Wozy strażackie marki Tatra od lat cieszą się uznaniem dzięki swojej wyjątkowej konstrukcji i zdolności do pracy w najtrudniejszych warunkach terenowych. Nowe modele, takie jak Tatra Force, kontynuują tę tradycję, wprowadzając jednocześnie szereg innowacyjnych rozwiązań technicznych, które odpowiadają na współczesne potrzeby służb ratowniczych.
Nowoczesne Wymagania i Przetargi na Pojazdy Ratowniczo-Gaśnicze
Współczesne wyzwania stawiają przed producentami wozów strażackich wysokie wymagania. Przykładem są trwające postępowania przetargowe, które jasno określają potrzeby jednostek ratowniczych.
Postępowania na Ciężkie Samochody Ratowniczo-Gaśnicze
Przedmiotem pierwszego postępowania jest dostawa trzynastu ciężkich samochodów ratowniczo-gaśniczych kategorii terenowej. Pojazdy te mają być konstrukcyjnie przystosowane do prowadzenia działań w trudnym terenie. Wymagane są samochody na podwoziu kategorii 3 - terenowej z napędem 6×6 z tylną osią skrętną, automatyczną skrzynią biegów, silnikiem o mocy minimum 290 kW i kabiną przystosowaną do przewozu trzech lub czterech osób, wyposażoną w konstrukcję chroniącą załogę przy przewróceniu się pojazdu. Wozy mają być przystosowane do brodzenia. Każdy samochód musi posiadać zbiornik wody o pojemności minimum 8000 litrów, zbiornik środka pianotwórczego oraz autopompę dwuzakresową.
Drugi przetarg dotyczy dostawy czterech ciężkich samochodów ratowniczo-gaśniczych kategorii terenowej, również przystosowanych do działań w trudnym terenie. Wymagane są samochody kategorii 3 - terenowej 4×4 z kabiną brygadową, wyposażone w zbiornik wody o minimalnej pojemności.
Tatra 815-7 4x4 - Leśne Wozy Gaśnicze dla Bundeswehry
Jednym z ważniejszych kontraktów dotyczących wozów Tatra jest dostawa 76 terenowych leśnych samochodów ratowniczo-gaśniczych na podwoziu Tatra 815-7 4×4 dla działającej z ramienia Bundeswehry firmy BwFuhrparkService GmbH.
Współpraca Tatra i Rosenbauer
Przekazanie pierwszego z 76 pojazdów, nazywanych leśnymi pojazdami gaśniczymi (Feuerlösch-Kfz Waldbrandbekämpfung ‒ FlKfz WBBk), miało miejsce 10 lipca. Samochody te powstają w ścisłej kooperacji Tatry, jako dostawcy podwozi, z austriacką firmą Rosenbauer Deutschland GmbH, częścią Rosenbauer Group, która dostarcza specjalistyczne zabudowy. Oficjalnie o zawarciu umowy poinformowano 30 sierpnia 2021 roku. Pojazdy te będą głównie wykorzystywane do zapewnienia bezpieczeństwa na poligonach.
Konstrukcja i Specyfikacja Techniczna
Jako bazę zastosowano dwuosiowe podwozie Tatra T815-7 4×4, charakteryzujące się krótkim rozstawem osi (3710 mm) i krótkim tylnym zwisem, co zapewnia doskonałą manewrowość, szczególnie na leśnych drogach. Kabina ma długą cywilną "strażacką" formę, z możliwością montażu dodatkowego osprzętu i urządzeń sterujących, a także podwyższoną nakładką dachową z tworzywa.
Do napędu pojazdu służy chłodzony cieczą silnik wysokoprężny Cummins o mocy maksymalnej 375 kW/510 KM Euro 6. Układ napędowy uzupełniają automatyczna skrzynia przekładniowa Allison, skrzynia rozdzielcza oraz niezależnie zawieszone półosie wahliwe z zawieszeniem pneumatycznym.
Nadwozie, wykonane przez Rosenbauer, należy do serii MT - Modular Technology. Oznacza to, że zabudowa powstaje w oparciu o wystandaryzowane moduły i kluczowe komponenty. Konstrukcja jest lekka i wytrzymała, z poszyciem z tłoczonej blachy aluminiowej. Dach ma postać antypoślizgowego podestu roboczego, mieszczącego skrzynie na sprzęt. Dwa boczne przedziały sprzętowe i tylny przedział autopompy są zamykane lekkimi, aluminiowymi żaluzjami wodo- i pyłoszczelnymi.
Pojemności zbiorników wynoszą: 4000 (4850) litrów na wodę i 100 litrów na środek pianotwórczy. Dodatkowo, 300 litrów wody zostało zarezerwowane na własną ochronę pojazdu, poprzez instalację małych dysz w nadkolach i nad kabiną kierowcy, chroniących krytyczne miejsca przed wysoką temperaturą. Zastosowano autopompę N35 o wydajności do 3500 l/min oraz przednie - zderzakowe, zdalnie sterowane działko wodno-pianowe o wydajności 1500 l/min. Wyposażenie obejmuje również osłony rurowe górnej części nadwozia oraz góry i przodu kabiny, zabezpieczające przed uderzeniami gałęzi i ułatwiające przejazd przez młody las.
Ewolucja Linii Modeli Tatra - Od T815 do Force
Historia wozów strażackich Tatra to ciągły rozwój. Po 42 latach, 25 lutego 2025 roku, z linii produkcyjnej w Kopřivnicach zjechał ostatni pojazd serii T815. Był to egzemplarz T815-2 Terra, który po zamontowaniu specjalnego nadwozia będzie wykorzystywany przez czeskich strażaków. Tatra wyprodukowała łącznie 158 065 pojazdów serii T815, obejmując również egzemplarze przedseryjne z lat 1977-1982.
Ostatnia Tatra 815, przeznaczona dla ochotniczej straży pożarnej z Klatov, zastąpiła klasyczną Tatrę 148 z 1977 roku. Była wyposażona w ramę rurową, niezależne zawieszenie wszystkich kół oraz chłodzony powietrzem, 12,7-litrowy silnik typu V8, połączony z manualną przekładnią - produkty samej Tatry.
Historia Tatry 815 rozpoczęła się w 1977 roku, a seryjna produkcja ruszyła w 1983 roku. Pojazd przechodził dwie większe modernizacje w 1989 i 1997 roku. Punktem zwrotnym w najnowszej historii firmy było zawarcie w 1996 roku umowy z Siłami Zbrojnymi Zjednoczonych Emiratów Arabskich na dostawę ponad 1000 samochodów T816 8×8, co doprowadziło do znaczącej zmiany strategii produkcyjnej i powstania zmilitaryzowanych linii modelowych, takich jak Armax (1999) i Force (2007).
Na początku XXI wieku dział konstrukcyjno-rozwojowy Tatry intensywnie pracował nad zupełnie nową linią modelową pojazdów specjalnych, pierwotnie oznaczonych jako T817, a później jako T815-7. Wprowadzony w 2004 roku model T815-7 4×4 z silnikiem Cummins i skrzynią biegów ZF, charakteryzował się unifikacją rozwiązań i elastycznością w stosowaniu różnych silników (chłodzone powietrzem Tatra T3 lub chłodzone cieczą Cummins/Caterpillar) oraz układów przeniesienia napędu (mechaniczne, automatyczne Allison, lub zautomatyzowane Tatra-Norgren). Całkowicie stalowa kabina była produkowana w kilku wersjach, jej obniżona wysokość pozwalała na transport lotniczy, a konstrukcja umożliwiała instalację dodatkowego opancerzenia.
Następcą modelu 815 stała się Tatra Force, znana też jako Tatra 815-7 lub Tatra 817. Pojazd ten dysponuje zupełnie nową kabiną, zaprojektowaną głównie pod kątem współczesnych zastosowań wojskowych, ale odziedziczył po kultowym poprzedniku wiele rozwiązań technicznych. Nadal można go kupić z chłodzonym powietrzem silnikiem V8 spełniającym normy Euro 5, jednak w wersji Euro 6 stosowane są silniki innych producentów.
W ubiegłym roku firma Tatra Trucks a.s. rozpoczęła seryjną produkcję samochodów nowej generacji serii Force i Phoenix.
Tatra Force Trzeciej Generacji - Innowacje i Cechy
Tatra Force w najbardziej klasycznym i specjalistycznym wydaniu to obecnie jeden z najdroższych pojazdów na świecie, oferujący niezrównane możliwości. Pierwszy egzemplarz najnowszej generacji tego modelu z nową generacją kabin i nową ofertą silników znalazł już użytkownika w Polsce.
Premiera w Polsce i Współpraca z Bocar
Ten niezwykle ciekawy wóz miał swoją premierę na targach pożarniczych IFRE 2025 w Kielcach. Wyróżnia tam stanowisko podczęstochowskiej firmy zabudowującej Bocar, która zajęła się przygotowaniem nowej Tatry do pracy. Założono też działko dachowe, działko przednie na zderzaku oraz autopompę renomowanej, austriackiej marki Rosenbauer. Jest to ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy na podwoziu TATRA z linii T815-7 Force - typ T815-76RB1M.432 6×6.
To pierwsza, a przynajmniej jedna z pierwszych Tatr z linii Force trzeciej generacji, jaka trafia do zabudowy pożarniczej przez polski wyspecjalizowany podmiot. To także pierwsza taka Tatra w układzie 3-osiowym podwozia oraz z fabryczną kabiną wydłużoną, załogową. Co więcej, jest to pierwsza Tatra dla polskich strażaków z systemem przeciwbieżnego skrętu ostatniej - trzeciej - osi. Jest to również pierwsza fabrycznie nowa Tatra zabudowana przez PS Bocar, gdyż wcześniej firma karosowała podwozia marki Tatra, ale były to egzemplarze używane, często o innym pierwotnym przeznaczeniu.
Podwozie T815-76RB1M.432 6x6 - Szereg Zalety
Wybrane przez PS Bocar podwozie 3-osiowe T815-76RB1M.432 łączy ponadprzeciętną dzielność terenową, wysoką manewrowość oraz możliwość zabrania kilkuosobowego zastępu strażaków-ratowników, zapewniając jednocześnie znaczne zdolności bojowe.
Podwozie 6×6 koncepcji TATRA z centralną rurą szkieletową i wahliwymi półosiami charakteryzuje się doskonałymi właściwościami jezdnymi, szczególnie dobrą zdolnością do jazdy w terenie i dużą ładownością niezależnie od charakteru eksploatacji. Zawieszenie pneumatyczne pozwala zwiększyć prześwit lub obniżyć całkowitą wysokość pojazdu z fotela kierowcy.
Unikatowa koncepcja konstrukcyjna Tatry - szkieletowa rura nośna o bardzo wysokiej odporności na skręcanie i zginanie, z niezależnie zawieszonymi półosiami wahliwymi - oznacza, że w warunkach pozadrogowych praktycznie nie dochodzi do spadku ładowności. O ile tradycyjne ciężarówki terenowe z klasyczną ramą podwozia notują spadek ładowności w terenie o około 20%, to w odniesieniu do Tatry wartość ta nie przekracza 10%, a często w ogóle nie występuje. Samochód zachowuje więc praktycznie taką samą ładowność zarówno na nawierzchni utwardzonej, jak i na grząskim terenie, zachowując te same możliwości bojowe w każdych sytuacjach poruszania się. Pojazd jest mniej narażony na ugrzęźnięcie i może poruszać się z większą prędkością niż odpowiedniki tej samej klasy masowo-ładownościowej z klasyczną ramą drabinową i sztywnymi osiami.
Oś przednia i osie tylne T815-7 Force - typ T815-76RB1M.432 6×6 mają nośność po 9000 kg, co daje dopuszczalną masę całkowitą samochodu na poziomie 27000 kg. Istnieje możliwość zwiększenia nośności osi poprzez zastosowanie większych opon, np. 16.00R20, które dodatkowo powiększają prześwit. W omawianym modelu standardem są pojedyncze opony Continental HCS o rozmiarze 14.00 R20, dla zachowania wysokiej mobilności taktycznej. Podwozie jest zabezpieczone odporną na ścieranie powłoką, a części układu wydechowego - powłoką aluminiową.
Układ Napędowy i Silnik
Ponieważ sama Tatra nie produkuje silników spełniających normę czystości spalin Euro 6, na rynek cywilny, gdy regulacje w danym kraju tego wymagają, proponuje silniki od zewnętrznych dostawców. W przypadku linii Force są to silniki Cummins. Model T815-76RB1M.432 6×6 napędza silnik Cummins L9 - wysokoprężny, chłodzony cieczą, 6-cylindrowy, rzędowy, turbodoładowany, o pojemności 8900 cm³. Uzyskuje on moc maksymalną 291 kW/400 KM przy 2100 obr/min i maksymalny moment obrotowy 1900 Nm. Jednostka ta spełnia normę czystości spalin Euro 6 dzięki zastosowaniu odpowiednich chłodnic cieczy oraz układu EGR + SCR z AdBlue. Chłodnica cieczy chłodzącej jest zlokalizowana za kabiną, po prawej stronie, w stalowej siatkowej osłonie, w miejscu mało narażonym na pył, kurz czy błoto.
Do przeniesienia napędu służą: w pełni automatyczna skrzynia przekładniowa Allison - model 4500 SP (6 biegów do przodu + 1 wsteczny), z elektronicznym układem sterowania i hydraulicznym konwerterem momentu obrotowego. Układ przeniesienia napędu dopełniają niezależnie zawieszone półosie wahliwe, zintegrowane z centralną rurą szkieletową, z blokadami mechanizmów różnicowych. Wszystkie osie napędzane są stale. Ponadto, wszystkie osie są zawieszone pneumatycznie ze stabilizatorami skrętu. Daje to możliwość regulacji wysokości podwozia względem nawierzchni - zmiany prześwitu z kabiny, w zakresie od +90 mm do -120 mm. Tym samym, w trakcie przejazdu przez trudny teren prześwit da się powiększyć o 90 mm, a w przypadku niskich przeszkód zredukować o 120 mm. Ogólnie, system centralnego utrzymywania ciśnienia w oponach (CENTRÁLNÍ DOHUŠŤOVÁNÍ) poprawia właściwości jezdne pojazdu, dostosowując ciśnienie do rodzaju terenu lub obciążenia.
Animation on How Car Suspension Works
Układ Kierowniczy, Kabina i Systemy Pomocnicze
Układ kierowniczy, hydrauliczny ze wspomaganiem i z regulowaną kolumną, wyposażono w system sterowania trzecią osią aktywny do prędkości 25 km/h. Pozwala on na przeciwbieżny skręt kół osi ostatniej w stosunku do kół osi pierwszej, co znacząco zwiększa manewrowość.
Pojazd otrzymał wydłużoną, załogową, czterodrzwiową kabinę, dostępną w serii Force trzeciej generacji. Ma ona układ miejsc 1+5, a jej wyposażenie obejmuje m.in. klimatyzację, ogrzewanie niezależne i zależne, elektrycznie sterowane i podgrzewane lusterka wsteczne, osłony przeciwsłoneczne oraz system sterowania i informacji w oparciu o tablicę rozdzielczą Continental, z pełną integracją z elektroniką pokładową samochodu (architektura elektryczna CAN/LIN). Wewnątrz uwagę zwraca kierownica od DAF-a, tablet zamiast wskaźników, drugi tablet do obsługi klimatyzacji, a także olbrzymi tunel silnika, wynikający z konstrukcji ramy rurowej przechodzącej pod silnikiem.
Układ hamulcowy - dwuobwodowy pneumatyczny, zawiera hamulce bębnowe dla wszystkich osi i systemy wspomagające w postaci EBS (elektroniczny system sterowania). Do tego dochodzą hamulec awaryjny i postojowy - pneumatyczny, sprężynowy (na osie tylne) oraz hamulec silnikowy - pneumatyczny, uruchamiany automatycznie. Układ paliwowy zawiera zbiornik paliwa o pojemności 170 l i podgrzewany filtr paliwa. Wszystkie elementy wyposażenia elektrycznego zainstalowane poniżej linii brodzenia są wodoszczelne lub wodoodporne. Układ elektryczny o napięciu znamionowym 24 V, z uziemieniem na biegunie ujemnym, otrzymał alternator 28 V/120 A i akumulatory 2x 12V/180Ah. Dodatkowo w kompletacji samochodu znalazły się w przedniej części dodatkowe haki - zaczepy służące do ewakuacji i zabezpieczania podczas transportu, gniazda elektryczne (ABS 24 V ISO 7638-1, 15 PIN 24 V ISO 12098, adapter na 2×7 PIN) oraz przystawka odbioru mocy.
Taktyczne i Strategiczne Znaczenie Wozów Tatra
Dzięki unikatowej koncepcji budowy podwozia - z centralną rurą nośną i wahliwymi półosiami w niezależnym zawieszeniu - ciężarówką marki Tatra da się trudny teren i bezdroża pokonać szybciej niż powszechniejszymi substytutami. W efekcie strażacy mogą szybciej dotrzeć na miejsce akcji i tym samym ograniczyć negatywne skutki pożaru poprzez zmniejszenie strat materialnych czy wręcz ograniczenie liczby potencjalnych ofiar/rannych. To ważna metodyczno-taktyczna zaleta Tatry.
Pojazdy ratowniczo-gaśnicze na podwoziach Tatry są w pierwszym rzędzie predestynowane do niesienia pomocy na terenach leśnych, wiejskich, górzystych i górskich, oraz podmokłych. Osobna kwestia to rosnące znaczenie tego typu aut w kontekście zmian klimatycznych (powodzie, susze, pożary lasów) oraz wzrostu zagrożenia wojennego. Konieczność wprowadzenia ich do podziału bojowego jednostek miejskich, w tym aglomeracyjnych, zwłaszcza tych graniczących z lasami, staje się coraz bardziej paląca. Przykładem jest Wiedeń, który w 2024/2025 roku zamówił sześć pożarniczych Tatr z serii Force, jeszcze drugiej generacji i w układzie 2-osiowym, do prowadzenia akcji pomocy w przypadku klęsk żywiołowych. Pojazdy te mają sprawić, że wiedeńscy strażacy będą mogli szybko i niezawodnie nieść pomoc nawet w przypadku uszkodzonej infrastruktury drogowej i wysokiego poziomu wody.
Specjaliści z PS Bocar zwracają uwagę, że w Polsce analogiczne pojazdy bezwzględnie powinny zostać nabyte dla jednostek operujących przede wszystkim w dorzeczu Odry, od granicy z Czechami aż do Wrocławia, ze szczególnym wzmocnieniem w powiatach kłodzkim, prudnickim i w okolicach Lewina Brzeskiego. Potencjał popytowy wykazują również jednostki na co dzień operujące na obszarach lesistych, bagnistych, w pobliżu parków narodowych, górskich i wiejskich, szczególnie narażonych na pożary będące następstwem susz.
tags: #wozy #strazackie #tatra #najnowsze