Ewolucja i standaryzacja Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG)
Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) to kluczowy element ochrony ludności i środowiska w Polsce, który nieustannie ewoluuje od momentu jego utworzenia. Zintegrowany z działalnością jednostek Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), system ten adaptuje się do wyzwań i zagrożeń już przez ponad dwie dekady.
Początki i założenia KSRG
Koncepcja powołania KSRG pojawiła się już 23 listopada 1990 r. w piśmie skierowanym do posłów Anny Dynowskiej i Bronisława Geremka przez przedstawicieli środowiska strażackiego. Wśród sygnatariuszy byli m.in.: Krzysztof Wojtulski - przewodniczący Krajowej Sekcji NSZZ „Solidarność”, ppłk poż. mgr Andrzej Jaroszek - przedstawiciel zespołu redakcyjnego ustawy o PSP oraz gen. poż. Andrzej Stefanowski - komendant główny straży pożarnych.
Jubileusz uchwalenia przez Sejm RP dwóch ustaw zmieniających oblicze polskiej ochrony przeciwpożarowej, czyli ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz ustawy o Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 sierpnia 1991 r., był ważnym wydarzeniem. Na ich podstawie w lipcu 1992 r. zaczęła funkcjonować Państwowa Straż Pożarna.
Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej w art. 2 informowała, że organizatorem krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego jest Państwowa Straż Pożarna. Wspomniano, że jego cel stanowi ochrona życia, zdrowia i mienia podczas walki z pożarami i innymi klęskami, ratownictwa technicznego i chemicznego. Szczegółowe zasady organizacji miał określić minister spraw wewnętrznych.
Prace nad nowym systemem trwały niemal od samego początku istnienia Państwowej Straży Pożarnej. Na łamach „Przeglądu Pożarniczego” w kwietniu 1992 r. ówczesny zastępca komendanta głównego PSP st. bryg. Maciej Schroeder wspominał o pracach podjętych w celu stworzenia podstawy nowego systemu. Zwrócił uwagę na fakt, że nowa sytuacja prawna przez swoją przejrzystość ułatwia egzekwowanie przepisów prawnych oraz opracowanie nowych regulacji prawnych dotyczących ratownictwa technicznego, chemicznego i ekologicznego.
Rozwój i struktura KSRG
Doskonałą okazją do zaprezentowania nowej koncepcji organizacji KSRG, której dokonali komendant główny PSP nadbryg. Feliks Dela oraz zastępca dyrektora Krajowego Centrum Koordynacji Ratownictwa bryg. inż. Marek Płotica, stała się pierwsza rocznica powołania Państwowej Straży Pożarnej w lipcu 1993 r. Zgodnie z przedstawioną koncepcją w ramach KSRG miała się dokonać integracja potencjału wielu służb oraz instytucji, aby zapewnić wsparcie Państwowej Straży Pożarnej. Zwrócono szczególną uwagę na rolę Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), których siły i środki - odpowiednio przeszkolone i doposażone - byłyby znaczącą pomocą w terenie.
W założeniu system miał stworzyć możliwość zapewnienia bezpieczeństwa na terenie całego kraju, dlatego zastanawiano się nad gęstością sieci jednostek. Wśród dodatkowych zagadnień znalazły się dyskusje o powołaniu Krajowej Rady ds. Ratownictwa i jej roli, a także koncepcja zintegrowanego systemu ratownictwa państwa. Na początku system miał składać się z 2 do 2,5 tys. jednostek OSP oraz zakładowych straży pożarnych i służb ratowniczych.
Niestety, już wtedy napotkano problem niechęci do integracji w ramach jednego systemu ratowniczego, co wiązano z utratą pełnej podmiotowości. Aby przekonać inne służby i organizacje do systemu tworzonego przez Państwową Straż Pożarną, organizowano narady i spotkania. W tym czasie zakładano, że 95% działań ratowniczych będzie realizowane przez siły i środki KSRG. Zwracano uwagę, że przy brakach w wyposażeniu, sięgających 60% w sprzęcie ratownictwa technicznego, a 80% w ratownictwie chemicznym, osiągnięcie pełnej wydajności zajmie jeszcze kilka lat.
W marcu 1994 r. w województwie opolskim uruchomiono pilotażowo wojewódzki system ratowniczo-gaśniczy w celu przetestowania założeń systemu. Metodycznie przystąpiono do działań, tworząc listę zagrożeń oraz sił i środków. Na podstawie posiadanej wiedzy stworzono adekwatne plany ratownicze. Opracowano również listę osób, które dzięki swojej wiedzy eksperckiej mogły być pomocne przy likwidacji wybranych zagrożeń. Jednostkom najbardziej zaawansowanym w ratownictwie technicznym, chemicznym i wodnym przypisano oficjalnie specjalizacje. Podpisano porozumienia z zakładami przemysłowymi oraz instytucjami regulujące współpracę przy działaniach ratowniczych.
Wedle słów komendanta głównego PSP zrobiono wszystko, co tylko przy tak ograniczonych środkach finansowych było możliwe do zrobienia, aby uruchomić system. Dodatkowy test założeń systemu stanowiły ćwiczenia pod nazwą I Ogólnopolskie Forum Ratowników zorganizowane w 1994 r. w Wiktorowie koło Bydgoszczy. Były to pierwsze ćwiczenia przeprowadzone na tak dużą skalę, z udziałem kilkuset ratowników i pozorantów, w których uczestniczyły różne formacje ratownicze. Mimo wielu podejmowanych działań i ogólnokrajowego zasięgu system wciąż pozostawał w fazie początkowej. W niektórych jego obszarach czas reakcji służb ratowniczych na informację o zdarzeniu był wciąż niewystarczający. Aby rozwiązać ten problem, nieustanie starano się pozyskiwać środki na doposażanie i rozwój jednostek ochrony przeciwpożarowej. Ambitnie zakładano włączenie do KSRG do 2000 r. ponad 9,5 tys. jednostek OSP.
Wielopoziomowa struktura zarządzania i specjalizacje
Od momentu powstania KSRG dążono do zbudowania wielopoziomowej struktury zarządzania. W 1999 r. system podzielono na trzy poziomy operacyjne - powiatowy, wojewódzki i krajowy, co pozwoliło na lepsze rozdzielenie odpowiedzialności i usprawnienie koordynacji działań ratowniczych. Wprowadzenie wojewódzkich odwodów operacyjnych w 2007 r. umożliwiło szybsze reagowanie na zdarzenia o dużej skali, wymagające wsparcia spoza lokalnych zasobów.
Początkowo KSRG koncentrował się na gaszeniu pożarów i podstawowym ratownictwie technicznym. Z biegiem lat wprowadzono nowe obszary działań, jak ratownictwo chemiczno-ekologiczne (rozwijane w latach 2000-2010) czy ratownictwo wysokościowe i wodno-nurkowe, które zyskały nowe możliwości technologiczne i szkoleniowe. Postęp technologiczny miał ogromne znaczenie dla rozwoju systemu. Od 2010 r. wdrażano zaawansowane systemy teleinformatyczne, umożliwiające lepszą koordynację i zarządzanie zasobami w czasie rzeczywistym. Wprowadzenie analizy zagrożeń operacyjnych uwzględniało takie aspekty, jak: gęstość zaludnienia, specyfika lokalnych zagrożeń, czas reakcji sił ratowniczych, rozmieszczenie sił i środków.
Zmiany legislacyjne i standaryzacja
Zmiany legislacyjne od 2007 r. znacząco wpłynęły na obowiązek dokumentowania działań ratowniczych oraz tworzenia planów operacyjnych. W 1997 r. uzupełniono zapisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej o ratownictwo medyczne, a po 2000 r. Kolejne zmiany nastąpiły wskutek nowego podziału administracyjnego kraju w 1999 r. Następstwem tego było rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. W znacznej mierze doprecyzowało ono funkcjonowanie KSRG na okres ponad 10 lat, gdyż wymagało już pełnej nowelizacji.
W kolejnych latach podstawy prawne funkcjonowania KSRG podlegały korektom w związku z uchwaleniem ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przeciwpożarowej i niektórych innych ustaw oraz wydaniem poszczególnych rozporządzeń ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (z dnia 18 lutego 2011 r., 3 lipca 2017 r.).
W jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej wprowadzono system standaryzacji wyposażenia pojazdów pożarniczych i innych środków transportu. Celem tego systemu jest ujednolicenie przede wszystkim typów samochodów pożarniczych i ich minimalnego wymaganego wyposażenia. System ten dotyczy również innych środków transportu, takich jak np. łodzie i pontony.
Podstawy systemu standaryzacji określone zostały w dokumencie „Wytyczne standaryzacji pojazdów pożarniczych i innych środków transportu Państwowej Straży Pożarnej”, zatwierdzonym w dniu 14 kwietnia 2011 r. przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. W wytycznych zostały zawarte ogólne zasady całego systemu standaryzacji, zasady tworzenia nowych standardów wyposażenia lub nowelizacji istniejących, jak również zasady służbowego stosowania standardów przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej. Standaryzacja wyposażenia została skonstruowana jako system otwarty, tzn. możliwe jest dodawanie nowych standardów wyposażenia, jako kolejnych załączników do wytycznych. Nowe standardy wyposażenia będą opracowywane pod nadzorem Biura Logistyki KG Państwowej Straży Pożarnej w uzgodnieniu z KCKRiOL oraz CNBOP-PIB, zależnie od potrzeb zgłaszanych przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej.
Numery operacyjne i dopuszczenie do użytkowania
Od połowy 2002 roku samochody Państwowej Straży Pożarnej zostały oznakowane numerami operacyjnymi. Oznaczenia operacyjne samochodów PSP - numery operacyjne mają podobne zadanie jak numery rejestracyjne na samochodach i mają za zadanie usprawnienie kierowania i prowadzenia działań ratowniczych poziomu interwencyjnego i taktycznego, poprzez przekazanie uczestnikom tych działań istotnych informacji o przynależności pojazdu (statku) do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz o kryterium radiowym. Numer operacyjny jest umieszczany na samochodach straży pożarnych, oznakowanych jako pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym oraz na statkach pożarniczych. Numer operacyjny zawiera istotne fragmenty kryptonimu radiowego pojazdu i odnosi się do jednego i tylko jednego samochodu lub statku. Numer operacyjny lub numer na sprzęcie powinien mieć barwę kontrastującą z elementem lub nadwoziem, na którym został umieszczony.
Wyroby służące zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, wprowadzane do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej oraz wykorzystywane przez te jednostki do alarmowania o pożarze lub innym zagrożeniu oraz do prowadzenia działań ratowniczych, a także wyroby stanowiące podręczny sprzęt gaśniczy, mogą być stosowane wyłącznie po uprzednim uzyskaniu dopuszczenia do użytkowania, zgodnie z rozporządzeniem MSWiA z dnia 20 czerwca 2007 r. (Dz.U. Nr 143 poz. 1002 z późn. zm.).
Państwowa Straż Pożarna w celu realizacji ciążących na niej zadań ustawowych korzysta ze specjalistycznego sprzętu i pojazdów o różnorakich funkcjach specjalistycznych, dostosowanych do charakteru wykonywanych działań.
Zakupy sprzętu i wsparcie finansowe w 2017 roku
W 2017 roku na wyposażenie jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej w województwie kujawsko-pomorskim trafiło siedem ciężkich samochodów ratowniczo-gaśniczych. Marszałek Piotr Całbecki oraz dyrektor zarządu oddziału wojewódzkiego Związku OSP RP Piotr Tomaszewski podpisali umowę o dofinansowaniu projektu „Nowoczesne służby ratownicze - zakup pojazdów dla jednostek OSP - 1 etap”. Całkowity koszt projektu wyniósł 6,5 miliona złotych, a wartość dofinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego (RPO) - 4,2 miliona złotych. Ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) w ciągu ostatnich lat zakupiono dla jednostek OSP co najmniej 15 wozów bojowych.
Kujawsko-pomorscy strażacy z formacji ochotniczych planują już następne zakupy sprzętu. Byli oni również beneficjentami wsparcia z RPO w poprzedniej perspektywie finansowej Unii Europejskiej. W ramach czterech edycji projektu „Ludziom na ratunek” do jednostek OSP trafiły między innymi narzędzia hydrauliczne, motopompy pożarnicze i zestawy ratownictwa medycznego oraz inny sprzęt służący do ratowania życia, zdrowia i mienia.
W ramach Programu Priorytetowego „Mobilny Strażak” kolejne jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych zakupiły nowe, lekkie samochody rozpoznawczo-ratownicze. Jednostka OSP w Makowie Podhalańskim pozyskała specjalny samochód lekki rozpoznawczo-ratowniczy o całkowitej wartości 250 000 zł, z czego 125 000 zł stanowiło dofinansowanie z WFOŚiGW w Krakowie. Z kolei OSP Węgrzce wzbogaciła się o nowoczesny Volkswagen Crafter. Nowe pojazdy to inwestycja nie tylko w sprzęt, ale przede wszystkim w bezpieczeństwo ludzi i ochronę środowiska, ponieważ strażacy podejmują działania także w zakresie ochrony wód, gleb i fauny.
Nowe samochody strażackie MAN
Pojazdy uprzywilejowane MAN, dzięki niezwykle solidnej konstrukcji, z łatwością radzą sobie podczas trudnych akcji. Wejście do kabiny kierowcy i kabiny załogi jest wyjątkowo wygodne i bezpieczne, co zawdzięcza szerokim, antypoślizgowym stopniom. Kokpit dostosowany do potrzeb kierowcy wręcz imponuje przejrzystością wnętrza, intuicyjnie obsługiwanymi wskaźnikami i zwiększonym polem widzenia. Duży zakres regulacji umożliwia łatwe dostosowanie kierownicy do postury kierowcy, dzięki czemu nawet podczas zmiany kierowcy komfort jazdy pozostanie zachowany.
Pojazdy uprzywileajowane MAN dla straży pożarnej, pomocy technicznej czy innych służb ratowniczych mogą zostać fabrycznie wyposażone w innowacyjne rozwiązania przestrzenne, np. przestronną, podwójną kabinę. Mogą one również zostać wyposażone w niezwykle wydajne przystawki odbioru mocy, co pozwala uniknąć czasochłonnej i nierzadko bardzo kosztownej przebudowy w przyszłości. Mechaniczne źródło napędu, działające niezależnie od pracy sprzęgła, zapewnia moc umożliwiającą zadowalające działanie pomp, wyciągów linowych, alternatorów i drabin obrotowych.
Aby umożliwić szybkie i niezawodne dotarcie do miejsca zdarzenia, pojazdy straży pożarnej i inne pojazdy ratownicze MAN zostały wyposażone w silniki o wysokiej mocy i lekkiej konstrukcji. Dodatkowo w pojazdach ratowniczych stosowane są automatyczne skrzynie biegów MAN TipMatic EMERGENCY, które pozwalają skrócić czas zmiany biegu i zapewniają lepsze przyspieszenie przy wyższej prędkości obrotowej zmiany biegu. Za sprawą stałego lub dodatkowo uruchamianego napędu na wszystkie koła pojazdy uprzywilejowane zapewniają maksymalną trakcję i przyczepność zarówno w trudnych warunkach drogowych, jak i na nieutwardzonych drogach.
Uroczyste powitanie nowego samochodu w OSP Węglówka
W pogodne piątkowe popołudnie 3 września 2021 roku nadeszła chwila, na którą mieszkańcy Węglówki czekali od dawna - przyjazd nowego samochodu strażackiego. Prowadzony przez prezesa jednostki Adama Paradysza, pojazd przyjechał z Korwinowa pod Częstochową. Przyjazd samochodu do miejscowości poprzedzony został przez strażaków z zaproszonych jednostek OSP z terenu Gminy Korczyna. Kawalkada samochodów pożarniczych z Korczyny, Komborni i Iskrzyni (wszystkie trzy zakupione zostały przy znacznym udziale środków pochodzących z budżetu gminy Korczyna w ciągu ostatnich dwóch lat) oraz Spornego przejechała przez wieś, budząc duże zainteresowanie mieszkańców.
Mercedes Atego z Węglówki to model „z najwyższej półki”, wyposażony w autopompę, zbiornik 2500 l, szybkie natarcie, maszt oświetleniowy, dodatkowe sygnały dźwiękowe i świetlne oraz wyciągarkę. Posiada napęd na obie osie. Wkrótce po przyjeździe samochodu odbyła się jego prezentacja przed zaproszonymi gośćmi, wśród których znaleźli się m.in.: poseł na Sejm RP Piotr Babinetz, Wójt Gminy Korczyna Jan Zych z zastępcą Katarzyną Urbanek, Skarbnik Gminy Korczyna Aneta Wilusz-Gierlach, komendant gminny OSP Roman Prugar, sekretarz zarządu oddziału gminnego ZOSP RP Elżbieta Rajchel, kierownik Posterunku Policji w Korczynie Artur Garbacik oraz były komendant miejski PSP w Krośnie st. bryg. Mariusz Bieńczak.
Prezes OSP Węglówka Adam Paradysz podziękował za ogromne wsparcie udzielone jednostce przez administrację państwową i samorządową. Wójt Jan Zych podkreślił, że Gmina Korczyna traktuje kwestie bezpieczeństwa mieszkańców priorytetowo, a świadczą o tym kolejne nowe samochody dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Zastępca Wójta Katarzyna Urbanek dodała, iż nawet najnowocześniejszy, najlepszy sprzęt bez doświadczonych strażaków będzie bezwartościowy. Nowy samochód to radość dla wszystkich strażaków z Węglówki i całej gminy, jak powiedział Adam Paradysz: „Czujemy się bezpieczniejsi. Możemy bezpiecznie pojechać do akcji i bezpiecznie z niej wrócić. W samochodzie jest dużo nowości, będziemy musieli je opanować.”
Pomysł zakupu nowego samochodu zrodził się na zarządzie, a po pozytywnym zaopiniowaniu przez Państwową Straż Pożarną z Krosna i Rzeszowa, wniosek przeszedł do Warszawy, gdzie został pozytywnie rozpatrzony. Prezes OSP Adam Paradysz podziękował posłowi Piotrowi Babinetzowi za pomoc w pozyskaniu dotacji, jednocześnie wyrażając obawę co do wysokich cen sprzętu: „Uważam, że te ceny są zbyt wysokie. W przyszłym roku pewnie będą one niestety jeszcze wyższe. To są potężne pieniądze.”
tags: #zapytanie #samochod #strazacki #rok #produkcji #2017r