Ręczny Ostrzegacz Pożarowy (ROP) - Pierwsza Linia Alarmu
Definicja i podstawowa funkcja ROP
ROP, czyli ręczny ostrzegacz pożarowy, to proste urządzenie, za pomocą którego uruchamia się system sygnalizacji pożarowej. Swoją skuteczność systemy pożarowe zawdzięczają wczesnemu ostrzeganiu przed zagrożeniem. Dzięki nim minimalizuje się ryzyko tragicznych skutków pożaru, które niosą ze sobą zadymienie i ogień, stanowiące poważne zagrożenie dla ludzi i mienia. Systemy ostrzegania przed pożarem znajdują się we wszystkich budynkach użyteczności publicznej. Ręczny ostrzegacz pożarowy (ROP) pozwala na uruchomienie alarmu w momencie, kiedy użytkownik obiektu zauważy pożar. Użytkownik naciska przycisk, a ROP przekazuje sygnał dalej - do centrali pożarowej, która uruchamia kolejne elementy systemu. ROP to rozwiązanie stosowane w systemach sygnalizacji pożarowej równolegle z innymi zabezpieczeniami i czujkami.
Budowa i zasada działania ROP
ROP ma formę czerwonej skrzynki z przyciskiem chronionym szybką z tworzywa sztucznego. Szybka zapobiega przypadkowemu uruchomieniu alarmu. Ostrzegacze różnią się od siebie pod względem budowy, jednak obsługa zawsze jest taka sama. Należy zbić lub usunąć szybkę zabezpieczającą, a następnie nacisnąć przycisk. Doprowadzi to do przekazania informacji do centrali systemu alarmowego. Jeśli ROP został zabezpieczony szybą ze szkła, należy zachować ostrożność przy jej rozbijaniu.
Typy Ręcznych Ostrzegaczy Pożarowych
Na polskim rynku dostępne są dwa typy ręcznych ostrzegaczy pożarowych:
- ROP A
- ROP B
ROP Typ A (działanie pojedyncze)
Ręczny ostrzegacz pożarowy typu A o działaniu pojedynczym uruchamiany jest bezpośrednio. Oznacza to, że system alarmowy uruchamia się już w momencie, gdy szybka zabezpieczająca zostanie stłuczona lub się przemieści.
ROP Typ B (działanie podwójne)
Ręczny ostrzegacz pożarowy typu B działa na zasadzie podwójnej, a jego uruchomienie odbywa się pośrednio. W przypadku tego typu urządzeń po zbiciu szybki należy jeszcze wcisnąć przycisk alarmowy.
Adresowalne ostrzegacze pożarowe, takie jak Protec, występują w wersji natynkowej i podtynkowej. W zależności od modelu mogą być stosowane wewnątrz (np. 6000/MCP) lub na zewnątrz obiektu (np. 6000/MCP/WP).
Zasady rozmieszczania i montażu ROP
Wymogi prawne i praktyczne wskazówki
Przepisy przeciwpożarowe i normy budowlane bardzo dokładnie określają, w jakich miejscach należy zamontować ręczne ostrzegacze pożarowe. ROP-y muszą być umieszczone na ścianie na wysokości od 1,2 do 1,6 m. Powinny zostać rozmieszczone w taki sposób, aby osoby pracujące w budynku miały do nich łatwy dostęp. Ręczny ostrzegacz pożarowy w SSP powinien być ulokowany w widocznym, łatwo dostępnym punkcie i posiadać odpowiednie oznaczenie.
Przyjmuje się, że 30 m to maksymalna odległość, jaka może dzielić osoby znajdujące się w budynku od ostrzegacza. Zgodnie z zasadami projektowania systemów sygnalizacji do najbliższego ROP-a na obiekcie nie powinno być dalej niż 30 m. Ponadto ROP-y powinny znajdować się na każdej klatce schodowej (na każdej kondygnacji) i przy wszystkich wejściach do budynku. W budynkach, w których system sygnalizacji pożarowej łączy się z najbliższą jednostką straży pożarnej, ROP-y umieszcza się w pobliżu centralki. Nie można zapomnieć o zainstalowaniu ostrzegaczy w miejscach, które są szczególnie zagrożone pożarem.
Znaczenie wczesnej reakcji
Ręczny ostrzegacz pożarowy służy do sygnalizowania zagrożenia i zwykle używa go osoba, która je zauważyła. Dlatego warto, żeby w pobliżu ostrzegacza znajdowała się również gaśnica lub hydrant ścienny. Odpowiednio rozmieszczone ROP-y to ważny element instalacji ostrzegawczej w budynku. Osoby przebywające w obiekcie powinny móc skorzystać z ręcznego ostrzegacza pożarowego w momencie zauważenia pożaru. Odpowiednio wczesna reakcja jest kluczowa dla powodzenia akcji gaszenia pożaru i bezpiecznej ewakuacji. ROP jest zatem bardzo ważnym elementem uzupełniającym skuteczny system sygnalizacji pożaru.
Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP) - Klucz do Bezpieczeństwa Elektrycznego
Czym jest PWP i jego rola
Rozróżnienie ROP i PWP - powszechne nieporozumienia
Ręczny ostrzegacz pożarowy (ROP) nie chroni przed pożarem ani jego skutkami, ponieważ jest uruchamiany już po powstaniu pożaru. Nie powoduje również zatrzymania lub ograniczenia zasięgu pożaru. Rola ROP sprowadza się do uruchomienia alarmu i przekazania sygnału do centrali pożarowej. Powszechnie i błędnie mianem przeciwpożarowego wyłącznika prądu potocznie nazywa się ręczny ostrzegacz pożarowy (ROP), a nie właściwy aparat w rozdzielnicy głównej - wyłącznik lub rozłącznik.
W rzeczywistości, Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to urządzenie, które ma za zadanie odciąć zasilanie budynku od źródła energii elektrycznej podczas pożaru w czasie akcji ratowniczej.
Zastosowanie i wymogi dla PWP
Przeciwpożarowy wyłącznik prądu, odcinający dopływ prądu do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalację i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru, należy stosować w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem.
Lokalizacja i oznakowanie PWP
Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany. Odcięcie dopływu prądu przeciwpożarowym wyłącznikiem nie może spowodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, w tym zespołu prądotwórczego. Wyjątek stanowią źródła zasilające urządzenia elektryczne, które muszą funkcjonować w czasie pożaru.
Metody uruchamiania PWP
Zdalne sterowanie PWP z wykorzystaniem wyzwalacza podnapięciowego
W przypadku sterowania zdalnego PWP w praktyce spotyka się dwie metody. Jedna z nich oznacza wykorzystanie wyzwalacza podnapięciowego (zanikowego) w celu zdalnego otwarcia styków aparatu podstawowego.
Wyzwania i koszty implementacji (UPS)
Wadą rozwiązania z wyzwalaczem podnapięciowym jest możliwość utraty zasilania w instalacji na skutek chwilowego zapadu napięcia, które to zjawisko jest dość powszechne. Przerwa w zasilaniu z punktu widzenia ciągłości zasilania oraz ekonomii jest zjawiskiem wysoce niepożądanym. W przypadku obiektu typu szpital taka sytuacja byłaby niedopuszczalna. Aby uniewrażliwić taki PWP na chwilowe zapady napięcia należałoby zastosować zasilacz gwarantowany typu UPS. Samo urządzenie powinno być na tyle szybkie, by zareagować zanim dojdzie do zadziałania wyzwalacza podnapięciowego, np. UPS w topologii on-line (ciągła konwersja). Takie rozwiązanie pociąga za sobą dużo większe koszty. Baterie i samo urządzenie muszą być serwisowane i, jak każde urządzenie, UPS może ulec awarii. Same baterie zazwyczaj w ciągu dwóch lat należy wymienić na nowe, co zwiększa koszt PWP z upływem lat.
Wyzwania prawne i projektowe PWP
Przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest urządzeniem problematycznym z punktu widzenia przepisów, projektowania i wykonawstwa. Przepisy nie wskazują konkretnego rozwiązania, a w praktyce kilka różnych aparatów pełni wspólnie jego funkcje. Jedyna norma opisująca projektowanie z punktu widzenia elektrycznego nie jest wymieniana w rozporządzeniach, co oznacza, iż jest do dobrowolnego stosowania.
Ręczny przycisk uruchamiający PWP1 z sygnalizacją LED
Ręczny przycisk uruchamiający PWP1 może być stosowany jako „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu” pod warunkiem umieszczenia nad nim tabliczki: „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu”. W komplecie z przyciskiem często znajduje się tabliczka samoprzylepna: „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu”.
Ręczny przycisk uruchamiania PWP1 z podwójną sygnalizacją LED daje możliwość informacji o:
- Dioda zielona - stan uruchomienia (wyłączenie prądu)
- Dioda czerwona - stan dozoru (prąd załączony)
Ledy zakończone są kostką podłączeniową. Led czerwony powinien się świecić, gdy wyłącznik jest załączony. W momencie zbicia szybki czerwony led powinien zgasnąć, a zapalić powinien się zielony led, który informuje o wyłączeniu prądu w budynku.
