Samochody Pożarnicze – Rodzaje, Wyposażenie i Historia

portalcenter.cl

Samochód pożarniczy, znany również jako samochód strażacki, wóz strażacki, pojazd pożarniczy lub pożarowóz, to specjalnie oznakowany i przygotowany pojazd używany przez straż pożarną lub inną jednostkę ochrony przeciwpożarowej. Jego głównym zadaniem jest udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz innych działaniach statutowych, takich jak działania prewencyjne. Pojazdy samochodowe straży pożarnej, z wyjątkiem pojazdów osobowych operacyjnych, powinny mieć barwę czerwieni sygnałowej, natomiast błotniki i zderzaki - barwę białą. Kontenery pożarnicze, agregaty ciągnione, motopompy, działka oraz przyczepy ze sprzętem pożarniczym również powinny być malowane na zasadach określonych dla pojazdów gaśniczych.

Rodzaje Samochodów Pożarniczych

Samochody pożarnicze budowane są najczęściej na podwoziach pojazdów produkowanych seryjnie, o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach. Istnieje wiele wyspecjalizowanych typów wozów strażackich, dostosowanych do różnych zadań i środowisk działania.

Samochody Ratowniczo-Gaśnicze Ogólnego Przeznaczenia

Do tej kategorii zaliczają się pojazdy przeznaczone do szerokiego zakresu działań ratowniczo-gaśniczych. System oznaczeń określa norma PN-EN 1846-1:2011, która od roku 2000 zastąpiła normę PN-79/M-51300. Typowe oznaczenia informują o charakterystyce pojazdu, na przykład:

• G - samochód ratowniczo-gaśniczy
• C - ciężki
• B - ze zbiornikiem wodnym
• A - z autopompą
• 5 - zbiornik na wodę o pojemności 5 m³
• 32 - wydajność nominalna autopompy 32 hl/min

Przykładowo, oznaczenie GCBA 5/32 wskazuje na ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy ze zbiornikiem wodnym o pojemności 5 m³ i autopompą o wydajności 32 hl/min. Inne przykłady to GCBA 5/24 (autopompa 24 hl/min) lub ciężki samochód klasy S, kategorii uterenowionej (2), z załogą trzyosobową, ze zbiornikiem wody o pojemności 5000 dm³ i pompą pożarniczą o wydajności 3200 dm³/min.

Lotniskowe Pojazdy Ratowniczo-Pożarnicze (ARFF - Airport Crash Tender)

Lotniskowe pojazdy ratowniczo-pożarnicze to specjalistyczne samochody używane przez lotniskowe straże pożarne do zapewnienia bezpieczeństwa i reagowania w sytuacjach awaryjnych, takich jak pożary samolotów, budynków, urządzeń, płonącego paliwa lotniczego, a także do ewakuacji pasażerów i zabezpieczania awaryjnych lądowań samolotów. Jest to rodzaj zakładowej straży pożarnej, która działa i bazuje na terenach portów lotniczych oraz lotniczych baz wojskowych.

Teren Działania i Wymogi Operacyjne

Teren działania Lotniskowych Służb Ratowniczo-Gaśniczych (LSP) obejmuje rejon operacyjny lotniska oraz obszar wokół niego. Wielkość obszaru zależy od kategorii danego lotniska; na przykład, w przypadku lotniska certyfikowanego wyznacza się obszar wokół lotniska w promieniu 8 km. W Polsce Lotniskowe Służby Ratowniczo-Gaśnicze działają w strukturach organizacyjnych Przedsiębiorstwa Państwowego „Porty Lotnicze”.

Zgodnie z przepisami Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO), wyjazd do akcji i dotarcie pierwszych lotniskowych pojazdów strażackich (RIV - Rapid Intervention Vehicle) do miejsca zdarzenia powinno nastąpić w czasie nieprzekraczającym dwóch minut, natomiast dotarcie do dowolnej innej części lotniska nie może przekroczyć trzech minut.

Charakterystyka i Wyposażenie

Lotniskowa straż wyposażona jest w specjalistyczne pojazdy, które muszą spełniać szczególne wymagania:

• Szybkie samochody pożarnicze, które mogą osiągać prędkości jazdy dochodzące do 160 km/h. W odróżnieniu od zwykłych pojazdów strażackich, które muszą baczyć na uczestników ruchu drogowego, pojazdy lotniskowe wyposażone są w silniki napędowe o większej mocy, co pozwala na szybkie przyspieszenie od 0 do 80 km/h w czasie 24 sekund (np. PANTHER 8x8 HRET). Umożliwia to dotarcie do końca każdej drogi startowej w bardzo krótkim czasie.
• Specjalne pojazdy gaśnicze wyposażone w podnośnik z lancą (HRET - High Reach Extendable Turret) do przebijania kadłubów samolotów i gaszenia pożarów wewnątrz nich.
• Ciężkie samochody gaśnicze umożliwiające gaszenie płonącego paliwa, ponieważ samoloty pasażerskie posiadają zbiorniki o dużej pojemności.

Pojazdy te posiadają zbiorniki z dużą ilością wody i piany gaśniczej, są wyposażone w wysokowydajne pompy o dużej wydajności oraz armatki wodno-pianowe, które mogą wyrzucać środki gaśnicze na duże odległości. Są także w stanie pokonywać nierówny, nieutwardzony teren poza obszarem lotniska. Ponadto, przepisy określają wymagania dotyczące pojemności zbiorników na wodę i pianę gaśniczą, szybkości wypływu roztworów piany oraz minimalnych ilości proszku chemicznego (środka uzupełniającego) i zapasów środków gaśniczych.

Standardowe wyposażenie obejmuje indywidualne aparaty tlenowe dla strażaków, sprzęt ratowniczy oraz sprzęt do cięcia. Ciężkie pojazdy ratowniczo-gaśnicze (ARFF) często posiadają środki pianotwórcze o pojemności 1600 dm³ (np. Falcon 8x8), działko wodno-pianowe o wydajności 6800 dm³/min, dwie linie szybkiego natarcia o wydajności 540 dm³. Samochody takie wyposaża się zwykle w dysze pianowe zabezpieczające pojazd przed zapaleniem od palącego się paliwa w pobliżu pojazdu oraz w system zraszania pojazdu w celu ochrony przed wysoką temperaturą.

Producenci i Nowoczesne Rozwiązania

Pojazdy lotniskowe zazwyczaj są zbudowane na podwoziach renomowanych producentów samochodów ciężarowych, takich jak Volvo, Ford, MAN, Mercedes-Benz, Iveco, najczęściej w wersjach z napędem na wszystkie koła (4×4, 6×6, a nawet 8×8). Na świecie kilku firm produkuje specjalistyczne pojazdy dla służb lotniskowych ratowniczo-gaśniczych:

• Brytyjska firma Chubb Fire (pojazdy „Panfinder”).
• Rosenbauer International AG (pojazdy „Cheatah”, „Rosenbauer Panther”, „Rosenbauer Simba”, „MT Airport BUFFALO”). Firma Rosenbauer, z siedzibą w Leonding w Austrii, rozpoczęła produkcję pojazdów dla wojskowych straży pożarnych lotniskowych w połowie lat pięćdziesiątych XX wieku. W 1984 roku zaprezentowano model „SIMBA” w wersji ośmiokołowej 8x8, który był największym tego typu pojazdem. Kolejna generacja pojazdów strażackich o nazwie „PANTHER” została zaprezentowana w 1991 roku; lotnisko w Genewie jako pierwsze na świecie otrzymało pojazd „PANTHER” w 1992 r. W 1997 do produkcji pojazdów PANTHER na rynek amerykański wykorzystano podwozia wykonane z aluminium, zaprojektowane we współpracy z firmą Freightliner. W 2003 Rosenbauer uruchomił własną linię produkcyjną do wytwarzania podwozi z aluminium do pojazdów „PANTHER”. Jeden z największych na świecie lotniskowych pojazdów strażackich „PANTHER” 8x8, o długości 13 m i wadze 52 ton, został dostarczony do Portu Lotniczego Hamad w Katarze. Największa Pantera o oznaczeniu CA7 posiada zbiornik na wodę o pojemności 12 500 l, zbiornik na środek gaśniczy - 1600 l i pojemnik na proszek gaśniczy o pojemności 250 kg. Ponadto wyposażona jest w autopompę Rosenbauer N100 o wydajności 10 000 l/min (przy ciśnieniu 10 bar), działko wodne RM60 o wydajności maksymalnej 6500 l/min przy ciśnieniu 10 bar oraz działko przednie RM15 o wydajności 1500 l/min przy ciśnieniu 10 bar. Obsadę pojazdu „PANTHER CA7” stanowi czterech strażaków. „PANTHER CA7” posiada dwa silniki napędowe Caterpillar C15 o łącznej mocy 1250 KM (932 kW), które zapewniają przyspieszenie pojazdu w czasie 25 s do prędkości 80 km/h i osiągnięcie maksymalnej prędkości 135 km/h. Pojazdy Panther znajdują się na wyposażeniu Lotniskowych Straży Pożarnych w 81 krajach świata, w tym także w Polsce.
• Magirus („Magirus DRAGON”, „SUPERDRAGON X8”, „Magirus IMPACT”).
• Ziegler („Z4”, „Z6”, „Z8”, „Z6 HYBRIDdrive”). W 2022 r. firma ZIEGLER zaprezentowała pierwszy lotniskowy pojazd gaśniczy z napędem hybrydowym. Z6 HYBRIDdrive może być napędzany wyłącznie silnikiem elektrycznym, konwencjonalnie silnikiem spalinowym lub oboma silnikami równocześnie, dając maksymalne osiągi.
• Oshkosh Corporation („Oshkosh Striker” w wersjach 4×4, 6×6 oraz 8×8).

W Polsce na wyposażeniu Lotniskowej Służby Ratowniczo-Gaśniczej Międzynarodowego Portu Lotniczego im. Jana Pawła II Kraków-Balice od 2009 roku znajdują się pojazdy „Panther” 4×4 i „Panther HRET” 6×6. W 2022 roku firma Rosenbauer zaprezentowała elektryczny lotniskowy pojazd gaśniczy PANTHER electric 6×6. W Polsce znane są firmy, które produkują typowe pojazdy pożarnicze oraz na zamówienie specjalistyczne lotniskowe pojazdy ratowniczo-pożarnicze, np. firma Szczęśniak Pojazdy Specjalne oraz firma WISS „WAWRZASZEK Inżynieria Samochodów Specjalnych”, która produkuje pojazdy FELIX w kilku odmianach. Jeden z najcięższych na świecie lotniskowych pojazdów ratowniczo-gaśniczych wyprodukowała firma NAFFCO (National Fire Fighting Manufacturing FZCO).

Typy lotniskowych pojazdów ratowniczo-gaśniczych:

• Szybkie pojazdy wodno-pianowe, to tzw. „pojazdy szybkiej interwencji (RIV)” (ang. Rapid Intervention Vehicle).
• Ciężkie pojazdy ratowniczo-gaśnicze (ARFF) (ang. Airfield Rescue and Fire Fighting Vehicle).
• Pojazdy strażackie i ratownicze ogólnego przeznaczenia.

Samochody Wężowe (SW)

Samochód wężowy to pojazd specjalny służący do zasilania magistrali wężowych podczas przetłaczania wody do celów gaśniczych przy pożarach o dużych rozmiarach oraz przepompowywania wody na terenach popowodziowych. Węże znajdują się w specjalnych łożach (korytach) lub na zwijadłach, umożliwiających układanie magistrali wężowych pojedynczych lub podwójnych (równoległych) w czasie poruszania się samochodu wężowego (prędkość jazdy do 10 km/h). Samochody wężowe oznaczone są symbolem SW wraz z dwucyfrowym oznaczeniem dotyczącym długości wszystkich węży przewożonych danym samochodem. Na przykład, 363[D]80 - SW 5000 (SW 3200) Jelcz 325/ISS Wawrzaszek - JRG 3 Chojnów. Był to pierwszy typowy pojazd wężowy w zasobach PSP. Był to średni wężowy pojazd specjalny, silnik o pojemności 11 100 cm³ i mocy 200 KM, zabudowa: ISS Wawrzaszek na podwoziu Jelcz 325. Liczba miejsc: 2. Liczba skrytek: 3 (1+1+1). Służy do przewozu odcinków węży tłocznych W110 oraz potrzebnej armatury wodnej, zasięg taktyczny 3200 m.

Inne Wyspecjalizowane Pojazdy

• Samochody ratownictwa medycznego - pojazdy samochodowe obsługiwane przez strażaków i przeznaczone do opieki nad pacjentami i transportu pacjentów.
• Samochody ratownictwa chemiczno-ekologicznego - przeznaczone do usuwania i neutralizacji rozlewisk substancji ropopochodnych oraz innych zagrożeń chemicznych i ekologicznych.
• Pojazdy wsparcia dronowego - wyposażone w BSP (Bezzałogowy System Powietrzny) oraz niezbędny sprzęt do prowadzenia operacji lotniczych, ich głównym zadaniem jest wsparcie działań Specjalistycznych Grup Dronowych.
• Samochody logistyczne - zadaniem tych wozów jest (w razie wystąpienia takiej potrzeby) zabezpieczenie zaplecza logistycznego.

Wyposażenie Samochodów Pożarniczych

Wyposażenie wozów strażackich jest zróżnicowane w zależności od ich przeznaczenia. Wiele elementów jest jednak wspólnych dla większości pojazdów.

Układ Wodno-Pianowy i Dodatkowe Urządzenia

Wymienione elementy tworzą tzw. układ wodno-pianowy. Stosuje się również inne urządzenia dodatkowe, zamontowane na stałe, jak np. maszt oświetleniowy czy wciągarka. Do dodatkowego wyposażenia wozów strażackich zaliczyć można również: działko wodne, dodatkowy wąż, kamerę cofania czy falę świetlną LED.

Samochody pożarnicze są wyposażone w podręczny sprzęt gaśniczy, mały zbiornik wodny (ok. 100 l) i wysoko wydajną pompę, aparaty ochrony dróg oddechowych (AODO), łomy itp. Dodatkowe wyposażenie obejmuje szeroki wachlarz narzędzi i urządzeń, takich jak:

• agregaty powietrzne i sprężarki,
• aparaty ochrony dróg oddechowych (AODO) oraz butle ciśnieniowe do gazów,
• agregaty prądotwórcze i stacje uzdatniania wody,
• najaśnice (np. maszty oświetleniowe),
• sprzęt hydrauliczny, piły (np. do betonu, drewna, stali),
• kontenery specjalistyczne,
• łodzie i pontony,
• motopompy,
• naczepy,
• przyczepy z wyposażeniem ratowniczym oraz ciągnione: motopompy, działka i agregaty,
• sprzęt ratownictwa medycznego, nosze, sanie, zestawy ratownicze,
• działka i kurtyny przenośne, armatura wodno-pianowa, węże pożarnicze,
• zapory, skokochrony, namioty.

Do specjalistycznego sprzętu należy również podnośnik hydrauliczny - składana konstrukcja z koszem ratowniczym, składająca się z jednego sztywnego lub teleskopowo wysuwanego elementu lub kilku takich elementów, lub z mechanizmu nożycowego, ewentualnie z kombinacji tych elementów, z drabiną lub bez drabiny.

Oznaczenia i Numeracja Operacyjna

Pojazdy strażackie są oznaczone w większości krajów uniwersalnym numerem umożliwiającym identyfikację wozu w czasie akcji. W Polsce oznaczenie takie nazywane jest numerem operacyjnym i składa się z trzech elementów. Oznaczenia operacyjne samochodów PSP (Państwowej Straży Pożarnej) mają podobne zadanie jak numery rejestracyjne na samochodach i służą usprawnieniu kierowania i prowadzenia działań ratowniczych na poziomie interwencyjnym i taktycznym, poprzez przekazanie uczestnikom tych działań istotnych informacji o przynależności pojazdu (statku) do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz o kryterium radiowym. Od połowy 2002 roku samochody Państwowej Straży Pożarnej zostały oznakowane numerami operacyjnymi. Numer operacyjny jest umieszczany na samochodach straży pożarnych, oznakowanych jako pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym, oraz na statkach pożarniczych. Numer operacyjny zawiera istotne fragmenty kryptonimu radiowego pojazdu i odnosi się do jednego i tylko jednego samochodu lub statku. Numer operacyjny lub numer na sprzęcie powinien mieć barwę kontrastującą z elementem lub nadwoziem, na którym został umieszczony.

Sposób oznakowania pojazdów, sprzętu: pływającego, silnikowego, pożarniczego określa załącznik do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r. Pierwszym elementem jest trzycyfrowy numer (prefiks), określający powiat oraz typ jednostki. Drugim jest oznaczenie jednoliterowe województwa (zgodne z wyróżnikiem województwa na obecnych tablicach rejestracyjnych, z trzema wyjątkami: m.st. Warszawy - W; woj. mazowieckiego (bez Warszawy) - M; oraz jednostek centralnych Państwowej Straży Pożarnej, np. Komendy Głównej - [A]). Stosuje się także dodatkowo (głównie literowe) oznaczenia charakterystyki pojazdu. Sufiks (YY) na wozach Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) nie ma związku z pełnionymi przez te pojazdy funkcjami; sufiks dotyczy tylko PSP.

Historia i Rozwój Polskich Samochodów Pożarniczych

Jelcz 005 - Ikona PRL-u

Jelcz 005 to samochód pożarniczy wytwarzany przez Jelczańskie Zakłady Samochodowe na podwoziu samochodu ciężarowego Star 244L produkcji Fabryki Samochodów Ciężarowych w Starachowicach. Jelczańskie Zakłady Samochodowe produkowały samochody pożarnicze na podwoziu Star od 1958, kiedy to powstał Jelcz 001, oparty na podwoziu Stara 21. Rozwój przemysłu na początku lat 70. XX wieku, a szczególnie przemysłu petrochemicznego, chemicznego oraz drzewnego, spowodował nowe zagrożenia pożarowe. Posiadane wówczas pojazdy pożarnicze były przestarzałe. Tragiczny pożar w rafinerii w Czechowicach-Dziedzicach, który wybuchł 26 czerwca 1971 roku, podkreślił pilną potrzebę unowocześnienia sprzętu.

Równolegle ruszyła produkcja ciężkich samochodów pożarniczych Jelcz 004 o znacznie lepszych parametrach. Pierwsze dwa prototypy Jelcza 005 zostały zaprezentowane już w 1972 roku. Do ich budowy użyto prototypowego podwozia Star 244L wyposażonego w kabinę typu 642. Pod koniec 1974 powstał prototyp finalny. Oryginalna kolorystyka prototypów pojazdu składała się ze srebrnego „grilla”, loga „STAR” oraz trzech sztuk loga „Jelcz”, z czerwonych żaluzji, z czerwonych nadkoli oraz z czarnego zderzaka. Produkcja seryjna rozpoczęła się wprawdzie w 1975, lecz na szeroką skalę pojazdy zaczęły powstawać dopiero rok później. Pod koniec 1979 zarówno Star, jak i Jelcz dokonały zmian w modelu. Tak zmodernizowany pojazd został nazwany Jelcz 005 M. W 1983, ze względu na trudności w produkcji wystarczającej liczby pojazdów, powstał Jelcz 008, będący uproszczoną wersją Jelcza 005. Pojazd ten różnił się wyposażeniem, przede wszystkim zastąpieniem autopompy motopompą.

Jelcz 005 był napędzany silnikiem wysokoprężnym typu S-359 o mocy 150 KM. Kabina również pochodziła ze Stara 244. Jelcz 005 był pierwszym w PRL-u seryjnym samochodem pożarniczym, w którym zastosowano podnoszone do góry żaluzje z profili aluminiowych. Zawdzięcza temu większość ze swych popularnych przezwisk - najczęściej porównywano go do używanych wówczas samochodów do dystrybucji napojów gazowanych, które również oparte były na podwoziach ze Starachowic i posiadały swoiste „skrytki”, zamykane podciąganymi do góry plandekami. Stąd takie nazwy jak „Cola”, „Pepsi” i ich pochodne (Koka, Pepsa, Pepsianka). Pojazd przewoził m.in. 15 odcinków węży tłocznych W75 (20 m) i 8 odcinków węży tłocznych W52 (20 m) oraz torbę wężowego, kpl.

tags: #wozy #strazackie #wikipedia