Ochrona przeciwpożarowa budynku to krytyczne zagadnienie, któremu trzeba poświęcić dużo uwagi na etapie projektowania i realizacji inwestycji. Odpowiadają za nią nie tylko środki ochrony bezpośredniej, takie jak gaśnice czy hydranty, ale także dużo drobniejsze elementy składające się na instalację przeciwpożarową. Wśród nich zawory przeciwpożarowe wodne odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu skutecznego działania systemów gaśniczych.
Rola i Znaczenie Zaworów Przeciwpożarowych
Zawory PPOŻ, zwyczajowo rozumiane jako zawory hydrantowe, stosuje się w instalacjach przeciwpożarowych na potrzeby różnego rodzaju budynków: od mieszkalnych po przemysłowe. Zadaniem zaworu jest oczywiście zapewnienie przepływu wody z sieci wodociągowej do punktów jej dystrybucji w celach gaśniczych - najczęściej po prostu hydrantów.
Zawory PPOŻ stanowią zatem podstawowe wyposażenie instalacji przeciwpożarowej, w tym hydrantów. Klasyczny zawór hydrantowy posiada króciec wyjściowy z nasadką lub nasadą umożliwiającą szybkie połączenie z wężem tłocznym lub półsztywnym, co przyspiesza rozpoczęcie akcji gaśniczej w razie wystąpienia zagrożenia pożarem.
Ewolucja Systemów Zaopatrzenia w Wodę dla Celów Gaśniczych
Początek zbiornikom przeciwpożarowym dały sadzawki kopane wśród zabudowy folwarcznej, służące jako poidła dla zwierząt gospodarskich oraz do hodowli karpi. W razie pożaru z takiej sadzawki można było czerpać wodę przy pomocy skórzanych lub klepkowych wiader.
W XIX wieku najpierw w miastach, a później na uwłaszczonych wsiach powstały oddziały straży pożarnej gaszące pożary na terenie całej miejscowości. Na potrzeby ręcznych sikawek i pomp wodę dowożono w beczkach, a te trzeba było szybko napełniać. Tam, gdzie w pobliżu nie było rzeki lub innego naturalnego zbiornika wody, budowano zbiorniki przeciwpożarowe. Ich budowa, początkowo dobrowolna (zarządzały ją rady miejskie), wkrótce według przepisów państwowych stała się przymusowa. Często ich powstanie wspierały też firmy ubezpieczające gospodarstwa na wypadek pożaru.
Zbiorniki starano się lokalizować gdzieś w środku zabudowy, w pobliżu remizy strażackiej. Były to prostopadłościenne zagłębienia terenu, stromo obmurowane z trzech stron, natomiast czwarta, od strony umożliwiającej dojazd, miała schodki pozwalające na łatwy dostęp do wody (beczki napełniano ręcznie). Od kiedy pojawiły się pompy napędzane silnikiem spalinowym i aby nabrać wody do cysterny wystarczyło do zbiornika przeciwpożarowego wrzucić wąż ssawny, wszystkie ściany mogły być wykonane stromo. Takie zbiorniki ze względów bezpieczeństwa wkrótce nakazano ogrodzić. Zamiast tego, ściany nowszych konstrukcji profilowano skośnie, co ułatwiło użycie betonu (XX w.).
Głównie w latach 80. XX wieku, wraz z budową wiejskich wodociągów, ustawiono przeciwpożarowe hydranty. Zbędne i niekonserwowane zbiorniki przeciwpożarowe zaczęły popadać w ruinę i stały się zbiornikami śmieci. Ich większość została już zasypana w latach 90. XX wieku. Taki zbiornik może zostać przerobiony (głównie chodzi o spłycenie i zlikwidowanie stromizn) na centralny punkt parku wiejskiego, urozmaicający okolicę i zwiększający różnorodność biologiczną. W suchych i odludnych kompleksach leśnych takie tradycyjne ziemne zbiorniki przeciwpożarowe buduje się także i dziś. Aby zapobiec stratom wody, dno tych zbiorników uszczelnia się folią.
Nowoczesne Zbiorniki i Systemy Wysokiego Ciśnienia
W miastach o zabudowie wysokiej, gdzie dostępne pompy nie były w stanie zapewnić odpowiedniej ilości wody i ciśnienia, zbiorniki przeciwpożarowe lokalizowano na ostatnim piętrze budynku. Przykładem budynku z tak zlokalizowanym zbiornikiem przeciwpożarowym może być zabytkowa przędzalnia Poznańskiego w Łodzi przy ul. Ogrodowej.
Nowoczesne zbiorniki przeciwpożarowe w obiektach przemysłowych lub zabytkowych są szczelnie przykryte (brak słońca wyklucza rozwój glonów i utrudnia dostawanie się zanieczyszczeń), mają kształt walca i wykonane są z ocynkowanej stali. Mogą być budowane jako wolnostojące lub wewnątrz budynku, pod ziemią i na ziemi. Prócz rur napełniających oraz umożliwiających czerpanie wody, zbiorniki są zaopatrzone w wodowskazy lub czujniki poziomu wody oraz automatyczne podgrzewacze zabezpieczające wodę przed zamarznięciem.
Lasy Państwowe przy gaszeniu pożarów w miejscach niedostępnych chętnie korzystają z pomocy lotnictwa. Śmigłowiec PZL-Sokół może być wyposażony w zbiornik przeciwpożarowy o pojemności 1500 litrów podwieszany na linach ("Bambi Bucket") lub zbiornik tej samej pojemności podwieszany bezpośrednio pod kadłubem.
Systemy Gaśnicze i Działanie Zaworów Hydrantowych
System przeciwpożarowy to system, którego zadaniem jest ochrona ludzi i mienia przed zagrożeniami pożarowymi. Prosty system przeciwpożarowy składa się z detektorów ognia, detektorów dymu, centrali sterującej oraz siatki rur ze środkiem gaśniczym wraz z dyszami wylotowymi (np. tryskacze).
W instalacji utrzymywane jest stałe ciśnienie wody, więc w przypadku pożaru, na skutek oddziaływania temperatury na ampułkę tryskacza następuje jego otwarcie i wyzwolenie czynnika gaśniczego, bezpośrednio na źródło zagrożenia. Otwierają się tylko tryskacze znajdujące się bezpośrednio w strefie ognia, co minimalizuje zakres szkód spowodowanych działaniem wody. Przepływająca przez zawór kontrolno-alarmowy woda uruchamia dzwon alarmowy, a czujniki ciśnienia alarmujące o pożarze, automatycznie uruchamiają pompę tryskaczową.
Wymagania Jakościowe i Standardy Zaworów PPOŻ
Dobre zawory PPOŻ, podobnie jak pozostała armatura przeciwpożarowa, muszą spełniać najwyższe standardy jakościowe. Awaria tak drobnego elementu może przeszkodzić w przeprowadzeniu akcji gaśniczej, a w skrajnym przypadku nawet ją uniemożliwić. W pierwszej kolejności zwraca się uwagę na jakość zaworu i jego przeznaczenie (czy rzeczywiście jest to zawór PPOŻ).
O jakości i przeznaczeniu zaworu informuje nas również to, jaką temperaturę może osiągać medium obsługiwane przez ten element armatury PPOŻ. Jednym z najważniejszych kryteriów oceny jakości zaworów PPOŻ jest świadectwo dopuszczenia CNBOP. Jest to dokument wydany przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej, który potwierdza, że dana armatura - np. zawór - spełnia wymagane normy i może być stosowana w systemach ochrony przeciwpożarowej.
Obsługa Pomp Przeciwpożarowych
Pompy przeciwpożarowe silnika Diesla są kluczowymi komponentami w systemach ochrony przeciwpożarowej, zapewniając niezawodne zaopatrzenie w wodę w nagłych wypadkach. Aby skutecznie je obsługiwać, niezbędne są właściwe przygotowanie i systematyczne działanie.
Podstawowe czynności przed uruchomieniem pompy:
- Sprawdź poziom oleju: Upewnij się, że w silniku Diesla jest wystarczający poziom oleju; niski poziom oleju może prowadzić do awarii silnika lub słabej wydajności.
- Sprawdź ilość wody: Upewnij się, że w pompie ogniowej jest wystarczająca ilość wody.
Ważne aspekty utrzymania:
- Regularna konserwacja: Regularne czyszczenie i konserwacja silników Diesla i pomp przeciwpożarowych, aby zapewnić ich normalne działanie.
- Szkolenie w nagłych wypadkach: Upewnij się, że operatorzy otrzymają prawidłowe szkolenie w nagłych wypadkach, aby mogli reagować na sytuacje kryzysowe.
Regulacje Prawne i Normy
Działanie zaworów przeciwpożarowych i całych instalacji jest regulowane przez szereg przepisów i Polskich Norm, mających na celu zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa i skuteczności.
Wśród najważniejszych aktów prawnych i norm znajdują się:
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r.).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2023 r.).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. z 2009 r.).
- Polska Norma PN-EN 671-1 Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne.
- Polska Norma PN-EN 671-2 Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne.
- Polska Norma PN-EN 671-3 Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne.
- Polska Norma PN-EN 1074-6 Armatura wodociągowa. Wymagania użytkowe i badania sprawdzające.
tags: #zawor #przeciwpozarowy #wodny