Czym jest i do czego służy Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP)?
Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to niezbędny element systemów przeciwpożarowych (PPOŻ), służący natychmiastowemu odcięciu energii elektrycznej poprzez uruchomienie elementu wykonawczego, odłączającego cały obiekt od źródła energii elektrycznej.
Podstawowym zadaniem tego urządzenia jest odcięcie prądu od wszystkich odbiorników, przede wszystkim w celu zapewnienia bezpieczeństwa ekip ratowniczych. PWP, jako urządzenie przeciwpożarowe, ma zapobiegać powstawaniu pożaru, wykrywać i zwalczać go bądź ograniczać jego skutki. Prawidłowo funkcjonujący wyłącznik przeciwpożarowy prądu zwiększa bezpieczeństwo zarówno ewakuujących się osób, jak i strażaków, minimalizując ryzyko porażenia prądem. Może również zapobiec ryzyku rozprzestrzeniania się ognia, a także przyczynia się do skuteczniejszej walki z ogniem.
Ważne jest, że w następstwie wyłączenia PWP nie powinno załączać się drugie źródło energii elektrycznej. Wyjątkiem jest tu obieg zasilający w energię elektryczną urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne w przypadku wybuchu pożaru, np. pomp hydrantowych, wentylatorów oddymiających. Dla takich urządzeń, w rozdzielni głównej lub za złączem kablowym, wydziela się sekcję obwodów pożarowych niezależną od PWP.
Podstawy prawne stosowania PWP
Konieczność stosowania przeciwpożarowych wyłączników prądu w instalacjach elektrycznych w budynkach wynika z zapisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Zgodnie z paragrafem 183 zawartym w tym Rozporządzeniu, w obiektach o powierzchni przekraczającej 1000 m3 bądź w budynkach, w których znajdują się strefy zagrożone wybuchem, konieczne jest zainstalowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu. Pojęcie „występowania zagrożenia wybuchem” jest o wiele bardziej pojemne niż tylko pomieszczenie zagrożone wybuchem.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej - każdy projekt obiektu budowlanego należy sprawdzić pod kątem spójności z wymaganiami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej.
W myśl Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, urządzenia przeciwpożarowe to urządzenia służące do zapobiegania powstawaniu, wykrywania oraz zwalczania pożarów lub ograniczania ich skutków (mogą to być urządzenia stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie). Przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest jednym z takich urządzeń.
Wymogi dotyczące lokalizacji i oznakowania PWP
W przepisach można znaleźć informację o tym, gdzie powinien być zamontowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu. Wyłącznik prądu zawsze powinien być instalowany w pobliżu głównego wejścia do obiektu budowlanego lub złącza.
Ppoż. wyłącznik prądu musi być odpowiednio oznakowany. Oznakowanie wyłącznika należy wykonać znakiem z błyskawicą na czerwonym tle. Przycisk wyzwalający, ponieważ sam wyłącznik najczęściej jest w rozdzielnicy, powinien znajdować się w pobliżu głównego wejścia do budynku lub w pobliżu złącza, czyli miejsca, gdzie znajdują się bezpieczniki mocy (BM), często też licznik.
Nowoczesne wyłączniki pożarowe mogą być wyposażone w funkcję zdalnego sterowania, co umożliwia ich uruchomienie z odległości. To rozwiązanie jest szczególnie przydatne w dużych obiektach, gdzie szybkie odłączenie zasilania z centralnego punktu może być kluczowe dla bezpieczeństwa.
Budowa i zasada działania Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu
Zgodnie z przepisami wyłącznik prądu w obiektach budowlanych składać powinien się z trzech głównych elementów:
- Urządzenie wykonawcze: Najczęściej jest to rozłącznik bądź wyłącznik, który odpowiedzialny jest za fizyczne odłączenie prądu od obiektu budowlanego. Urządzenie to jest zazwyczaj umieszczane w oddzielnej obudowie, montowanej w pomieszczeniu technicznym lub przy wejściu do budynku.
- Urządzenie uruchamiające: Jest to przycisk sterowania zdalnego przeciwpożarowego wyłącznika prądu.
- Urządzenie sygnalizujące: Wskazuje na wyłączenie zasilania energią elektryczną.
Elementy uruchamiające w wyłącznikach prądu są połączone równolegle, dzięki czemu naciśnięcie dowolnego z nich prowadzi do aktywacji urządzenia wykonawczego, a tym samym do wyłączenia zasilania w obiekcie budowlanym. Sterowanie urządzeniem sygnalizującym odbywa się z wyjść modułu bądź bezpośrednio ze styków urządzenia wyłączającego.
W przypadku PWP często wykorzystuje się wyzwalacze wzrostowe lub cewki wyzwalacza, na które podawane jest napięcie zasilające z urządzenia uruchamiającego. Tego typu rozwiązanie otwiera styki urządzenia wykonawczego, odłączając zasilanie. Wyłączniki tego typu mogą być wyposażone w zasilacz buforowany, który zapewnia podanie napięcia na cewkę nawet w przypadku zaniku zasilania głównego. Dodatkowo, wyłączniki mogą być wyposażone w funkcję automatycznego przełączania zasilania w przypadku awarii jednej z faz, co zapewnia nieprzerwaną pracę kluczowych urządzeń.
Rodzaje i specyfika wyłączników PWP
Na rynku dostępne są różne modele wyłączników prądu. Warto zwrócić uwagę na rozwiązania, w których nie ma kontroli nad instalacją sterującą, która rozprowadzona jest w obiekcie budowlanym. Oznacza to konieczność przeprowadzenia częstych prac serwisowych, dlatego rozwiązanie to polecane jest przede wszystkim w przypadku budynków, które zapewnioną mają stałą obsługę techniczną.
Wyłącznik PPOŻ z kontrolą ciągłości przewodów do urządzenia uruchamiającego to rozwiązanie, które dobrze sprawdzi się w przypadku dość rozbudowanych obiektów budowlanych. Jest to również dobre rozwiązanie w przypadku budynków, w których czasowe wyłączenie energii elektrycznej dla celów testowych jest niemożliwe bądź bardzo utrudnione.
Sprawy urządzeń - wyłączników, rozłączników itp. są uzależnione od stopnia skomplikowania instalacji i przyłącza energetycznego. Odpowiada za to projektant i rzeczoznawca PPOŻ, ponieważ PWP jako urządzenie przeciwpożarowe musi mieć projekt i uzgodnienie. Od pewnego czasu istnieje obowiązek uzyskania Krajowej Oceny Technicznej na PWP.
System ochrony przeciwpożarowej przed uruchomieniem: Pomieszczenie techniczne windy
Przeglądy i konserwacja PWP
Aby urządzenie było niezawodne w najbardziej potrzebnym momencie, należy przeprowadzać regularne przeglądy przeciwpożarowego wyłącznika prądu. PWP, jako urządzenie przeciwpożarowe, podlega obowiązkowi przeprowadzenia przeglądu technicznego i czynności konserwacyjnych w terminie ustalonym przez producenta. Warunkiem jest jednak fakt, by przegląd nie odbywał się rzadziej niż raz w roku.
W aktualnych przepisach nie ma kryteriów określających formę kontroli wyłącznika przeciwpożarowego, jednak zakres przeglądu powinien obejmować najważniejsze czynniki, które pozwolą upewnić się, czy to urządzenie funkcjonuje dobrze i nie zawiedzie w najbardziej nieprzewidzianych sytuacjach. Ważne jest zatem sprawdzanie stanu technicznego urządzeń, które mogą w skuteczny sposób chronić zdrowie lub życie ludzkie.
Nawet najlepiej zaprojektowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu może czasem ulec awarii. Do najczęstszych zalicza się śniedzenie styków, gdy urządzenia są umieszczone w miejscach o podwyższonym poziomie wilgoci, co w efekcie może spowodować nieprawidłowe działanie wybranych układów. Przyczyną niefunkcjonowania PWP może być także niewłaściwe podłączenie.
Znaczenie PWP dla bezpieczeństwa
Bezpieczeństwo przeciwpożarowe jest kluczowe w każdym budynku. Jednym z podstawowych elementów, wpływających na minimalizację ryzyka rozprzestrzeniania się ognia i porażenia prądem, jest przeciwpożarowy wyłącznik prądu.
Podczas akcji gaśniczej, woda, jako powszechnie stosowany środek gaśniczy, stanowi poważne zagrożenie w połączeniu z instalacjami elektrycznymi pod napięciem. Wyłączniki pożarowe minimalizują to ryzyko, umożliwiając błyskawiczne odłączenie zasilania od obwodów, w których może dojść do zwarcia lub porażenia.
Przegląd przeciwpożarowych wyłączników prądu to inwestycja w bezpieczeństwo osób przebywających w danym obiekcie - bez względu na to, czy jest to budynek mieszkalny, firmowy, przemysłowy czy publiczny. Inwestycja w sprawnie działający przeciwpożarowy wyłącznik prądu to inwestycja w bezpieczeństwo ludzi i mienia.
tags: #wylacznik #przeciwpozarowy #z #przekaznikiem