Historia organizacji i rozwoju straży pożarnej w regionie krotoszyńskim po II wojnie światowej jest ściśle związana z powojenną odbudową i reorganizacją struktur państwowych.
Powojenne Początki i Reorganizacja (1945-1949)
Na podstawie Zarządzenia Organizacyjnego nr 1 Starostwa Powiatowego w Krotoszynie z dnia 20.02.1945 r. ustalono podział czynności na poszczególne referaty. Referat pożarnictwa został powierzony Romanowi Wawrzyniakowi, który następnie objął stanowisko Powiatowego Komendanta Pożarnictwa. Po ukończeniu szkolenia oficerskiego otrzymał on stopień podporucznika pożarnictwa.
Starosta Powiatowy Bonowski, w piśmie do Urzędu Wojewódzkiego - Wydział Ogólny w Poznaniu z dnia 04.07.1945 r., informował, że dnia 15 czerwca odbyła się w Krotoszynie odprawa Naczelników Straży Pożarnych powiatu krotoszyńskiego. Na odprawę przybyło 106 naczelników, a Powiatowy Komendant Pożarnictwa wygłosił obszerny referat na temat organizacji straży pożarnych i konserwacji sprzętu pożarniczego. W tym roku, z dniem 1 listopada, nastąpiła zmiana Komendanta Powiatowego Pożarnictwa, a funkcję tę powierzono mł. kpt. Józefowi Snęli.
Wczesne lata powojenne charakteryzowały się aktywnością straży pożarnych w walce z żywiołem. Straże zlikwidowały 28 pożarów małych, 8 pożarów średnich i 4 pożary duże. Stan strażacki na dzień 31.12.1946 r. obejmował 72 Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) oraz 14 Przymusowych Straży Pożarnych (dwie jednostki Przymusowych Straży Pożarnych zostały wymienione dwukrotnie, co sumuje się do 14). Na stan wyposażenia tych straży składały się: 2 autopogotowia, 27 motopomp oraz 56 sikawek ręcznych.
Rozwój Pogotowia Zawodowego i Sprzętu
Początki Pogotowia Zawodowego Straży Pożarnej bazowały na jednostce OSP w Krotoszynie, która szczyciła się 75-letnią tradycją. Od tego czasu OSP Krotoszyn wyjeżdżała do pożarów na terenie całego powiatu. W lipcu 1945 r. miasto zakupiło i przydzieliło do użytku straży samochód marki TATRA - jednotonowy, co stanowiło podstawę wyposażenia Zawodowego Pogotowia Straży Pożarnej. Pierwszym kierowcą tego pogotowia był dh Józef Kalak, członek OSP Krotoszyn.
Na posiedzeniu Miejskiej Rady Narodowej (MRN) w Krotoszynie w dniu 12.10.1949 r. (Protokół Nr 9/49 MRN) radny Obywatel Łopaczyk zwrócił się do Zarządu Miejskiego o stałe zatrudnienie jednego szofera, niezależnie od stałego pogotowia. Burmistrz Kowalski wyjaśnił, że Zarząd Miejski ma ograniczony budżet. Uznano, że dwóch szoferów powinno być stale zatrudnionych, z czego miasto musiałoby zaangażować jednego na stałe, a jednego powinien zaangażować powiat.
W 1947 r. miasto zakupiło samochód strażacki marki STEYR - 2,5-tonowy, a we wrześniu 1949 r. do użytkowania OSP w Krotoszynie przekazano samochód bojowy marki HENSCHEL o nośności 7 ton.
Powołanie Komend Straży Pożarnych i Państwowej Straży Pożarnej (1950-1994)
W 1950 r. została uchwalona ustawa o ochronie przeciwpożarowej. Na mocy tej ustawy, uchwalonej przez Sejm Rzeczypospolitej w dniu 4 lutego 1950 r., przystąpiono do powoływania Komend Straży Pożarnych. W tym samym roku powołano nowe terenowe organy administracji państwowej - Prezydia Powiatowych Rad Narodowych, przy których rozpoczęły działalność Komendy Powiatowe Straży Pożarnych. W Krotoszynie powołano Komendę Powiatową Straży Pożarnych przy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej.
Komendant Powiatowy Straży Pożarnych, mł. kpt., przedstawił na posiedzeniu Powiatowej Rady Narodowej w Krotoszynie stan zabezpieczenia przeciwpożarowego na terenie powiatu, z którego wynikało, że istniało: 91 ochotniczych straży pożarnych, 22 przymusowe straże pożarne i 9 zakładowych straży pożarnych. Łącznie 122 straże liczące 3211 strażaków. Wyposażenie drużyn strażackich obejmowało: 37 motopomp, 9 samochodów bojowych, 74 sikawki ręczne, 4 kołowe, 66 beczkowozów, 1 karetkę pogotowia 4-kołową, 1113 mundurów strażackich i 429 kombinezonów. W 1950 r. odnotowano 39 pożarów.
Do Pogotowia Zawodowego Straży Pożarnych zatrudniano kolejnych kierowców i telefonistów:
- 1952 r.: Józef Kujawiak - kierowca-mechanik, Marian Swora - kierowca-mechanik
- 1954 r.: Jan Górka - kierowca-mechanik, Hipolit Młynarz - telefonista
- 1955 r.: Stanisław Snęła - telefonista
- 1956 r.: Stanisław Wachowiak - kierowca-mechanik
Z dniem 01.04.1953 r. Powiatowa Komenda Straży Pożarnych miała przyznane 4 etaty osobowe, a Pogotowie Zawodowe - 9 etatów. Komendantem Powiatowym Straży Pożarnych w Krotoszynie został mł. kpt. Mieczysław Krawczyk.
W 1965 r. na wyposażenie Pogotowia Zawodowego Straży Pożarnych trafił pierwszy samochód polskiej produkcji - STAR 20. Z dniem 2 stycznia 1968 r. rozkazem Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnych w Poznaniu została powołana Zawodowa Straż Pożarna w Krotoszynie.
W styczniu 1978 r. Zawodowa Straż Pożarna dysponowała: dwoma samochodami gaśniczymi GBA 2,5/16 STAR, jednym samochodem GBAM 2/8 STAR 25. Ponadto na jej wyposażeniu znajdowały się: agregat oświetleniowy, agregat do oddymiania, przyczepa wężowa z 700 mb węża.
W 1977 r. ze względu na stan zdrowia ppłk. M. Krawczyk przeszedł w stan spoczynku, a na jego miejsce na stanowisko Komendanta Rejonowego Straży Pożarnych w Krotoszynie powołany został chor. poż. Jerzy Mayer. We wrześniu 1986 r. Komendantem Rejonowym Straży Pożarnych został st. chor. poż. Zenon Jagieluk, który rok później otrzymał awans na podporucznika pożarnictwa i pełnił tę funkcję do 1991 r.
W 1990 r. zastępcą Komendanta Rejonowego Straży Pożarnych został ppor. poż. inż. Komendantem Powiatowym Straży Pożarnych został ppor. inż. Jacek Wybierała.
Zawodowa Straż Pożarna została przekształcona w Państwową Straż Pożarną (PSP), której przypisano nowe zadania, w tym ratownictwo drogowe, medyczne, chemiczne i ekologiczne. Strażacy PSP stali się funkcjonariuszami MSW. W Krotoszynie powstała Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza PSP, podlegająca terytorialnie pod Komendę Rejonową Państwowej Straży Pożarnej w Ostrowie Wlkp. Komendantem Rejonowym PSP dla całego rejonu ostrowsko-krotoszyńskiego został kpt. inż. Andrzej Morta, natomiast kpt. inż. Jacek Wybierała został dowódcą Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej PSP w Krotoszynie. Od 1 stycznia 1995 r. zaczął funkcjonować Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG). Jako pierwsze jednostki włączone zostały OSP Krotoszyn, Sulmierzyce, Zduny i Koźmin Wlkp.
Rozbudowa i Modernizacja Infrastruktury
W 1960 r., w okresie pełnienia obowiązków Komendanta Powiatowego-Rejonowego Straży Pożarnych, rozpoczęto budowę nowej strażnicy przy ul. Mickiewicza 29. Obiekt oddano do użytkowania w 1962 r. Przeniesiono do niego Pogotowie Zawodowe z ul. Koźmińskiej oraz Komendę Powiatową, która funkcjonowała w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej przy ul. Staszica 1.
W 1978 r. rozpoczęto rozbudowę Komendy Rejonowej Straży Pożarnych o obiekt warsztatowo-garażowy z zapleczem socjalnym. Pozwoliło to w 1983 r. przenieść Zawodową Straż Pożarną do przestronnych i wygodnych pomieszczeń w nowym budynku. Napływający sprzęt na wyposażeniu ZSP można było umieścić w pięciu dobudowanych boksach garażowych. Znaczna część prac budowlanych była wykonywana przy udziale strażaków. Do siedziby Komendy Rejonowej, ze względu na zły stan techniczny remizy OSP przy ul. Koźmińskiej, przeniesiono sprzęt OSP w Krotoszynie. Jednostka OSP Krotoszyn dysponowała samochodem gaśniczym STAR 25.
W 1994 r. na wyposażenie jednostki trafił samochód dostawczy Volkswagen, a przy pomocy pozyskanych środków finansowych z instytucji i zakładów pracy zakupiono sprzęt do ratownictwa drogowego o wartości 80 tys. złotych.
W wyniku przemian administracyjnych w kraju utworzono powiaty. W Krotoszynie powołano Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej (KP PSP) z ogólną liczbą 50 etatów, która obejmowała swoim zasięgiem gminy: Krotoszyn, Kobylin, Zduny, Rozdrażew, Koźmin Wlkp. oraz miasto Sulmierzyce. Komendantem Powiatowym został st. kpt. inż. Jacek Wybierała, a jego zastępcą asp. sztab. Witold Szymczak. W tym okresie nastąpiła modernizacja siedziby strażnicy, polegająca na przystosowaniu pomieszczeń administracyjnych do prawidłowego funkcjonowania komendy. Zmodernizowano również Powiatowe Stanowisko Kierowania (PSK), przystosowując je na potrzeby Centrum Powiadamiania Ratunkowego (otwartego 23.05.2003 r.) oraz pomieszczeń do prac sztabowych. Pomieszczenia administracyjne i PSK doposażono w sprzęt komputerowy oraz nowoczesny sprzęt łączności. Wymieniono także dwie bramy garażowe od strony ul. Mickiewicza. Wszystkie prace modernizacyjne wykonali strażacy.
Do KP PSP trafił nowoczesny samochód ratowniczo-gaśniczy typu średniego STAR-MAN GBA 2,5/16, zakupiony przy współudziale Starostwa Powiatowego w Krotoszynie. W grudniu 2002 r. z inicjatywy Komendanta Powiatowego oraz Starosty Krotoszyńskiego powstał Społeczny Komitet Fundatorów Sztandaru dla KP PSP w Krotoszynie.
Ewolucja Zawodów Pożarniczych
W 1988 r. na terenie Komendy w Krotoszynie wybudowano wspinalnię, na której odbyły się pierwsze zawody pożarnicze we wspinaniu po drabinie hakowej. Na tym obiekcie rozgrywane były również w latach późniejszych zawody wojewódzkie w sporcie pożarniczym dla zawodowych straży pożarnych. Obiekt ten służy dalszemu doskonaleniu umiejętności miejscowych strażaków w sporcie pożarniczym.
Po reaktywowaniu Związku OSP (1956 r.) ujednolicono zasady współzawodnictwa. W wielu miejscach w kraju rozgrywano zawody, ale pierwsze oficjalne zawody krajowe odbyły się w 1964 r. w Zabrzu na Śląsku. Były to zawody dla Zawodowych i Ochotniczych Straży Pożarnych. Samochód pokonywał wytyczoną trasę, a zespół dokonywał usuwania przeszkód, wymiany koła przedniego oraz zadań typowo gaśniczych. Te elementy, ze względu na dużą wypadkowość, były zmieniane aż do wprowadzenia ćwiczeń CTIF.
Pierwsze Krajowe Zawody Pożarnicze rozegrano w dniach 12-13 września 1964 r. w Zabrzu. Reprezentacja ZSP zajęła XX miejsce (ocena dostateczna) na 22 plutony ZSP. OSP Opole-Nowa Wieś Królewska zajęła V miejsce (ocena bardzo dobra) na 22 sekcje OSP startujące w grupie IV. Reprezentacja województwa opolskiego zajęła ogólnie 18 miejsce w kraju.
W 1968 r., podczas drugich krajowych zawodów, po raz pierwszy pojawił się tytuł „zawody sportowo-pożarnicze”. Nastąpił wyraźny podział na część pożarniczą i sportową. W części sportowej zalecano przeprowadzanie konkurencji takich jak trójbój (rzut granatem, skok w dal, bieg na 100 m), slalom, wyścig kolarski, tenis stołowy, siatkówka itp. Część pożarnicza obejmowała egzamin teoretyczny, ćwiczenia alarmowo-bojowe oraz sztafetę.
Wprowadzono podział na trzy grupy:
- I grupa: OSP typu M (motopompa i wózek ręczny lub przyczepa)
- II grupa: OSP typu S (posiadające samochód)
- III grupa: Zawodowe straże pożarne
Zawodowe straże pożarne ćwiczyły plutonem (dwoma sekcjami). Pierwsza sekcja miała za zadanie zgasić płonącą ciecz w wannie prądem mgłowym, a prądem zwartym podawanym z autodrabiny obrócić tarczę. Druga sekcja wykonywała ratowanie dwóch ludzi z trzeciego piętra wspinalni za pomocą worka ratunkowego. Wejście na wspinalnię odbywało się po drabinie hakowej, a ratownicy musieli wykazać się umiejętnością samoratowania. Regulamin ściśle precyzował sposób wykonania ćwiczenia i określał zadania dla poszczególnych funkcyjnych.
„Wytyczne w sprawie organizacji i przebiegu II KZSP” KGSP z dnia 4 marca 1968 r. ustaliły, że ZSP wykonuje ćwiczenia następująco:
- Członkowie plutonu spoczywają w łóżkach, na I piętrze strażnicy, przykryci kocami, ubrani w granatowe spodenki i białe podkoszulki gimnastyczne.
- Osoby, które będą ratowane oraz obsługa do naciągania worka ratowniczego, zajmują w tym czasie miejsca zgodnie z „Regulaminem Zawodów”.
- Ubrania polowe leżą na taboretach ustawionych przed łóżkami, złożone w kostkę; obuwie ustawione przed taboretami, na nim ułożone skarpetki.
- Na sygnał akustyczny i świetlny „Alarm” sekcje ubierają się, zjeżdżają po ześlizgach do garażu, zajmują miejsca w samochodach, wyjeżdżają do akcji pokonując 10-metrowy odcinek i zatrzymują się przed linią mety. W czasie jazdy należy włączyć syreny i migacze.
- Zawodnicy zakładają uzbrojenie osobiste w czasie jazdy samochodem. Przed opuszczeniem samochodu obowiązkowo muszą założyć hełmy i zapiąć paski podbródkowe. Dopięcie pasów bojowych można dokonać po wyjściu z wozów.
Współczesna Struktura i Kadra (od 1998)
Państwowa Straż Pożarna w Krotoszynie, mając za sobą ponad 50-letni okres istnienia, obejmuje obecnie swoim zasięgiem teren powiatu krotoszyńskiego - gminy Krotoszyn, Kobylin, Koźmin Wlkp., Rozdrażew, Zduny i miasto Sulmierzyce. W Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej zatrudnionych jest pięćdziesięciu strażaków, którymi od 1991 r. do 28 lutego 2007 r. dowodził bryg. mgr inż. Jacek Wybierała. Od 1 marca 2007 r. do 31 marca 2007 r. obowiązki Komendanta Powiatowego pełnił st. kpt. Witold Szymczak.
W dniu 2 kwietnia 2007 r. nowym Komendantem Powiatowym Państwowej Straży Pożarnej w Krotoszynie został st. kpt. mgr inż. Mariusz Przybył. W dniu 31 marca 2008 r. Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu bryg. mgr inż. Mirosław Gugała przeniósł st. kpt. inż. Tomasza Niciejewskiego z Komendy Powiatowej PSP w Pleszewie do Komendy Powiatowej PSP w Krotoszynie, powierzając mu pełnienie obowiązków Zastępcy Komendanta Powiatowego w Krotoszynie.
Działaniami ratowniczo-gaśniczymi zajmuje się 39 strażaków w systemie zmianowym, którymi dowodzi dowódca Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej asp. sztab. Działania te na terenie powiatu są wspomagane przez 70 jednostek OSP, z których jedenaście funkcjonuje w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym: Krotoszyn, Roszki, Biadki, Kobylin, Zalesie Wielkie, Zduny, Baszków, Rozdrażew, Sulmierzyce, Koźmin Wlkp.
W Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej zatrudnionych jest pięćdziesięciu pięciu pracowników, w tym 52 strażaków i 3 pracowników cywilnych. Od 2022 r. dowodzi nimi st. bryg. mgr inż. Marek Kalak, a zastępcą jest st. kpt. Działaniami ratowniczo-gaśniczymi zajmuje się 38 strażaków w systemie zmianowym, którymi dowodzi dowódca Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej mł. bryg. Działania ratowniczo-gaśnicze na terenie powiatu są wspomagane przez 62 jednostki OSP, z których 11 funkcjonuje w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym: Krotoszyn, Roszki, Biadki, Kobylin, Zalesie Wielkie, Zduny, Baszków, Rozdrażew, Sulmierzyce, Koźmin Wlkp.
Historia Kutnowskiej Straży Pożarnej
tags: #zawody #strazackie #w #kobiernie #2010r