Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) odgrywają kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa, często działając w trudnych warunkach i na rzecz lokalnych społeczności. Jednakże, aby skutecznie wypełniać swoje obowiązki, potrzebują odpowiedniego sprzętu i funduszy na jego utrzymanie. W niniejszym artykule przedstawiamy kompleksowy przewodnik po metodach pozyskiwania wsparcia dla OSP, obejmujący zarówno oficjalne zbiórki publiczne, możliwość pozyskiwania sprzętu od instytucji państwowych, jak i nowoczesne rozwiązania, takie jak crowdfunding.
Organizacja oficjalnej zbiórki publicznej
Podstawy prawne i wymogi
Przed rozpoczęciem działań związanych z rozprowadzaniem kalendarzy strażackich czy innych form zbierania funduszy, warto pamiętać, że należy zgłosić oficjalną zbiórkę publiczną. Zgodnie z Ustawą z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych (Dz.U. 2014 poz. 498), pozwolenie na zbiórkę może być udzielone stowarzyszeniom i organizacjom, które mają osobowość prawną, lub komitetom, które są organizowane dla przeprowadzenia określonego celu. Cel zbiórki powinien być zgodny ze statutem stowarzyszenia lub organizacji albo z aktem organizacyjnym komitetu. Powołując się na te przepisy, Ochotnicza Straż Pożarna może być oficjalnym organizatorem zbiórki.
Proces zgłaszania zbiórki
Zgodnie ze zmianami, które weszły w życie w 2014 roku, zgłoszenie zbiórki nie musi opierać się na pozwoleniu udzielanym w drodze decyzji administracyjnej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, któremu należało przedstawić szczegółowy plan przeprowadzania działań. Obecnie zgłoszenie można wysyłać drogą elektroniczną za pośrednictwem portalu zbiorki.gov.pl (wówczas pojawi się na portalu maksymalnie w ciągu 3 dni) lub złożyć wersję papierową (w takim przypadku weryfikacja może potrwać do 7 dni). Zgłaszając zbiórkę drogą elektroniczną, niezbędne będzie wygenerowanie podpisu elektronicznego lub bezpłatny „profil zaufany”, czyli podpis elektroniczny dedykowany kontaktom obywateli z administracją - można go założyć na portalu ePUAP.gov.pl.
Formy zbiórki i zabezpieczenie
Zbiórka publiczna ofiar w gotówce może przybrać 4 formy:
- dobrowolnych wpłat na konto założone specjalnie na potrzeby danej zbiórki,
- zbierania ofiar do puszek kwestarskich lub skarbon stacjonarnych,
- sprzedaży cegiełek wartościowych,
- sprzedaży przedmiotów i usług.
Rozpoczynając zbiórkę, warto sprawdzić, czy puszki i skarbony są odpowiednio ochronione, tzn. muszą być tak zabezpieczone, aby ich otwarcie i wyciągnięcie zawartości nie było możliwe bez widocznego naruszenia zabezpieczenia. Puszki i skarbony muszą być ponumerowane, zaopatrzone w nazwę instytucji lub organizacji przeprowadzającej akcję oraz jej adres. Osoby bezpośrednio przeprowadzające zbiórkę funduszy muszą być wyposażone w stosowne identyfikatory. W przypadku rozprowadzania kalendarzy strażackich, roznoszącymi mogą być członkowie OSP, którzy otrzymali stosowne pozwolenie, członkowie instytucji mającej cele pokrewne do OSP lub osoby imiennie zaproszone przez tę instytucję.
Pozyskiwanie używanego sprzętu od instytucji państwowych
Jednostki OSP nie zawsze posiadają odpowiednie zasoby finansowe, aby móc zakupić nowy sprzęt niezbędny do działań ratowniczo-gaśniczych. Istnieją jednak możliwości pozyskania sprzętu użytkowanego wcześniej przez podmioty należące do Skarbu Państwa.
Państwowa Straż Pożarna (PSP)
Na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, Państwowa Straż Pożarna jest zobowiązana do przekazywania nieodpłatnie technicznie sprawnego, zbędnego sprzętu i urządzeń ochotniczym strażom pożarnym. Zgodnie z zarządzeniem nr 1 Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 stycznia 2020 r. w sprawie gospodarki transportowej w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (Dz. Urz. KG PSP z 2020 r. poz. 3, z późn. zm.), jednostka OSP zainteresowana pozyskaniem zbędnego sprzętu powinna zwrócić się, za pośrednictwem właściwego terytorialnie komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, do Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej ze stosownym wnioskiem w tej sprawie.
Ministerstwo Obrony Narodowej (MON)
Minister Obrony Narodowej ogłasza nabór wniosków o nieodpłatne przekazanie na własność, bez pośrednictwa Agencji Mienia Wojskowego, mienia ruchomego Skarbu Państwa. Jednostka OSP - po sprawdzeniu na stronie MON rodzaju/wykazu mienia przewidzianego do przekazania w najbliższym czasie - może rozważyć możliwość złożenia wniosku o nieodpłatne przekazanie mienia ruchomego Skarbu Państwa będącego we władaniu jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych, zgodnie z przewidzianym w tym zakresie trybem. Wnioski są rozpatrywane przez Komisję do spraw przekazywania mienia ruchomego Skarbu Państwa, powoływaną na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2018 r. w sprawie przekazywania mienia ruchomego Skarbu Państwa będącego we władaniu jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych (Dz. U. z 2018 r. poz. 984).
Organy Administracji Publicznej
Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu gospodarowania składnikami rzeczowymi majątku ruchomego Skarbu Państwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 2004 oraz z 2021 r. poz. 578) jednostki OSP mogą wnioskować do danego organu administracji publicznej oraz kierowników jednostek o przekazanie zbędnych składników rzeczowych majątku ruchomego. Darowizny dokonuje się na pisemny wniosek zainteresowanego podmiotu (§ 39 ust. 3 ww. rozporządzenia). Informacja o każdym zbędnym lub zużytym składniku rzeczowym majątku ruchomego jest zamieszczana w Biuletynie Informacji Publicznej na właściwej stronie podmiotowej (§ 6 ust. 2 ww. rozporządzenia).
Crowdfunding i zbiórki internetowe dla OSP
Dlaczego OSP potrzebuje wsparcia?
Nie bez powodu strażacy cieszą się największym zaufaniem społecznym. Jesteście zawsze tam, gdzie pomoc jest najbardziej potrzebna i to nie tylko w momencie klęsk żywiołowych. Wielu z Was nie ogranicza się wyłącznie do akcji ratunkowych i aktywnie działa społecznie. Ochotnicza Straż Pożarna to organizacja z długą tradycją. Obecnie w Polsce istnieje ponad 16 tys. jednostek OSP, które skupiają wokół siebie setki tysięcy ochotników, zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Coraz częściej przy OSP powstają również Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze, a zdarza się, że okoliczna OSP skupia wszystkich członków rodziny. Oprócz akcji ratunkowych, reprezentujecie swoją miejscowość, wspieracie lokalne inicjatywy, a budynek remizy jest często wynikiem pracy rąk Waszych lub Waszych przodków. Wyzwaniem może okazać się jednak brak funduszy na działanie jednostek OSP.
Czym jest crowdfunding?
Dobrym rozwiązaniem problemów finansowych OSP jest tzw. finansowanie społeczne, czyli crowdfunding. To forma pozyskiwania kapitału poprzez angażowanie wielu drobnych darczyńców, zazwyczaj za pośrednictwem platform internetowych. To rozwiązanie, które pozwala na zebranie potrzebnych środków na różne cele.
Konkretne pomysły na zbiórki internetowe
Zastanawiacie się, na co można założyć zbiórkę internetową? Poniżej przedstawiamy kilka pomysłów:
Pomoc poszkodowanym w katastrofach
Gdy bierzecie udział w akcji, podczas której spłonął komuś dobytek życia, pożar został ugaszony, jednak z domu niewiele pozostało. Sąsiedzi organizują zbiórkę przedmiotów pierwszej potrzeby, okoliczni budowlańcy angażują się w odbudowę domu, lokalne władze oferują pomoc finansową, ale to nie wystarcza. Wy, jako strażacy, możecie założyć zbiórkę internetową, do której każdy będzie mógł się dorzucić. Nie muszą to być duże kwoty. Każda złotówka ma znaczenie. Razem możecie pomóc odbudować komuś dom niezależnie od tego, czy został zniszczony na skutek pożaru, powodzi czy wichury.
Wsparcie dla strażaków i ich rodzin
Niestety nie zawsze z akcji udaje się wrócić wszystkim cało i zdrowo. Strażak to zawód wysokiego ryzyka. Jeśli wasz kolega ucierpiał podczas akcji i wymaga kosztownego leczenia lub stałej rehabilitacji, to czas zacząć działać! Zastanówcie się nad założeniem dla niego zbiórki. W ten sposób nie tylko sami możecie wesprzeć go finansowo, ale również zachęcić innych druhów oraz osoby spoza OSP do wpłat m.in. na pokrycie kosztów leczenia. Zwiększa to szansę na zdobycie potrzebnych środków.
Utrata najbliższej osoby to najtrudniejszy moment w życiu każdego z nas, szczególnie gdy śmierć przychodzi nagle. Oprócz wsparcia duchowego, możecie również zaproponować rodzinie zmarłego wsparcie finansowe. Koszty pogrzebu bywają bardzo wysokie, a zmarły mógł być głównym żywicielem rodziny. Zakładając zbiórkę, okażecie wsparcie członkom rodziny i pomożecie im odnaleźć się w nowej rzeczywistości.
Zakup sprzętu, remont remizy i wozu strażackiego
Kaski, stroje koszarowe, motopompa? A może Wasz sztandar strażacki wymaga renowacji? Lista zapotrzebowania jednostki OSP jest długa i kosztowna. Otrzymujecie wsparcie z budżetu państwowego i samorządowego oraz składacie wnioski o dofinansowanie, jednak to nadal nie starcza na Wasze zapotrzebowanie? Możecie uruchomić zbiórkę i zbierać pieniądze w ramach funduszu społecznego. Zorganizujcie akcję promocyjną w mediach społecznościowych.
Remiza to centrum życia jednostki OSP i często całej miejscowości. Często korzystają z niej nie tylko strażacy, ale jest to również miejsce spotkań dla innych mieszkańców, m.in. sołectwa, koła gospodyń wiejskich lub dzieci podczas półkolonii. Dawniej remizy były budowane wspólnymi siłami przez mieszkańców, działaczy społecznych i lokalne władze. Jest to piękna tradycja, do której możecie nawiązać w opisie zbiórki. Jeśli Wasza remiza wymaga odświeżenia, a nie macie funduszy na remont, zorganizujcie zbiórkę charytatywną. W ten sposób każdy z mieszkańców będzie mógł dołożyć swoją cegiełkę - tak jak kiedyś. Z tą różnicą, że dziś wykorzystacie siłę finansowania społecznego, dzięki któremu zainteresowane osoby będą mogły wybrać kwotę, którą chcą wesprzeć remont i przy użyciu przelewów internetowych dokonać wpłaty środków własnych na zbiórkę.
Do wyjazdów na akcje konieczny jest sprawny wóz strażacki, a koszty napraw potrafią być bardzo wysokie. Jeśli potrzebujecie wsparcia finansowego, nie bójcie się prosić o pomoc. Możecie założyć zbiórkę nie tylko na renowację całego wozu, ale również na konkretną część do wymiany, np. nową belkę sygnalizacyjną. A może w ogóle nie macie pojazdu strażackiego i potrzebujecie wsparcia w uzbieraniu na wkład własny, by spełnić marzenia o własnym samochodzie strażackim? Załóżcie zrzutkę z prośbą o pomoc w urzeczywistnieniu tego celu. Razem będzie o wiele łatwiej uzbierać wymaganą kwotę niż w pojedynkę.
Rozwój jednostki: orkiestry, szkolenia, MDP, kobiety w OSP
Jeśli Wasza jednostka OSP posiada orkiestrę dętą, pewnie potrzebujecie pieniędzy na utrzymanie jej - renowację starych i zakup nowych instrumentów. Koszt jednego instrumentu zaczyna się od kilkuset złotych, a prawdopodobnie osoby, która gra w orkiestrze, nie stać, by kupiła instrument za własne pieniądze. Załóżcie zbiórkę na zakup instrumentów. Możecie napisać konkretnie, jakie instrumenty zostaną zakupione za zebrane pieniądze. Jeśli nie macie własnej orkiestry dętej, ale chcecie ją założyć, warto poszukać funduszy w różnych miejscach ze względu na wysokie koszty. Możecie poszukać sponsorów, porozmawiać z władzami lokalnymi, a do tego założyć zbiórkę i zaangażować swoich znajomych, by wsparli finansowo inicjatywę. To zwiększy Wasze szanse na osiągnięcie celu!
Chcecie zaprosić ratownika medycznego, by poprawić swoje kompetencje w zakresie udzielania pierwszej pomocy? A może sami chcielibyście prowadzić takie szkolenia dla innych, np. w okolicznych szkołach lub przy okazji lokalnych festynów, ale nie macie odpowiedniego sprzętu? Dzięki zbiórce internetowej możecie zbierać fundusze nie tylko na apteczki, fantomy czy defibrylatory, ale również na kursy i szkolenia, np. z pierwszej pomocy.
Coraz więcej kobiet przystępuje do Ochotniczej Straży Pożarnej. Niektóre z nich nie jeżdżą na akcje, ale aktywnie angażują się w życie jednostki, prowadzą Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP) i godnie reprezentują swoją OSP podczas różnych uroczystości. W momencie zaangażowania kobiet, będą potrzebne dla nich nowe mundury wyjściowe i stroje koszarowe. Na ten cel również możecie założyć zbiórkę.
Przy OSP może działać również Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza, a w ostatnim czasie skupia ona coraz więcej młodych ludzi. Przy tworzeniu nowej drużyny niezbędne są stroje, np. mundury koszarowe lub dresy, co wymaga dużych nakładów finansowych. Dzieci również będą wyrastać z nich, dlatego warto zaplanować cykliczne uzupełnianie zasobów o odpowiednie rozmiary. MDP nie tylko bierze udział w lokalnych inicjatywach, ale również w zawodach strażackich, reprezentując swoją jednostkę. Może Wasza drużyna nie ma kasków lub nie ma gdzie ćwiczyć? Może zastanawiacie się nad kupnem toru przeszkód? Spróbujcie założyć zbiórkę, na pewno wesprą Was nie tylko rodzice zaangażowanych dzieci, ale również potencjalni sponsorzy i inni mieszkańcy. Zbliżają się wakacje? Wasza młodzieżówka prawdopodobnie chciałaby pojechać na obóz szkoleniowy dla MDP lub po prostu chciałaby mieć wspólny wyjazd. Możecie już zacząć zbierać pieniądze i spełnić ich marzenie o wspólnym wyjeździe.
Finansowanie udziału w zawodach i wydarzeń lokalnych
Wasza drużyna wygrała zawody strażackie w swoim powiecie i ma nominację na zawody wojewódzkie, jednak są one organizowane daleko od Waszej miejscowości i nie stać Was na transport? A może chcielibyście zamówić autokar i zabrać ze sobą dodatkowo swoich kibiców? Dzięki zbiórce internetowej możecie zrobić zrzutkę na paliwo i wspólnie przeżywać sportowe emocje podczas zawodów. Kto wie, może dzięki gorącemu dopingowi uda Wam się zdobyć pierwsze miejsce?
Sezon letni to czas na organizację festynów, pikników i ognisk dla lokalnej społeczności. Strażacy wspólnie z innymi organizacjami, np. Kołami Gospodyń Wiejskich (KGW), organizują spotkania sąsiedzkie z jedzeniem i muzyką. Jeśli macie przestrzeń do zorganizowania takiego lokalnego wydarzenia, ale potrzebujecie funduszy, zorganizujcie zbiórkę wśród mieszkańców. W końcu każdy będzie uczestnikiem takiego festynu i skorzysta z zakupionych atrakcji. Chcecie zapewnić darmowe atrakcje dla dzieci, np. zjeżdżalnie, trampoliny i animatorów, lub chcecie zorganizować potańcówkę pod gołym niebem z muzyką na żywo? Jeśli połączycie siły, wszystko będzie możliwe!
Akcje charytatywne i wsparcie lokalnej społeczności
Pamiętacie #GaszynChallenge? Wiceprezes OSP w Gaszynie Marcin Topór zrobił 10 pompek, wpłacił pieniądze na rzecz chorego chłopca i rzucił wyzwanie innym. Po kilku dniach pompki robiła już cała Polska, a akcja objęła również inne potrzebujące dzieci. Może w Waszej okolicy jest osoba potrzebująca, np. w sąsiedniej gminie mieszka dziewczynka z mózgowym porażeniem dziecięcym lub chłopiec z mukowiscydozą, którzy potrzebują stałej opieki, a rodziny nie stać na kosztowne leczenie oraz ciągłą rehabilitację? A może znacie osobę, która zmaga się z nowotworem i potrzebuje finansowego wsparcia? Nie musicie od razu organizować ogólnopolskiej akcji, by pomóc. Możecie założyć zbiórkę i działać lokalnie.
Prawdopodobnie w Waszej okolicy również działa dom dziecka, dom samotnej matki, dom opieki społecznej lub schronisko dla zwierząt. Wszystkie z nich potrzebują wsparcia finansowego przez cały rok. Dobrym pomysłem będzie również zorganizowanie zbiórki na zakup potrzebnych darów, np. pieluch, zabawek dla dzieci, ubrań lub suchej karmy dla zwierząt. Warto regularnie zwracać się do wybranych miejsc z pytaniem, czego najbardziej brakuje im w danym momencie, a potem zakładać zbiórkę, kupić potrzebne artykuły i dostarczyć je na miejsce.
Nietypowe metody pozyskiwania funduszy: Zbiórka złomu
To tylko niektóre z pomysłów, na jakie możecie założyć zbiórkę online. Jeśli potrzebujecie więcej inspiracji, w serwisie Pomagam.pl możecie sprawdzić, na co zbierają inni strażacy. Przykładem nietypowego, ale skutecznego sposobu jest zbiórka złomu.
Zbiórka złomu - przykłady
Strażacy z Różanek zbierają złom, żeby kupić automatyczny defibrylator, który miałby zostać zamontowany na ścianie remizy. Druhowie z Santocko-Gralewskiej Ochotniczej Straży Pożarnej też postanowili wykorzystać ten nietypowy sposób, aby uzbierać pieniądze na specjalistycznego drona. Każdy może im pomóc, a przy okazji pozbyć się niepotrzebnych gratów.
Druhowie z Różanek niosą pomoc okolicznym mieszkańcom, ratując ich mienie i przede wszystkim życie. Bez wahania i o każdej porze dnia oraz nocy przystępują do akcji. Ale tym razem to oni potrzebują wsparcia. Chcą zdobyć pieniądze na doposażenie swojej jednostki w specjalistyczny sprzęt, dzięki któremu będą mogli jeszcze lepiej dbać o bezpieczeństwo. Fundusze zamierzają pozyskać ze sprzedaży złomu. Wszystkie fundusze zebrane dzięki zbiórce będą przeznaczone na zakup niezbędnego sprzętu. Chcą kupić automatyczny defibrylator, który zostanie zamontowany na budynku remizy. Urządzenie ma być dostępne dla każdego w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia. Nikogo chyba nie trzeba przekonywać, jak ważny i potrzebny jest taki sprzęt.
Ochotnicy z Różanek czekają na zalegające na podwórkach, w piwnicach i garażach niepotrzebne metalowe przedmioty. Często zdarza się, że takie metalowe elementy zalegają przy domach, na strychach czy w piwnicach. OSP bardzo chętnie je przyjmie. Tak naprawdę przydadzą się wszystkie metalowe odpady, które są już niepotrzebne, a ich wywiezienie jest odkładane na później. To mogą być stare rury, narzędzia czy części samochodowe.
Po ten nietypowy sposób pozyskiwania niezbędnych funduszy sięgnąć postanowili również strażacy Santocko-Gralewskiej Ochotniczej Straży Pożarnej. Pieniądze ze sprzedaży zebranego złomu zostaną przeznaczone na doposażenie jednostki w specjalistycznego drona z termowizją, który będzie służył między innymi w akcjach poszukiwawczych. Koszt takiego sprzętu to kilkadziesiąt tysięcy złotych. Druhowie postanowili nie czekać bezczynnie, aż pieniądze nagle się znajdą, i wzięli sprawy w swoje ręce. Marzeniem druhów z santocko-gralewskiej jednostki jest specjalistyczny dron. Po udanej zbiórce w ramach śmigusa-dyngusa, przyszedł czas na kolejną akcję, która ma przybliżyć ich do osiągnięcia zamierzonego celu. Tym razem organizują zbiórkę złomu, zbierając niepotrzebne metale i żelastwo, które zalegają na posesjach. Każdy kawałek złomu to krok bliżej do realizacji ich wspólnych planów.
Złom można dostarczać bezpośrednio do jednostki, ale w przypadku braku możliwości transportu, druhowie przyjadą na miejsce i odbiorą wszelkie przedmioty, pomagając przy okazji w porządkach na posesji. Akcja zbierania złomu w santocko-gralewskiej jednostce potrwa do końca lipca.
