Powiatowe Zawody Sportowo-Pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) to cykliczne wydarzenia, które odgrywają kluczową rolę w doskonaleniu umiejętności strażaków ochotników, popularyzacji zagadnień ochrony przeciwpożarowej oraz ocenie stanu ich wyszkolenia. Traktowane są jako forma intensywnego szkolenia pożarniczego, niezbędnego w przygotowaniu do działań ratowniczych.
Organizacja i cel zawodów
Zawody sportowo-pożarnicze OSP są organizowane na różnych szczeblach, często we współpracy Zarządów Oddziałów Powiatowych ZOSP RP z Komendami Powiatowymi Państwowej Straży Pożarnej. Ich celem jest nie tylko rywalizacja, ale przede wszystkim doskonalenie umiejętności obsługi sprzętu i weryfikacja wyszkolenia pożarniczego.
Działania na rzecz Ochotniczych Straży Pożarnych obejmują wspieranie ich w rozwoju, stwarzanie możliwości skutecznego działania poprzez przekazywanie sprzętu, organizowanie szkoleń, dbanie o tradycję i kulturę, a także walkę na najwyższych szczeblach o dobre warunki dla strażaków ochotników.
Uczestnicy i skład drużyn
W zawodach biorą udział członkowie Ochotniczych Straży Pożarnych w wieku powyżej 16 lat. W przypadku zawodników niepełnoletnich wymagana jest zgoda rodziców/opiekunów. Niektóre funkcje w drużynie wymagają ukończonych 18 lat. Drużyna składa się zazwyczaj z 8 do 10 osób: 8 zawodników oraz 1 lub 2 zawodników rezerwowych. W przypadku drużyn żeńskich skład to 8 zawodniczek, 1 zawodniczka rezerwowa (nieobowiązkowo) oraz mężczyzna obsługujący motopompę (nieobowiązkowo). Startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne.
Konkurencje
Druhowie i druhny rywalizują zazwyczaj w dwóch głównych konkurencjach:
- Sztafeta pożarnicza 7 x 50 m z przeszkodami
- Ćwiczenie bojowe (często nazywane „bojówką”)
Nad właściwym przebiegiem wszystkich konkurencji czuwa komisja sędziowska, najczęściej złożona z funkcjonariuszy Komend Powiatowych Państwowej Straży Pożarnej.
Sztafeta pożarnicza 7 x 50 m z przeszkodami
W tej konkurencji każdy zawodnik ma do pokonania dystans 50 m. Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, która jest przekazywana kolejnym zawodnikom aż do pokonania całego dystansu. Przekazanie prądownicy powinno nastąpić w strefie zmiany, w przeciwnym wypadku naliczane są punkty karne. Każdy z zawodników, poza pokonaniem dystansu 50 m, ma do wykonania dodatkowe zadanie, np. pokonanie drewnianej ściany o wymiarach 1,5 m x 1,5 m lub podłączenie odcinka W-52 do wyjścia rozdzielacza i podłączenie prądownicy do węża (dowolna kolejność). Organizator zapewnia płotek, rów, tyczki, równoważnie i ścianę.
Ćwiczenie bojowe
Ćwiczenie bojowe to widowiskowa konkurencja, której celem jest strącenie pachołków i obrócenie/złamanie tarczy prądem wody. Cel ten realizuje się poprzez zassanie wody z zewnętrznego zbiornika, podanie jej na linię główną zakończoną rozdzielaczem, z którego wyprowadzone są dwie linie gaśnicze.
Zadania poszczególnych zawodników w ćwiczeniu bojowym:
- Meldunek dowódcy: Ćwiczenie rozpoczyna się od meldunku dowódcy o gotowości drużyny do sędziego, który następnie wydaje zgodę na rozpoczęcie ćwiczenia. Sędzia startowy wydaje komendę do startu.
- Łącznik: Buduje linię główną (od nasady motopompy do rozdzielacza) we współpracy z rozdzielaczowym. Zabiera z podestu wąż W-75, unosi go i rozwija w kierunku natarcia, podłączając jedną końcówkę do motopompy, a drugą biegnie w kierunku rozdzielacza, rozwijając wąż na całą długość i łącząc go z odcinkiem rozwiniętym przez rozdzielaczowego.
- Rozdzielaczowy: Również uczestniczy w budowie linii głównej. Zabiera z podestu rozdzielacz oraz jeden odcinek węża W-75, biegnie na wysokość końca pierwszego odcinka węża rozwijanego przez łącznika. Stawia rozdzielacz na ziemi i w kierunku natarcia rozwija zabrany odcinek. Zostawia jedną końcówkę na ziemi, a z drugą końcówką i rozdzielaczem biegnie w miejsce orientacyjnego ustawienia rozdzielacza, łączy go z linią główną.
- Mechanik: Uczestniczy w budowie linii ssawnej. Jego zadaniem jest przeniesienie smoka ssawnego i dwóch kluczy do łączników w miejsce łączenia smoka z pierwszym odcinkiem węża ssawnego. Czeka na odbiór smoka i przekazanie kluczy do roty budującej linię ssawną.
- Rota I (pierwsza linia gaśnicza):
- Przodownik: Zabiera prądownicę i odcinek węża W-52, udaje się na wysokość rozwinięcia pierwszego odcinka. Rozwija wąż w kierunku natarcia, pozostawia jedną końcówkę na ziemi, a z drugą biegnie w kierunku natarcia i podłącza do prądownicy. Po rozwinięciu zajmuje stanowisko gaśnicze i zgłasza gotowość.
- Pomocnik: Zabiera z podestu odcinek węża W-52. Biegnie na wysokość rozdzielacza. Następnie rozwija wąż i łączy jedną końcówkę do lewej nasady rozdzielacza. Z drugą końcówką biegnie w kierunku natarcia, rozwijając wąż na całą długość. Po rozwinięciu łączy z odcinkiem węża rozwiniętym przez przodownika roty.
- Rota II (linia ssawna i druga linia gaśnicza): Rota II ma za zadanie zbudowanie linii ssawnej i drugiej linii gaśniczej. Po zbudowaniu linii ssawnej i zanurzeniu jej w wodzie, przystępuje do zbudowania drugiej linii gaśniczej analogicznie do roty I. Po zbudowaniu linii gaśniczej zadaniem przodownika jest strącenie czterech pachołków.
Podczas zawodów organizator zapewnia zbiornik, podest, pachołki i tarczę obrotową.
Punktacja i wyniki
W każdej z konkurencji możliwe jest otrzymanie punktów karnych, przyznawanych za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem. Jeden punkt karny jest równy jednej sekundzie. Wynik końcowy to suma uzyskanych czasów w ćwiczeniu bojowym i sztafecie pożarniczej, z uwzględnieniem punktów karnych. Im mniejsza liczba punktów, tym wyższe miejsce. Aby uniknąć punktów karnych, kluczowe jest trening zgodny z wytycznymi regulaminu, ponieważ utrwalenie błędnych nawyków jest trudne do naprawienia.
Bieg na Mistrzostwa Świata Firefighter Challenge!!
Regulamin i uściślenia
Zawody sportowo-pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych rozgrywane są zgodnie z regulaminem OSP-1/2011. Przed zawodami krajowymi kolegium sędziów zawodów strażackich ZOSP RP często przygotowuje uściślenia do regulaminu, mające na celu zapewnienie jednolitej interpretacji przepisów na wszystkich szczeblach zawodów.
Regulamin zawodów umożliwia również organizację dodatkowych zawodów, takich jak memoriały, puchary czy ligi.
Przykłady Powiatowych Zawodów
Zawody w Jastrzębiu (powiat szydłowiecki)
25 kwietnia na boisku sportowym w Jastrzębiu odbyły się powiatowe zawody sportowo-pożarnicze jednostek OSP z terenu powiatu szydłowieckiego. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Zarząd Oddziału Powiatowego ZOSP RP we współpracy z Komendą Powiatową Państwowej Straży Pożarnej w Szydłowcu.
Zawody w Dębowej Kłodzie (powiat parczewski)
W niedzielę 18 czerwca 2023 r., na stadionie sportowym w Dębowej Kłodzie odbyły się Powiatowe Zawody Sportowo-Pożarnicze OSP. Zawody otworzył Komendant Powiatowy PSP st. bryg. mgr inż. Przebieg poszczególnych konkurencji oceniała komisja sędziowska pod kierownictwem kpt. mgr inż. Aleksander Bożym. Drużyny zaprezentowały się bardzo dobrze, znacznie poprawiając ostanie wyniki. Zawody cieszą się dużą popularnością i zaangażowaniem wśród mieszkańców z terenu powiatu parczewskiego i wpisały się w kalendarz corocznych imprez strażackich.
Zawody w Sokołowie Podlaskim
W dniu 3 września 2023 r. na stadionie Ośrodka Sportu i Rekreacji w Sokołowie Podlaskim odbyły się Powiatowe Zawody Sportowo-Pożarnicze OSP. Rozegrane zostały zgodnie z regulaminem zawodów sportowo-pożarniczych OSP z 2011 r. w dwóch konkurencjach: sztafeta pożarnicza 7 x 50 m z przeszkodami oraz ćwiczenie bojowe. Startujące drużyny uhonorowano pamiątkowymi dyplomami, a najlepsi otrzymali puchary i vouchery na zakup sprzętu pożarniczego.
Tydzień później, 10 września, odbyły się Powiatowe Zawody Sportowo-Pożarnicze Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych, w których rywalizowała młodzież należąca do jednostek OSP z terenu powiatu sokołowskiego (łącznie 7 drużyn, w tym jedna dziewczęca). Drużyny młodzieżowe uhonorowano pamiątkowymi pucharami i dyplomami oraz nagrodami rzeczowymi.
Zawody w Ręcznie (powiat piotrkowski)
Szybkość, precyzja i strażacki hart ducha - tak wyglądała rywalizacja podczas XIV Powiatowych Zawodów Sportowo-Pożarniczych, które 7 września 2025 roku zgromadziły na stadionie w Ręcznie najlepsze drużyny OSP z całego powiatu. Organizatorami wydarzenia byli: Zarząd Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Piotrkowie Trybunalskim, Komenda Miejska PSP w Piotrkowie Trybunalskim, Powiat Piotrkowski, Gmina Ręczno i Gmina Gorzkowice.
Zaproszenie na zawody w Liskowie (powiat kaliski)
Starosta Kaliski Jan Adam Kłysz, Komendant Miejski PSP w Kaliszu Roman Matecki, Prezes Zarządu Oddziału Powiatowego Związku OSP RP w Kaliszu Krzysztof Nosal oraz Wójt Gminy Lisków Maria Krawiec zapraszają na Powiatowe Zawody Sportowo-Pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych w grupie A i C. Zmagania odbędą się 21 września o godz. 13.00 na boisku sportowym przy ul. Ogrodowej w Liskowie.