Samochód pożarniczy, znany również jako wóz strażacki lub pojazd pożarniczy, to specjalnie oznakowany i przygotowany wóz bojowy używany przez straż pożarną lub inne jednostki ochrony przeciwpożarowej do udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz innych działaniach statutowych, takich jak prewencja. Są to złożone maszyny, wyposażone w szereg narzędzi i technologii, które umożliwiają strażakom skuteczne radzenie sobie z różnymi sytuacjami kryzysowymi. Konstrukcja i funkcje tych pojazdów znacznie ewoluowały na przestrzeni lat, aby sprostać rosnącym wyzwaniom współczesnego ratownictwa.
Wsparcie dla Bezpieczeństwa: Nowoczesny Wóz Strażacki dla OSP Krosnowice
6 marca 2025 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Krosnowicach otrzymała nowoczesny wóz strażacki przekazany przez spółkę Holcim Polska. OSP Krosnowice to jednostka, która od lat pełni kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa mieszkańcom Gminy Kłodzko. Jej historia sięga 1998 roku, kiedy została powołana w odpowiedzi na tragiczne skutki powodzi z 1997 roku - jednej z największych klęsk żywiołowych w Polsce. Strażacy ochotnicy od tamtej pory wielokrotnie udowodnili swoją gotowość i poświęcenie, a w 2024 roku ponownie znaleźli się na pierwszej linii walki z żywiołem, ratując ludzi i ich dobytek podczas kolejnej powodzi. W obliczu tych wydarzeń Holcim Polska postanowił wesprzeć jednostkę, która działa tam, gdzie pomoc jest najbardziej potrzebna. Przekazanie wozu strażackiego jest jednym z wielu przykładów zaangażowania firmy Holcim Polska w projekty na rzecz zrównoważonego rozwoju oraz poprawy jakości życia w różnych regionach Polski.
Nowy średni samochód ratowniczo-gaśniczy MAN TGM 18.320 4x4, wyposażony w najnowsze technologie, znacząco zwiększy możliwości operacyjne strażaków, pozwalając im na jeszcze skuteczniejsze działania w sytuacjach kryzysowych. Pojazd został zaprojektowany z myślą o szybkim reagowaniu w trudnym terenie i ekstremalnych warunkach pogodowych, co ma kluczowe znaczenie dla działań ratowniczych w regionie. Dzięki napędowi 4x4, wzmocnionej konstrukcji i nowoczesnemu wyposażeniu, jednostka OSP Krosnowice zyskała niezawodne narzędzie do walki z pożarami, powodziami oraz innymi zagrożeniami.
Samochód został wyposażony w zbiornik wodny o pojemności około 4000 litrów, nowoczesną autopompę pozwalającą na efektywne podawanie wody i piany gaśniczej, a także system szybkiego natarcia, który umożliwia natychmiastowe rozpoczęcie działań gaśniczych. Na pokładzie znajduje się również specjalistyczny sprzęt ratowniczy, w tym zestawy do usuwania skutków wypadków drogowych, sprzęt do pracy w trudnych warunkach oraz oświetlenie umożliwiające działania nocne. Podczas wydarzenia strażacy z OSP Krosnowice zaprezentowali możliwości nowego pojazdu, w tym jego nowoczesne systemy gaśnicze i ratownicze. Dzięki nowemu wozowi strażacy z Krosnowic będą lepiej przygotowani do niesienia pomocy w sytuacjach takich jak pożary, powodzie czy wypadki drogowe. Pojazd ten pozwoli na jeszcze szybsze i skuteczniejsze akcje ratownicze, zwiększając bezpieczeństwo mieszkańców Gminy Kłodzko i okolic.
Ogólne Cechy i Wygląd Wozów Strażackich
Samochody pożarnicze budowane są najczęściej na podwoziach pojazdów produkowanych seryjnie, o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach. W większości państw świata wozy strażackie malowane są na czerwono (według skali RAL 3000), a błotniki i zderzaki powinny mieć barwę białą. Kontenery pożarnicze, agregaty ciągnione, motopompy, działka oraz przyczepy ze sprzętem pożarniczym również powinny być malowane na zasadach określonych dla pojazdów gaśniczych. Kontenery-pojemniki oraz kontenery-cysterny posiadają napisy określające ich zawartość lub przeznaczenie. Pojazdy strażackie są uprzywilejowane w ruchu drogowym.
Oznakowanie Taktyczne Wozów Strażackich w Polsce
Pojazdy strażackie są oznaczane w większości krajów uniwersalnym numerem umożliwiającym identyfikację wozu w czasie akcji. W Polsce oznaczenie takie nazywane jest numerem operacyjnym i składa się z trzech elementów, a jego sposób określa załącznik do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 roku.
- Trzycyfrowy numer (prefiks): Określa powiat oraz typ jednostki.
- Jednoliterowe oznaczenie województwa: Zgodne z wyróżnikiem województwa na obecnych tablicach rejestracyjnych, z trzema wyjątkami:
- m.st. Warszawy - W;
- woj. mazowieckiego (bez Warszawy) - M;
- jednostek centralnych Państwowej Straży Pożarnej, np. Komendy Głównej - [A].
- Dodatkowe oznaczenia charakterystyki pojazdu: Głównie literowe.
Wymienione elementy tworzą numer, który jednoznacznie identyfikuje pojazd w systemie ratowniczym.
Klasyfikacja Wozów Strażackich
W obliczu skomplikowanej sytuacji pożarowej i ratowniczej potrzebne są różnorodne pojazdy. Nie istnieje jedna, uniwersalna metoda klasyfikacji, jednak można wyróżnić kilka systemów, w tym polskie normy, normy europejskie oraz podziały ze względu na nośność, funkcjonalność czy umiejscowienie pompy.
Klasyfikacja według Polskiej Normy PN-79/M-51300 (obowiązywała do 2004 roku)
Norma PN-79/M-51300 określała podział wozów strażackich na typy, wagi i rodzaje, co pozwalało na precyzyjne oznaczenie pojazdów.
Typy samochodów:
- G - gaśniczy
- S - specjalny
Wagi samochodu:
- L - lekki (do 3,5 tony masy własnej)
- M - średni (od 3,5 tony do 12 ton masy własnej)
- C - ciężki (od 12 ton masy własnej)
Rodzaje samochodów gaśniczych (G):
- B - ze zbiornikiem na wodę (pojemność podaje się w m³)
- A - z autopompą (wydajność podaje się w m³ na minutę)
- M - z motopompą (wydajność podaje się w m³ na minutę)
- Pr - proszkowy (masę proszku podaje się w kilogramach)
- Sn - śniegowy
Przykład oznaczenia: GCBA 5/24 oznacza Ciężki Samochód Gaśniczy ze zbiornikiem na wodę o pojemności 5 m³ i autopompą o wydajności 2,4 m³ na minutę. Każdy samochód ze zbiornikiem na wodę posiada także zbiornik na środek pianotwórczy, który przeważnie stanowi 10% pojemności zbiornika głównego (w tym przypadku 500 litrów).
Rodzaje samochodów specjalnych (S):
- Rt - ratownictwa technicznego
- Rd - ratownictwa drogowego
- Rchem - ratownictwa chemicznego
- Rekol - ratownictwa ekologicznego
- Rwod - ratownictwa wodno-nurkowego
- Rmed - ratownictwa medycznego (także Ambulans)
- Rwys - ratownictwa wysokościowego
- D - autodrabina (wysięg maksymalny podawany w metrach)
- H - podnośnik hydrauliczny (wysięg maksymalny podawany w metrach)
- Dz - dźwig (maksymalny udźwig podawany jest w tonach)
- W - wężowy (do przewozu odcinków, głównie W-110, długość odcinków podawana w metrach)
- Kn - kontenerowy (do przewozu kontenerów)
- Kw - kwatermistrzowski
- On - oświetleniowy
- Op - operacyjny
- Rr - ratowniczo-rozpoznawczy
- DiŁ - dowodzenia i łączności
- Pgaz-pdym - służący do przewozu aparatów ochrony dróg oddechowych
- Pr - poszukiwawczo-ratowniczy (należący do Specjalistycznych Grup Poszukiwawczo-Ratowniczych)
Przykład oznaczenia: SCRd oznacza Ciężki Samochód Ratownictwa Drogowego.
Klasyfikacja według Normy Europejskiej PN-EN 1846-1:2011 (obowiązuje od 2004 roku)
System oznaczeń zgodny z nową normą europejską PN-EN 1846-2:2001 (zastąpioną później przez PN-EN 1846-1:2011) określa kryteria do charakteryzowania samochodów, ustalając klasy i kategorie w zależności od przeznaczenia i masy pojazdu.
Klasy pojazdów samochodowych w zależności od masy:
- Lekka (L): Masa nie mniejsza niż 2 tony i nie większa/równa 7,5 tony.
- Średnia (M): Masa nie mniejsza niż 7,5 tony i nie większa/równa 14 ton.
- Ciężka (S): Masa większa niż 14 ton.
Kategorie pojazdów samochodowych w zależności od zdolności do poruszania się po określonych nawierzchniach:
- Kategoria 1 (Miejska/Drogowa): Przeznaczone do poruszania się po drogach o twardej nawierzchni.
- Kategoria 2 (Uterenowiona): Zdolne do poruszania się po wszystkich drogach o twardej nawierzchni i w ograniczonym zakresie poza tymi drogami.
- Kategoria 3 (Terenowa): Zdolne do poruszania się po wszystkich drogach i bezdrożach.
Grupy pojazdów samochodowych w zależności od zastosowania:
- Samochody ratowniczo-gaśnicze:
- Z pompą: wyposażone w pompę pożarniczą, zazwyczaj zbiornik na wodę oraz inny sprzęt.
- Specjalne: ze specjalnym sprzętem, z dodatkowymi środkami gaśniczymi lub bez nich.
- Samochody z drabiną mechaniczną i/lub podnośnikiem hydraulicznym:
- Drabina mechaniczna: wysuwana konstrukcja z przęsłami, z koszem lub bez, zamontowana obrotowo.
- Podnośnik hydrauliczny: składana konstrukcja z koszem ratowniczym, z drabiną lub bez.
- Samochody ratownictwa technicznego: Z wyposażeniem do poszukiwania i ratowania osób, usuwania skutków wypadków (drogowych, lotniczych, kolejowych), awaryjnego odblokowywania wejść, ratowania zwierząt.
- Samochody ratownictwa medycznego: Obsługiwane przez strażaków, przeznaczone do opieki i transportu pacjentów, z możliwością dodatkowego wyposażenia.
- Samochody sprzętowe ratownictwa chemicznego: Wyposażone w środki ochrony indywidualnej i sprzęt do ograniczania szkód środowiskowych (skażenia, wypadki chemiczne, radioaktywne, biologiczne, wypompowywanie substancji).
- Samochody dowodzenia: Wyposażone w środki łączności i sprzęt do kierowania akcją.
- Samochody do przewozu osób: Przystosowane do transportu strażaków i ich osobistego wyposażenia.
- Samochody zaopatrzeniowe: Przystosowane do przewozu sprzętu lub środków gaśniczych.
- Samochody specjalne nośniki kontenerowe: Np. S-3-3 oznacza ciężki (S), terenowy (3), z trzema miejscami dla załogi.
Przykłady oznaczeń: Oznaczenia określają w kolejności: G - samochód ratowniczo-gaśniczy, C - ciężki, B - ze zbiornikiem wodnym, A - z autopompą, 5 - zbiornik na wodę o pojemności 5 m³, 32 - wydajność nominalna autopompy 32 hl/min. Inny przykład to oznaczenie samochodu ratowniczo-gaśniczego klasy ciężkiej (S), kategorii uterenowionej (2), z załogą trzyosobową, ze zbiornikiem wody o pojemności 5000 dm³, z pompą pożarniczą o wydajności 3200 dm³/min.
Inne Metody Klasyfikacji Wozów Strażackich
Ponieważ nie istnieje uniwersalna metoda klasyfikacji, wozy strażackie mogą być również kategoryzowane według innych kryteriów.
Według nośności podwozia pojazdu pożarniczego:
- Lekki wóz strażacki: Nośność podwozia w zakresie 500-5000 kg. Obejmuje lekkie wozy ratowniczo-gaśnicze, pianowe, dowodzenia, rozpoznawcze.
- Średni wóz strażacki: Obejmuje różne typy średnich samochodów gaśniczych wodnych, pianowych, proszkowych, pianowo-proszkowych, platform, drabin, silników wysokoprężnych, dowodzenia, oświetleniowych, dymnych, rozpoznawczych, wężowych.
- Ciężki wóz strażacki: Nośność ponad 8000 kg. Obejmuje wszystkie rodzaje ciężkich samochodów wodnych, pianowych, suchego ognia, dwutlenku węgla, pianowo-proszkowych, platform, drabin.
Według zastosowań funkcjonalnych:
- Pożarnicze wozy strażackie: Samochody wyposażone w środki gaśnicze do samodzielnego gaszenia pożarów, np. pompy, zbiorniki na wodę, pianę.
- Pojazdy przeciwpożarowe lotniskowe: Przeznaczone do obsługi wypadków pożarowych statków powietrznych.
- Specjalistyczne pojazdy przeciwpożarowe: Odpowiedzialne za specjalne operacje inne niż gaszenie pożaru, np. dowodzenia, oświetleniowe, ratownicze, rozpoznawcze, propagandowe, oddymiające.
- Pojazdy z urządzeniami podnoszącymi: Urządzenia podnoszące i gaśnicze, które mogą być używane podczas pożaru lub po nim, np. wozy z drabiną, podnośnikiem.
- Wozy wsparcia (zapleczowe): Służą do dostarczania środków gaśniczych lub sprzętu, np. cysterny, ambulanse.
Według miejsca instalacji pomp w wozach strażackich:
- Pojazdy z pompą zamontowaną z przodu: Pompa zainstalowana z przodu silnika. Zaleta to wygodna konserwacja, odpowiednie dla średnich i lekkich pojazdów.
- Pojazdy z pompą zamontowaną centralnie: Pompa zainstalowana w centralnym położeniu. Obecnie większość chińskich silników strażackich przyjmuje ten typ; zaletą jest bardziej uzasadniony ogólny układ pojazdu.
- Pojazdy z pompą zamontowaną z tyłu: Konserwacja pompy jest wygodniejsza niż w przypadku pompy centralnej.
- Pojazdy z pompą odwróconą (z boku ramy): Często używane w samochodach ratowniczych na lotniskach. Takie rozwiązanie może zmniejszyć środek ciężkości samochodu, a także ułatwić konserwację pomp wodnych.
Rodzaje Wozów Strażackich a ich Funkcje
Wozy strażackie dzieli się na kategorie w zależności od ich funkcji i rodzaju przewożonego sprzętu, co odzwierciedla ich specjalizację w działaniach ratowniczo-gaśniczych.
- Pompowozy: Najpopularniejszy typ, często pierwszy reagujący na awarię. Wyposażone w pompę wodną, zbiornik na wodę, węże i inne narzędzia. Podstawową funkcją jest dostarczanie wody do gaszenia pożarów. Przewożą strażaków i sprzęt pierwszej pomocy.
- Samochody z drabiną mechaniczną/podnośnikiem hydraulicznym: Przeznaczone do zadań wymagających podniesienia, ratowania ludzi z wysokich budynków i zapewniania dostępu do wzniesionych punktów. Wyposażone w drabinę hydrauliczną (często przekraczającą 30 metrów), a niektóre mają platformę na szczycie drabiny.
- Cysterny: Służą głównie do transportu dużych ilości wody (zwykle od 1 000 do 5 000 galonów) do obszarów, gdzie zaopatrzenie w wodę jest ograniczone lub niedostępne.
- Samochody ratownictwa technicznego: Wyposażone w narzędzia i sprzęt do ratownictwa technicznego, takiego jak wydobywanie pojazdów, ratownictwo w przestrzeni zamkniętej i zawalenie się budynków. Przewożą hydrauliczne narzędzia ratownicze ("Szczęki Życia"), palniki do cięcia, poduszki powietrzne i inne specjalistyczne wyposażenie.
- Wozy strażackie terenowe/do pożarów leśnych: Zaprojektowane specjalnie do zwalczania pożarów w trudnym terenie. Są mniejsze i bardziej zwrotne niż tradycyjne wozy strażackie, wyposażone w specjalistyczne narzędzia do gaszenia pożarów w lasach i na terenach dzikich.
- Wozy dowodzenia i łączności: Służą jako mobilne centra dowodzenia dla dowódców incydentów. Wyposażone są w sprzęt komunikacyjny, komputery i systemy mapowe do zarządzania i koordynowania działań.
Nowoczesne Technologie i Ewolucja Wozów Strażackich
Wozy strażackie znacznie ewoluowały w ostatnich latach, wprowadzając nowe technologie i funkcje zwiększające ich skuteczność i bezpieczeństwo.
- Zaawansowane systemy pompowania: Zapewniają precyzyjną kontrolę ciśnienia i natężenia przepływu wody, sterowane i monitorowane elektronicznie.
- Drabiny i platformy hydrauliczne: Wysuwane i pozycjonowane z dużą precyzją, niektóre mają wbudowane dysze do rozpylania wody z podwyższonej pozycji.
- Zbiorniki na wodę i systemy pianowe: Różna pojemność zbiorników wody, a wiele ciężarówek jest wyposażonych w systemy pianowe do gaszenia określonych rodzajów pożarów.
- Specjalistyczny sprzęt ratowniczy: Oprócz „Szczęk Życia”, także narzędzia tnące, liny i urządzenia stabilizujące. Do dodatkowego wyposażenia zaliczyć można również działko wodne, dodatkowy wąż, kamerę cofania czy falę świetlną LED. Niektóre wozy są wyposażone w BSP (Bezzałogowe Statki Powietrzne) oraz niezbędny sprzęt do prowadzenia operacji lotniczych, wspierając działania Specjalistycznych Grup Dronowych.
- Zaawansowane funkcje bezpieczeństwa: Ochrona przed przewróceniem, kontrola stabilności i poduszki powietrzne.
- Systemy łączności i dowodzenia: Radia, telefony satelitarne i terminale danych.
- Technologie przyjazne środowisku: Hybrydowe lub w pełni elektryczne układy napędowe, zmniejszające emisję i zużycie paliwa, przy zachowaniu wydajności. Elektryczne wozy strażackie zyskują na popularności, oferując podobne osiągi do tradycyjnych ciężarówek z silnikiem Diesla, ale charakteryzują się zerową emisją. Trwają także badania nad rozwojem działań autonomicznych i zdalnie sterowanych.
LOTNISKO: Oto najnowocześniejszy wóz strażacki w Europie. | Zapowiedź odcinka 3.
Wóz Strażacki Drabinowy - Kluczowy Element Ratownictwa Miejskiego
W złożonym świecie straży pożarnej niewiele jest tak niezbędnych i wszechstronnych elementów wyposażenia jak wóz strażacki drabinowy, często określany jako „firma ciężarowa” w terminologii straży pożarnej. Jest to specjalistyczny pojazd przeznaczony do zapewnienia strażakom dostępu do wyższych pięter, pomocy w akcjach ratowniczych i wsparcia działań gaśniczych w trudno dostępnych miejscach. Jego główną funkcją nie jest pompowanie wody, lecz zapewnienie dostępu i wsparcia w sytuacjach awaryjnych.
Charakterystyka i budowa
- Rozsuwana drabina: Najbardziej charakterystyczna cecha. Drabiny te, często montowane na podwoziu (z boku lub z tyłu), mogą rozciągać się na imponujące długości, w niektórych przypadkach nawet do 135 metrów. Wykonane są z lekkich, a jednocześnie wytrzymałych materiałów, takich jak aluminium lub stal. Wyróżnia się:
- Drabiny teleskopowe: Wykorzystują szereg połączonych sekcji.
- Drabiny platformowe: Posiadają platformę, którą można wysunąć na wyższe piętra.
- Pompy pomocnicze: Chociaż wozy drabinowe nie są głównymi pojazdami do pompowania wody, często są wyposażone w pompy pomocnicze, które w razie potrzeby dostarczają wodę do węży.
- System hydrauliczny: Drabina jest obsługiwana za pomocą układu hydraulicznego, sterowanego z panelu zdalnego sterowania lub z kabiny. Pozwala to na precyzyjne regulowanie położenia drabiny.
- Podpory stabilizujące: Ze względu na znaczną wysokość i masę, wozy drabinowe wyposażone są w podpory stabilizujące, które zapobiegają przewróceniu się pojazdu podczas pracy.
Zastosowanie w akcjach ratowniczych
Gaszenie pożarów w miastach wiąże się z wyjątkowymi wyzwaniami, szczególnie w dużych miastach, gdzie wysokie budynki, złożona infrastruktura i gęsta zaludnienie wymagają specjalistycznego sprzętu.
- Dostęp do wyższych pięter i ratowanie osób: W przypadku pożaru wielopiętrowego budynku wóz drabinowy zapewnia dostęp do wyższych pięter, umożliwiając ratowanie osób z okien, balkonów lub dachów.
- Wsparcie działań gaśniczych: Strażacy używają wozów drabinowych do rozstawiania węży gaśniczych na wyższych piętrach, co pozwala na prowadzenie ognia z wyższej pozycji, szczególnie podczas gaszenia pożarów na dachu.
- Szybki dojazd do trudno dostępnych miejsc: Umożliwiają szybki dojazd do miejsc ograniczonych wąskimi ulicami, ruchem ulicznym i innymi przeszkodami.
- Platforma robocza: Rozłożona drabina może służyć jako bezpieczna i stabilna platforma robocza dla strażaków.
Znaczenie i zalety
Możliwość dostępu na wyższe piętra lub dachy to jedna z najważniejszych cech wozów strażackich z drabiną. Bez tych pojazdów strażacy mieliby ograniczone możliwości prowadzenia akcji ratunkowych i gaszenia pożarów w wysokich budynkach. Wozy drabinowe są przystosowane do radzenia sobie z szerokim spektrum sytuacji awaryjnych, a ich stabilność i precyzja zmniejszają ryzyko dla strażaków, zapewniając kontrolowane i bezpieczne środowisko do operacji wysokiego ryzyka. Są niezbędnym elementem miejskiej straży pożarnej.
Szczegółowe Oznaczenia Numerowe Pojazdów Pożarniczych (XXX-XX)
Poniżej przedstawiono szczegółową klasyfikację pojazdów pożarniczych na podstawie ich numerów operacyjnych, gdzie „XXX” oznacza prefiks określający powiat i typ jednostki, a kolejne cyfry wskazują na specyfikację pojazdu.
- XXX-20 - lekki gaśniczy
- XXX-21 - pierwszy wyjazdowy (gaśniczy)
- XXX-22 - gaśniczy
- XXX-23 - gaśniczy
- XXX-24 - gaśniczy
- XXX-26 - ciężki gaśniczy
- XXX-27 - ciężki gaśniczy
- XXX-28 - ciężki gaśniczy
- XXX-29 - ciężki gaśniczy
- XXX-30 - ciężki gaśniczy
- XXX-31 - ciężki gaśniczy
- XXX-32 - ciężki gaśniczy
- XXX-33 - ciężki gaśniczy
- XXX-34 - ciężki gaśniczy
- XXX-35 - pierwszy proszkowy
- XXX-36 - proszkowy
- XXX-37 - proszkowy
- XXX-38 - cysterna wodna
- XXX-39 - cysterna wodna
- XXX-40 - ratownictwa drogowego
- XXX-41 - ratownictwa drogowego
- XXX-42 - ratownictwa drogowego
- XXX-43 - ratownictwa technicznego
- XXX-44 - ratownictwa technicznego
- XXX-45 - ratownictwa technicznego
- XXX-46 - samochód oświetleniowy
- XXX-47 - samochód oświetleniowy
- XXX-48 - samochód dźwig
- XXX-49 - ciężki ratownictwa drogowego
- XXX-51 - autodrabina
- XXX-52 - autodrabina
- XXX-53 - autopodnośnik
- XXX-54 - autopodnośnik
- XXX-59 - ambulans
- XXX-60 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
- XXX-61 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
- XXX-62 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
- XXX-63 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
- XXX-64 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
- XXX-65 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
- XXX-71 - pojazd specjalistycznej grupy
- XXX-72 - pojazd specjalistycznej grupy
- XXX-73 - pojazd specjalistycznej grupy
- XXX-74 - pojazd specjalistycznej grupy
- XXX-75 - pojazd specjalistycznej grupy
- XXX-76 - pojazd specjalistycznej grupy
- XXX-77 - pojazd specjalistycznej grupy
- XXX-78 - pojazd specjalistycznej grupy
- XXX-79 - pojazd specjalistycznej grupy
- XXX-80 - samochód wężowy
- XXX-81 - pojazd kwatermistrzowski
- XXX-82 - pojazd kwatermistrzowski
- XXX-83 - pojazd kwatermistrzowski
- XXX-84 - pojazd kwatermistrzowski
- XXX-85 - pojazd kwatermistrzowski
- XXX-86 - pojazd kwatermistrzowski
- XXX-87 - pojazd kwatermistrzowski
- XXX-88 - pojazd kwatermistrzowski
- XXX-89 - pojazd kwatermistrzowski
- XXX-90 - samochód operacyjny
- XXX-91 - samochód operacyjny
- XXX-92 - samochód operacyjny
- XXX-98 - samochód dowodzenia
- XXX-99 - samochód dowodzenia