Funkcjonariusze Policji i Straży Pożarnej, a także pracownicy Służby Ochrony Państwa i Straży Granicznej, nadal ponoszą koszty napraw uszkodzonych pojazdów służbowych z własnej kieszeni. Wynika to z faktu, że pojazdy te, w tym radiowozy i wozy strażackie, nie posiadają wykupionych ubezpieczeń autocasco. W przypadku szkody powstałej z winy kierującego, koszty naprawy mogą obciążyć budżet państwa lub samego funkcjonariusza.
Ostatni taki przypadek miał miejsce w lutym w Łodzi, gdzie policjantka została obarczona kosztami naprawy radiowozu, mimo że uszkodzenie nastąpiło podczas wykonywania czynności służbowych.
Odpowiedź Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji
Na interpelację posłanki w tej sprawie odpowiedział sekretarz stanu MSWiA, Maciej Wąsik. Podkreślił, że koszt wykupienia polis AC dla wszystkich potencjalnie objętych tym ubezpieczeniem pojazdów byłby niewspółmiernie wysoki. Jednakże, Straż Graniczna i Państwowa Straż Pożarna mają większą swobodę w decydowaniu o ubezpieczeniu pojazdów służbowych - w tych przypadkach decyzję podejmują kierownicy poszczególnych jednostek.
Zasady odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy za szkody wyrządzone w mieniu Skarbu Państwa reguluje ustawa z 1999 roku. Jeśli szkoda wyrządzona przez funkcjonariusza jest nieumyślna, jest on zobowiązany do zapłaty odszkodowania w wysokości szkody, ale nie może ono przekroczyć kwoty jego trzymiesięcznego uposażenia. W przypadku szkody umyślnej, funkcjonariusz musi pokryć pełne koszty naprawy.
W praktyce oznacza to, że funkcjonariusze Straży Granicznej i Policji często wykupują ubezpieczenie OC na własną rękę, aby chronić się przed kosztami uszkodzenia pojazdu służbowego. Związki zawodowe postulują likwidację tej sytuacji, wskazując, że funkcjonariusze, zwłaszcza ci z niższymi zarobkami, są zmuszeni do ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z ubezpieczeniem.
Certyfikaty dla wozów strażackich - wysokie koszty i opóźnienia
Każdy wóz strażacki, aby mógł zostać dopuszczony do akcji ratowniczych, musi posiadać specjalistyczny certyfikat. Koszt uzyskania takiego dokumentu, wydawanego przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego w Józefowie, sięga kilkudziesięciu tysięcy złotych. Już w 2018 roku krytykowano zbyt wysokie ceny certyfikatów dla wozów bojowych, jednak mimo zapowiedzi, nie zostały one obniżone.
Poseł Paweł Szramka z Kukiz'15 złożył interpelację w tej sprawie, przywołując przykład OSP w Aleksandrowie Kujawskim, która otrzymała darowiznę samochodu pożarniczego z zagranicy, jednak gmina nie była w stanie pokryć 80 tysięcy złotych za certyfikat CNBOP. W efekcie sprowadzony wóz nie mógł zostać wykorzystany.
Pod koniec 2018 roku ówczesny Komendant Główny PSP, gen. brygadier Leszek Suski, zapowiadał obniżenie cen certyfikatów do 10 tys. zł. Projekt rozporządzenia w tej sprawie miał trafić do MSWiA wiosną 2018 roku. Wiceminister MSWiA Maciej Wąsik zapewnił, że nad rozporządzeniem nadal trwają prace, jednak strażacy i samorządy czekają na nie od półtora roku. Problem ten dotyczy wielu z ponad 4300 jednostek OSP działających w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym.
Nowelizacja Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej
Rząd planuje zwiększenie nakładów na zakup sprzętu dla straży pożarnej, w tym pojazdów ratowniczych, a także uproszczenie zasad przesuwania środków finansowych między zadaniami. Zmiany te przewiduje projekt nowelizacji uchwały w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026.
Głównym celem zmian jest dostosowanie liczby planowanych zakupów do dostępnych środków finansowych. Projekt przewiduje również rozszerzenie możliwości przesuwania środków finansowych pomiędzy poszczególnymi obszarami programu, co pozwoli na większą elastyczność w finansowaniu inwestycji.
Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej został opracowany na podstawie ustawy z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej. Program przewiduje również przegląd i ocenę obiektów, które mogą pełnić funkcję schronów zbiorowych.
Pojazdy uprzywilejowane: przepisy, wyposażenie i odpowiedzialność
Pojazd uprzywilejowany to pojazd, który dzięki odpowiednim sygnałom świetlnym i dźwiękowym zyskuje pierwszeństwo w ruchu drogowym. Do tej kategorii należą m.in. pojazdy Policji, Straży Pożarnej, Pogotowia Ratunkowego, a także pojazdy wojskowe i Służby Celno-Skarbowej.
Aby pojazd mógł zostać uznany za uprzywilejowany, musi spełniać konkretne wymogi techniczne i prawne oraz być odpowiednio oznakowany. Obowiązkowe wyposażenie obejmuje nie tylko sygnały świetlne i dźwiękowe, ale również systemy zwiększające widoczność i bezpieczeństwo.
Każdy pojazd uprzywilejowany musi spełniać określone normy techniczne. Bez ich spełnienia nie przejdzie przeglądu technicznego, co oznacza, że nie może zostać dopuszczony do ruchu. Pojazdy służb mundurowych podlegają jeszcze bardziej rygorystycznym wymaganiom.
Wyposażenie pojazdów uprzywilejowanych jest ściśle określone i obejmuje m.in.:
- Sygnały ostrzegawcze (świetlne i dźwiękowe)
- Systemy łączności
- Kamery i rejestratory
- Systemy wspomagające widoczność
- Gaśnicę
- Trójkąt ostrzegawczy
- Pasy bezpieczeństwa i punkty kotwiczenia
- Lusterka zewnętrzne i wewnętrzne
- Prędkościomierz i drogomierz
- Wycieraczki i spryskiwacze
Przepisy dotyczące wyposażenia pojazdów uprzywilejowanych różnią się w zależności od kraju. Używanie sygnałów świetlnych i dźwiękowych przez osoby nieuprawnione jest surowo zabronione.
Odpowiedzialność za szkody i dopuszczenie do użytkowania
W przypadku zdarzeń, w których wyrządzona zostanie szkoda, np. kolizja drogowa z udziałem pojazdu pożarniczego, który nie posiada świadectwa dopuszczenia, mogą pojawić się negatywne konsekwencje dla jednostki OSP, związane z odmową wypłacenia przez ubezpieczyciela odszkodowania. Uzasadnieniem dla takiej decyzji może być fakt, że ubezpieczyciel został wprowadzony w błąd przez OSP (gminę) przy zawieraniu ubezpieczenia.
Zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej, wyroby służące zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, wprowadzane do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, mogą być stosowane wyłącznie po uprzednim uzyskaniu dopuszczenia do użytkowania. Dotyczy to m.in. pojazdów pożarniczych.
Dopuszczenie do użytkowania wyrobów w formie świadectwa dopuszczenia wydają instytuty badawcze Państwowej Straży Pożarnej. Procedura ta obejmuje ustalenie, czy poziom bezpieczeństwa wyrobu nie jest niższy od określonego w Polskich Normach lub wymaganiach techniczno-użytkowych.
Wprowadzenie pojazdu pożarniczego do podziału bojowego i dysponowanie go do działań ratowniczo-gaśniczych bez uzyskania stosownego dopuszczenia jest naruszeniem porządku prawnego.
Przyszłość pojazdów uprzywilejowanych i regulacje międzynarodowe
Przyszłość może przynieść nowe technologie, które jeszcze bardziej zwiększą skuteczność i niezawodność pojazdów uprzywilejowanych, takie jak pojazdy autonomiczne, sztuczna inteligencja czy systemy komunikacji V2V.
W obliczu dynamicznych zmian technologicznych i politycznych, standaryzacja procedur i cyfryzacja dokumentów wydają się nieuniknione. Międzynarodowe regulacje, takie jak Konwencja Wiedeńska o ruchu drogowym z 1968 roku, odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu płynności ruchu.
Kierowcy i operatorzy pojazdów uprzywilejowanych muszą znać przepisy obowiązujące w krajach tranzytowych, a także posiadać niezbędne dokumenty, takie jak Zielona Karta, planując wyjazd pojazdem uprzywilejowanym poza Unię Europejską.
Brak obowiązkowego wyposażenia w pojazdach uprzywilejowanych to nie tylko naruszenie przepisów, ale również realne zagrożenie dla bezpieczeństwa na drodze. Kierowcy takich pojazdów ryzykują nie tylko mandatem, ale również niezaliczeniem obowiązkowego przeglądu technicznego.
tags: #woz #strazacki #bez #ubezpieczenia