojny światowej, kiedy działalność OSP została zawieszona, druhowie przystąpili do reaktywowania jednostki. Angażowali się również w prace społeczne na rzecz wioski. Od 1953 roku aktywnie uczestniczyli w budowie Domu Ludowego, co było zadaniem trudnym ze względu na brak funduszy i lokalizację w sąsiedztwie rzeki Cedron. Budynek oddano siedem lat później, w 1960 roku. Dom Ludowy został rozbudowany w 1982 roku i od tego czasu służy całej wiosce jako centrum społeczne. Co istotne, w jego murach mieści się również remiza OSP, stanowiąc tym samym centralny punkt dla działań strażaków.

Wolańska jednostka OSP z dumą zalicza się do najlepszych w gminie Skawina, o czym świadczy m.in. jej włączenie do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Ten sukces jest wynikiem wieloletniego zaangażowania i przywództwa, począwszy od prezesa Jana Liszki (w latach 1958-1973), a następnie Andrzeja Pindela, który przez 32 lata, do 2006 roku, kierował wolańską OSP. Obecnie jednostka prężnie działa pod kierownictwem Grzegorza Machnika.

Widok na Dom Ludowy w Woli Radziszowskiej, w którym mieści się aktualna remiza OSP

Ważne wydarzenia i osiągnięcia

Druhowie OSP Wola Radziszowska wielokrotnie sprawdzili się w trudnych sytuacjach, między innymi podczas wielkich powodzi w 1997 i 2001 roku. W tych tragicznych okolicznościach wioska została odcięta od świata, woda zalała wiele domów oraz sam budynek remizy. Wola Radziszowska była wówczas jedną z najbardziej poszkodowanych wiosek w Małopolsce, a strażacy odegrali kluczową rolę w akcjach ratunkowych i usuwaniu skutków kataklismu.

Wolańscy strażacy szczycą się posiadaniem trzech sztandarów: pierwszy został ufundowany w 1928 roku, drugi - wierną kopię pierwszego - druhowie otrzymali na 90-lecie jednostki, a ostatni ufundowano na obchody stulecia OSP. Ostatni sztandar został odznaczony Złotym Znakiem Związku OSP RP. Dwa poprzednie sztandary są pieczołowicie przechowywane i wyeksponowane w gablotach w remizie, stanowiąc świadectwo długiej i chlubnej historii.

Jednostka OSP Wola Radziszowska aktywnie współpracuje z miejscowymi strażami, a także utrzymuje międzynarodowe kontakty z jednostkami w Niemczech i na Słowacji, wymieniając doświadczenia i wzmacniając więzi.

Film dokumentalny o straży pożarnej ochotników

Struktura i Członkowie OSP Wola Radziszowska (stan obecny)

Wolańska jednostka OSP składa się z Zarządu, Komisji Rewizyjnej, członków honorowych, wspierających oraz Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP).

Zarząd OSP:

Leszek Zięba - wiceprezes
Kazimierz Łachman - naczelnik
Agata Łachman - sekretarz
Jerzy Blak - skarbnik
Marcin Kotula - gospodarz
Jerzy Kłępa - opiekun Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej
Piotr Filipczyk - gospodarz budynku
Bronisław Paciorek - członek

Komisja Rewizyjna:

Mateusz Pituch - przewodniczący
Tomasz Pituch - sekretarz
Tadeusz Słonina - członek

Członkowie honorowi:

Józef Adamczyk
Julian Chromy
Stanisław Kolasa
Julian Liszka
Czesław Machnik
Władysław Machnik
Stefan Mazur
Andrzej Pindel
Czesław Pituch
Henryk Szczyrbak
Stanisław Szczyrbak

Członkowie wspierający:

Mieszkańcy Jurczyc i Radziszowa

Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza (chłopcy):

Łukasz Dziuba
Michał Kluska
Arkadiusz Machnik
Michał Machnik
Bartłomiej Pałac
Kamil Pałac
Sylwester Pałac
Radosław Pituch
Damian Siemieniec
Łukasz Szczypczyk
Paweł Szczyrbak
Tomasz Żmudka

Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza (dziewczęta):

Angelika Bandoła
Ewa Brzeżowska
Katarzyna Kapłon
Karolina Kubas
Monika Lewandowska
Iwona Maślanka
Natalia Plichta
Małgorzata Wymiatałek

Członkowie OSP:

Józef Adamczyk
Barbara Chromy
Julian Chromy
Szczepan Chromy
Jan Czernik
Mateusz Dziuba
Artur Gasiński
Stanisław Kolasa
Piotr Kotula
Tadeusz Kudas
Andrzej Liszka
Julian Liszka
Krzysztof Liszka
Stanisław Liszka
Władysław Liszka
Czesław Machnik
Krzysztof Machnik
Władysław Machnik
Kamil Malikowski
Mariusz Malikowski
Andrzej Marek
Rafał Marek
Zbigniew Maślanka
Stefan Mazur
Dariusz Pałac
Maria Pałac
Piotr Pałac
Czesław Pituch
Marcin Pituch
Piotr Pituch
Szymon Pituch
Paweł Sowa
Marcin Suka
Kazimierz Szafran
Andrzej Szczyrbak
Henryk Szczyrbak
Irena Szczyrbak
Jan Szczyrbak
Maciej Szczyrbak
Michał Tucholski
Grażyna Żmudka

Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Woli Radziszowskiej

Wola Radziszowska to miejscowość położona w zachodniej części Pogórza Wielickiego, rozciągająca się na pagórach o łagodnych zboczach, w dolinie rzeki Cedron. Założona przez benedyktynów z Tyńca między rokiem 1286 a 1311, wieś zmieniała nazwy, by w XVI wieku ostatecznie przyjąć miano Wola Radziszowska. Jej burzliwa historia, naznaczona najazdami i zawirowaniami, ukształtowała potrzebę lokalnej samopomocy, w tym organizacji skutecznej ochrony przeciwpożarowej.

Historyczna mapa Pogórza Wielickiego z zaznaczoną Wolą Radziszowską, ukazująca jej położenie geograficzne

Początki Ochotniczej Straży Pożarnej w Woli Radziszowskiej

Działalność strażacka w Woli Radziszowskiej zapoczątkowana została z inicjatywy Kółka Rolniczego, które powstało w 1900 roku. Trzy lata później, w 1903 roku, zarząd Kółka Rolniczego podjął decyzję o powołaniu straży. Wkrótce zakupiono podstawowe wyposażenie, w tym toporki, ręczną sikawkę, 20 hełmów oraz pasy strażackie. Do przechowywania tego sprzętu, w sąsiedztwie siedziby Kółka Rolniczego, wybudowano drewnianą szopę, która pełniła funkcję pierwszej, prowizorycznej remizy.

Pierwszym naczelnikiem jednostki został Michał Papierz, jednak szybko opuścił to stanowisko z powodu wyjazdu do Argentyny. Następnie funkcję tę objęli kolejno Szczepan Liszka i Jan Bysina, ówczesny wójt Woli. Działalność jednostki uległa osłabieniu w czasie I wojny światowej, gdyż większość mężczyzn została powołana na front. Po wojnie, w 1925 roku, powrócił Franciszek Szczyrbak, który znacząco ożywił życie w wiosce, zakładając kółko teatralne i kładąc szczególny nacisk na sprawność bojową druhów. W historii jednostki ważną rolę odegrał także naczelnik Franciszek Gaj, za którego kadencji zakupiono pierwszy sztandar OSP.

Pierwsza stała remiza OSP

Pieniądze zgromadzone podczas uroczystości poświęcenia pierwszego sztandaru OSP Wola Radziszowska zostały przeznaczone na zakup parceli pod budowę stałej remizy. Do 1935 roku budynek wzniesiono do stanu surowego. Pracami budowlanymi kierował Jan Byrgiel, a druhowie sami, bezpłatnie, aktywnie uczestniczyli w budowie, produkując i wypalając cegły oraz dostarczając kamień na obiekt. W okresie II wojny światowej działalność strażacka została całkowicie zawieszona, aby uniknąć represji ze strony niemieckich władz okupacyjnych, które zakazały funkcjonowania straży. Obecnie w tym historycznym budynku mieszczą się biblioteka i sklepy, co świadczy o jego zmiennej, lecz nieprzerwanej służbie lokalnej społeczności.

Zdjęcie historycznej remizy OSP w Woli Radziszowskiej, obecnie pełniącej inne funkcje społeczne (np. biblioteka, sklepy)

Działalność OSP Wola Radziszowska w powojennej Polsce

Po zakończeniu II wojny światowej, w czasie której działalność OSP była wstrzymana, druhowie przystąpili do reaktywowania jednostki. Aktywnie angażowali się również w prace społeczne na rzecz wioski. Od 1953 roku uczestniczyli w budowie Domu Ludowego, co było przedsięwzięciem wymagającym z uwagi na brak środków finansowych i położenie w sąsiedztwie rzeki Cedron. Budynek ten oddano do użytku siedem lat później, w 1960 roku. Dom Ludowy został rozbudowany w 1982 roku i od tamtej pory służy całej wiosce jako centrum społeczno-kulturalne. Co istotne, w jego murach mieści się również remiza OSP, stanowiąc tym samym centralny punkt dla działań strażaków.

Wolańska jednostka OSP szczyci się przynależnością do czołowych w gminie Skawina, czego potwierdzeniem jest jej włączenie do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Ten sukces jest efektem wieloletniego zaangażowania i sprawnych działań zarządczych, począwszy od prezesa Jana Liszki (w latach 1958-1973), a następnie Andrzeja Pindela, który przez 32 lata, do 2006 roku, kierował wolańską OSP. Obecnie jednostka prężnie działa pod kierownictwem Grzegorza Machnika.

Zdjęcie współczesnego Domu Ludowego w Woli Radziszowskiej, w którym mieści się remiza OSP

Ważne wydarzenia i osiągnięcia

Druhowie OSP Wola Radziszowska wielokrotnie udowodnili swoje bohaterstwo i skuteczność w sytuacjach kryzysowych, między innymi podczas wielkich powodzi w 1997 i 2001 roku. W tych tragicznych okolicznościach wioska została odcięta od świata, woda zalała wiele domów oraz sam budynek remizy. Wola Radziszowska była wówczas jedną z najbardziej poszkodowanych miejscowości w Małopolsce, a strażacy odegrali kluczową rolę w akcjach ratunkowych i usuwaniu skutków kataklizmu.

Wolańscy strażacy z dumą prezentują swoje trzy sztandary: pierwszy został ufundowany w 1928 roku, drugi - będący wierną kopią pierwotnego - druhowie otrzymali na 90-lecie jednostki, a ostatni ufundowano na obchody stulecia OSP. Ten ostatni sztandar został odznaczony Złotym Znakiem Związku OSP RP. Dwa poprzednie sztandary są pieczołowicie przechowywane i wyeksponowane w gablotach w remizie, stanowiąc symbol ciągłości i bogatej tradycji jednostki.

Jednostka OSP Wola Radziszowska aktywnie współpracuje z lokalnymi strażami, a także utrzymuje międzynarodowe kontakty z jednostkami w Niemczech i na Słowacji, promując wymianę doświadczeń i wzmacniając więzi partnerskie.

Film dokumentalny o straży pożarnej ochotników