Powojenna obecność Polaków w Kamieńcu Ząbkowickim stanowi krótki, lecz intensywny fragment w jego kilkuwiekowej historii. Historia powojenna Kamieńca, mimo krytycznych uwag, wywarła zasadniczy wpływ na ukształtowanie jego obecnego oblicza i nowego charakteru. Kamieniec stał się ośrodkiem z coraz szerszym zasięgiem wpływów, które umocniły się z chwilą nadania mu funkcji siedziby gminy w 1972 roku. Wraz z nową funkcją Kamieńca wzrosły jednocześnie jego potrzeby i zadania, a strażacy ochotnicy również podążali za nowymi społecznymi wezwaniami, z roku na rok zmieniając oblicze i charakter jednostki OSP.
Początki Ochotniczej Straży Pożarnej w Kamieńcu Ząbkowickim
Pod koniec 1945 roku Kamieniec Ząbkowicki był już zaludniony Polakami. Wśród nich znalazła się grupa zapaleńców, którym przewodził Franciszek Popielarczyk. Ci ludzie przywieźli ze sobą tradycje strażackie i zamiłowania do społecznej służby pożarniczej. Do Franciszka Popielarczyka dołączyli między innymi: Tadeusz Janas, Franciszek Goryl, Władysław Goryl, Stefan Gołek, Mikołaj Bochowicz, Karol Skrzypek, Bronisław Martosz, Kazimierz Krawczyk, Jan Jarco, Marian Jurasz. Pierwsze założycielskie zebranie OSP odbyło się 15 listopada 1945 roku, na którym wybrano pierwszy zarząd. Franciszek Popielarczyk został pierwszym komendantem, a Tadeusz Janas jego zastępcą.
Zorganizowanie straży pożarnej wynikało z tradycji i potrzeby ówczesnej chwili. W tym trudnym okresie strażacy nie tylko likwidowali zagrożenia pożarowe, ale przede wszystkim gasili pożary. Ci pierwsi pionierzy chronili majątek narodowy i społeczny, dbali o porządek i ład wspólnie z milicją. Strażacy przyczynili się również do rozwoju życia kulturalnego, organizując zabawy, co przyczyniło się do szybkiej integracji społeczeństwa i poznawania się nawzajem.
Wczesne Wyzwania i Pierwszy Sprzęt
Kiedy rozpoczynali swoją działalność, ze sprzętu mieli jedynie wysłużoną poniemiecką sikawkę i kilka odcinków dziurawych węży. Pamiętnym pożarem z tamtego okresu był pożar kamienieckiego pałacu. Natychmiastowa akcja druhów z Kamieńca Ząbkowickiego i pobliskich miejscowości została uniemożliwiona przez wojska radzieckie stacjonujące w pałacu, które były sprawcami pożogi. Żołnierze otworzyli ogień z broni maszynowej do zbliżających się jednostek straży.
W krótkim czasie strażacy zorganizowali mundury, wykorzystując mundury kolejowe, których przeróbek dokonał krawiec Zjawin. Przydały się też kolejowe rogatywki. Zdobyto wojskowy samochód, ale ta zdobycz nie cieszyła się długo, gdyż została zarekwirowana. Brakowało sprzętu, ale nie brakowało zapału i chęci do społecznego działania.
Rozwój Jednostki i Umocnienie Pozycji
Straż została przeniesiona w rejon dzisiejszej siedziby Urzędu Gminy, do garażu znajdującego się na terenie obecnego Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych, i miała tam siedzibę do roku 1953. Kiedy w Kamieńcu powstało sanatorium dla rekonwalescentów po przebytych chorobach płuc, straż przez pewien czas pozostawała bez siedziby, by w końcu powrócić na Plac Kościelny. Były to najtrudniejsze lata, w których organizacje społeczne nie miały wsparcia ówczesnych władz. Działalność i jej zmiany następowały w zależności od sytuacji politycznych i administracyjnych - brawurowo lub pozoracyjnie. Jednak każdy rok dostarczał nowych wrażeń i przemian, co było efektem uporczywości i wielu wyrzeczeń wszystkich członków straży.
Okres Po 1956 Roku i Pierwszy Pojazd Bojowy
Po pamiętnym 1956 roku, w Polsce nastąpiły gwałtowne zmiany w życiu społecznym i politycznym. Dla organizacji społecznych sytuacja znów stała się korzystna, a ludzie z pasją do społecznej pracy jednoczyli się w kamienieckiej straży. Strażacy otrzymali podstawowe wyposażenie: motopompę, węże, hełmy i ubrania ochronne. Jednak, jak wspomina Stanisław Wroński, do pożaru nie było czym dojechać. W tym czasie była duża ilość pożarów, natomiast nie było możliwości ich gaszenia. Same chęci nie wystarczały, więc w początkowej fazie strażacy główny nacisk położyli na profilaktykę. Uczyli mieszkańców, jak zapobiegać pożarom, kontrolowali obejścia i wyjaśniali, jak prawidłowo zabezpieczać instalację elektryczną, co przyniosło pewne skutki i trwało przez kilka lat.
Dopiero w 1959 roku Państwowe Gospodarstwo Rolne w Kamieńcu Ząbkowickim zakupiło dla OSP samochód marki „Dodge” ze znakiem rejestracyjnym XL - 0179. W tym okresie główny trzon OSP stanowili pracownicy PGR-u; dowodził nimi komendant Henryk Brzęczkowski, a kierowcą samochodu był druh Stanisław Wroński. Z chwilą otrzymania samochodu działalność straży stała się bardziej efektywna i widoczna.
Budowa Strażnicy i Uroczystości Jubileuszowe
Upragniony dzień dla kamienieckich strażaków nadszedł 29 maja 1966 roku, dzień, który przeszedł do historii. Był to dzień triumfu wszystkich strażaków i tych, którzy wspierali dążenia ochotników. W tym dniu uroczyście oddano do użytku nowo wybudowaną strażnicę Ochotniczej Straży Pożarnej w Kamieńcu Ząbkowickim przy ulicy Złotostockiej. Po wielu wyrzeczeniach, pokonaniu słabości i długich godzinach ciężkiej społecznej pracy, marzenia stały się rzeczywistością. Wybudowanie strażnicy było możliwe dzięki społecznej pracy wszystkich strażaków i dużej pomocy finansowej Państwowego Zakładu Ubezpieczeń oraz przychylności ówczesnych władz polityczno-administracyjnych.
Rok później, 21 maja 1967 roku, dwadzieścia dwa lata po zakończeniu II wojny światowej, jednostka otrzymała sztandar ufundowany przez społeczeństwo Kamieńca oraz samochód bojowy „Star”, potocznie nazywany „beczką”. Ten wspaniały gest utwierdził strażaków w ich potrzebie służenia innym. W uroczystym wręczeniu sztandaru udział wzięły jednostki OSP z wielu okolicznych miejscowości, przedstawiciele władz oraz licznie mieszkańcy Kamieńca. W latach 1970/71 druhowie w czynie społecznym wykonali centralne ogrzewanie w garażu i świetlicy.
Wyzwania Współczesności i Integracja z KSRG
W okresie stanu wojennego doszło do zmiany zarządu. Na stanowisko prezesa został powołany Julian Białobrzycki, a funkcję naczelnika powierzono Stanisławowi Wrońskiemu. 9 września 1982 roku OSP w Kamieńcu Ząbkowickim otrzymała nowy samochód pożarniczy, który do jednostki przyprowadził naczelnik Stanisław Wroński. Od tego momentu jednostka rozwijała się technicznie, z każdym rokiem przybywało sprzętu. 17 marca 1985 roku OSP w Kamieńcu była gospodarzem Gminnego Apelu Ochotniczych Straży Pożarnych z okazji 40-lecia powstania OSP na terenie gminy.
Od 1994 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Kamieńcu Ząbkowickim jest członkiem Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Dla członków oznacza to wyższe wymagania i mobilizację do jeszcze większego poziomu wyszkolenia, a także jest wyróżnieniem i oznaką głębokiego zaufania w wykonywaniu zadań ratowniczych. Strażacy Ochotnicy, chcąc podołać stawianym im wymogom, podnoszą swoje kwalifikacje na szkoleniach i kursach, gdyż nie sposób jest obsługiwać nowoczesny sprzęt, nic o nim nie wiedząc. Dzisiaj strażak ochotnik staje przed wezwaniem pomocy w różnej formie, co obejmuje nie tylko pożary, ale również wyjazdy do wypadków drogowych, usuwanie szkód po klęskach żywiołowych czy niesienie pomocy w czasie kataklizmów stworzonych przez naturę.
Jubileusze, Odznaczenia i Tragiczna Powódź 1997
Majowy dzień patrona św. Floriana w 1995 roku był dniem refleksji historycznej i głębokiej troski o jakość pożarniczej służby. Mottem majowego święta było uczczenie czynów i pamięci strażaków w 50. rocznicę powstania OSP w Kamieńcu. Jubileusz miał na celu głębszą integrację środowiska ze strażakami, tak potrzebną w procesie dokonujących się przemian. Obchody zapoczątkowała uroczysta Msza Święta w intencji strażaków i ich rodzin, odprawiona przez księdza dziekana Henryka Główkę. Podczas uroczystości społeczny komitet fundacji sztandaru wręczył ufundowany przez społeczeństwo Kamieńca sztandar.
Rok 1997 to tragiczny okres dla wszystkich z powodu powodzi, która nie oszczędziła strażaków. Będąc w akcji od pierwszej chwili, niosąc pomoc zalewanym przez Nysę Kłodzką mieszkańcom Kamieńca, strażacy nie mieli możliwości ratowania strażnicy. Woda wdarła się szybko i z wielką siłą, niszcząc wszystko na swej drodze. 7 lipca, w pierwszym okresie tragedii, o godz. 17:00 strażacy Dariusz Łysoń i Grzegorz Urbaś uratowali dwóch mężczyzn przed utonięciem, których wraz z traktorem porwał nurt rozlewającej się Nysy Kłodzkiej, dokonując tego nie zważając na niebezpieczeństwo. Wyziębionych i przemoczonych odwieziono do szpitala. Do ostatniej chwili strażacy ratowali pocztę i centralę telefoniczną, ewakuowali ludzi i zwierzęta. Brak sprzętu pływającego utrudniał każdą akcję niesienia pomocy. W tych trudnych i niebezpiecznych warunkach strażacy zdali egzamin na szóstkę. Powódź spowodowała duże straty w majątku OSP: woda zniszczyła garaż, świetlicę, mundury wyjściowe, meble, dokumentację i wiele innych rzeczy niezbędnych w funkcjonowaniu straży. Strażacy w czasie powodzi i przy usuwaniu jej skutków przepracowali 2339 godzin, co średnio na jednego czynnego strażaka wychodziło 233 godziny. Szacunkowa kwota tych prac to 11 100 zł. W ramach tych prac druhowie wysprzątali zalane pomieszczenia strażnicy i wyremontowali zalane oraz uszkodzone motopompy.
W ramach uznania za społeczną pracę, wielu strażaków otrzymało odznaczenia:
- Złoty Krzyż Zasługi: Stanisław Wroński, Stefan Gnaczy
- Srebrny Krzyż Zasługi: Marek Wroński
- Medal za Ofiarność i Odwagę: Dariusz Łysoń, Grzegorz Urbaś
- Złoty Medal za Zasługi dla Pożarnictwa: Wojciech Matusiak
- Srebrny Medal za Zasługi dla Pożarnictwa: Jacek Szeptun, Mirosław Koczan
- Brązowy Medal za Zasługi dla Pożarnictwa: Stanisław Bukański, Aleksander Ciapka
- Odznaka Wzorowy Strażak: Jarosław Łuczak, Artur Seferynowicz
55-lecie Jednostki i Kontynuacja Misji
4 maja 2000 roku druhowie uroczyście obchodzili jubileusz 55-lecia powstania jednostki. Jubileusze nie są tylko po to, by wspominać przeszłość, ale by czerpać z niej inspirację ku przyszłości. Uroczystości rozpoczęły się uroczystą Mszą Świętą, którą odprawił ksiądz dziekan H. Główka, modląc się w intencji strażaków i ich rodzin. Mszę uświetniła orkiestra dęta i młodzieżowy chór „Schola Dla Pana”. W obchodach udział wzięli przedstawiciele Zarządu Wojewódzkiego OSP, władz gminnych oraz jednostek OSP z terenu gminy. Z okazji jubileuszu jednostka została uhonorowana Srebrnym Medalem „Za Zasługi Dla Pożarnictwa”. W dniu jubileuszu wyróżnieni zostali druhowie:
- Srebrny Medal Za Zasługi Dla Pożarnictwa: Stanisław Bukański, Jacek Pawlus
- Brązowy Medal Za Zasługi Dla Pożarnictwa: Jerzy Machnicki, Stanisław Tkacz, Aleksander Ciapka
- Odznaka „Wzorowy Strażak”: Mirosław Kuchejda
W 2001 roku strażacy z Kamieńca Ząbkowickiego zorganizowali akcję niesienia pomocy dla mieszkańców południowej Polski, których dotknęła kolejna powódź. Znając sytuację z własnego doświadczenia, zbierali odzież, koce, pomoce szkolne, a w szczególności żywność, które odwieźli mieszkańcom Gorzyc. Kiedy w sierpniu dzieci z Gorzyc odpoczywały w Starczowie, na zaproszenie władz Gminy Kamieniec Ząbkowicki, strażacy również włączyli się, by umilić im pobyt, między innymi umożliwiając pływanie motorowym pontonem pod okiem ratowników wodnych. 21 września 2001 roku jednostkę OSP odwiedził generał brygadier Zbigniew Meres, Komendant Główny Straży Pożarnej, Szef Obrony Cywilnej Kraju, upamiętniając swoją obecność wpisem do kroniki. 4 maja 2002 roku OSP Kamieniec Ząbkowicki gościła strażaków Ochotniczej Straży z Niemiec, którzy wspólnie z jednostkami z gminy świętowali dzień patrona św. Floriana.
Zawody Strażackie i Inicjatywy Lokalnych Strażaków
Dążenie do wysokiego wyszkolenia i sprawności fizycznej jest kluczowe dla strażaków. W 1976 roku jednostka OSP Kamieniec Ząbkowicki uczestniczyła w Wojewódzkich Zawodach Pożarniczo-Sportowych zorganizowanych w Świdnicy, podczas których zdobyła wysokie lokaty, co świadczyło o profesjonalizmie i przygotowaniu druhów.
Współczesne inicjatywy w Kamieńcu Ząbkowickim również promują ducha rywalizacji i sprawności fizycznej. Przykładem jest organizowana w miejscowości Kamieniecka Biesiada Strażacka oraz towarzyszący jej Turniej Najtwardszy Strażak Przetrwa. W 9 sierpnia 2014 roku odbył się III Turniej Najtwardszy Strażak Przetrwa, gdzie na zwycięzców czekały wspaniałe nagrody i puchary. W ubiegłorocznym turnieju (tj. 2013) wystartowało 40 strażaków z Polski oraz zawodnicy z Czech. Wydarzenie to, objęte patronatem medialnym przez Portal Strażaków - Strazacki.pl, stanowiło ważny punkt w kalendarzu lokalnych imprez strażackich, przyciągając zarówno uczestników, jak i kibiców zainteresowanych sportem pożarniczym.
Adres i dane kontaktowe OSP Kamieniec Ząbkowicki:
- Ochotnicza Straż Pożarna Kamieniec Ząbkowicki
- ul. Złotostocka 29
- 57-230 Kamieniec Ząbkowicki
- Nr rachunku: 69 9533 1030 2005 0000 0547 0001
- Bank Spółdzielczy Ząbkowice Śląskie - oddział Kamieniec Ząbkowicki
tags: #zawody #strazacki #kamieniec #zabkowicki