Zbiorniki wodne przeciwpożarowe stanowią kluczowy element systemów ochrony przeciwpożarowej, zapewniając nieprzerwany dostęp do wody niezbędnej do gaszenia pożarów. Są one szczególnie ważne w miejscach, gdzie sieć wodociągowa nie zapewnia odpowiedniej wydajności lub jest całkowicie niedostępna. W takich sytuacjach zbiorniki pełnią funkcję magazynów wody, umożliwiając szybkie i efektywne prowadzenie działań ratowniczych.
Rodzaje zbiorników przeciwpożarowych
Na rynku dostępne są różne rodzaje zbiorników przeciwpożarowych, dostosowane do specyficznych potrzeb i warunków lokalizacyjnych:
Zbiorniki naziemne, półpodziemne i podziemne
Zgodnie z normą PN-B-02857:2017-04, zbiorniki przeciwpożarowe mogą przyjmować formę naziemną, półpodziemną, podziemną, krytą lub otwartą. Każdy z tych typów ma swoje specyficzne wymagania dotyczące instalacji i eksploatacji.
Zbiorniki przenośne (mobilne)
Szczególne znaczenie mają przenośne zbiorniki na wodę, które można szybko rozstawić i złożyć. Przykładem są zbiorniki wykonane z tkaniny plandekowej PCV ze stalowym stelażem. Zbiornik o pojemności 2500 litrów, wykonany z tkaniny powlekanej PCV, ze stalowym stelażem i pokrowcem, służy do gromadzenia wody podczas bezpośrednich działań ratowniczo-gaśniczych. Może być również wykorzystywany jako basen strażacki podczas przepompowywania wody na duże odległości. Wyposażony jest w rękaw spustowy, który pozwala na bezinwazyjne opróżnienie wody. Taki lekki, przenośny zbiornik stanowi podstawowe wyposażenie samochodu gaśniczego i jest idealny na zawody sportowo-pożarnicze, gdzie stanowi punkt czerpania wody.
Przenośne zbiorniki szybkorozstawialne to lekkie, składane konstrukcje na stelażu z ocynkowanych rurek stalowych. Są łatwe w transporcie, odporne na warunki atmosferyczne i szybkie w montażu. Mogą funkcjonować niezależnie od infrastruktury jako pojedyncze lub zespoły zbiorników.
Opracowanie wytycznych użytkowania mobilnych zbiorników na wodę produkcji firmy Exflo jako zbiorników przeciwpożarowych, przygotowane przez Szkołę Główną Służby Pożarniczej w Warszawie w 2019 roku, wskazuje, że zastosowanie mobilnych zbiorników do celów przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru jest rozwiązaniem innowacyjnym, poszerzającym możliwości techniczne spełnienia warunków zaopatrzenia w wodę na terenach bez infrastruktury wodociągowej lub tam, gdzie ta infrastruktura nie zapewnia wymaganych parametrów. Jest to także bardzo dobre rozwiązanie na terenach leśnych.
Wymagania dotyczące zbiorników przeciwpożarowych
Projektowanie zbiornika przeciwpożarowego w Polsce odbywa się w oparciu o rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także krajowe normy. Dodatkowo, zwraca się uwagę na praktyki i wymagania zapisane w światowych standardach bezpieczeństwa, takie jak NFPA 22 lub FM Approvals.
Normy i przepisy
Obowiązująca od 2017 roku norma PN-B-02857:2017-04 określa wymagania dla wszystkich typów zbiorników przeciwpożarowych. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów oraz przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych zawiera zapisy dotyczące m.in. wymagań dla punktu poboru wody oraz stanowiska czerpania wody przy zbiornikach ppoż.
Pojemność zbiorników
Typowa pojemność zbiorników dla budynków użyteczności publicznej wynosi 100 m³ i 200 m³. Dla budynków produkcyjno-magazynowych pojemność jest obliczana indywidualnie na podstawie gęstości obciążenia ogniowego i względnego czasu trwania pożaru. Minimalna pojemność przeciwpożarowego zbiornika wodnego powinna wynosić co najmniej 50 m³. Ze względu na możliwość niepełnego opróżnienia zbiornika, należy zwiększyć jego pojemność o 2,5%. Zbiorniki do 100 m³ powinny móc się napełnić w maksymalnie 48 godzin.
Szczelność i trwałość
Przeciwpożarowe zbiorniki wodne powinny być szczelne i trwałe. Ich rozwiązania konstrukcyjne muszą uwzględniać wszelkie przewidywane oddziaływania, aby utrzymać wymagany zapas wody przez cały okres projektowanej eksploatacji. Zbiorniki powinny być wykonane z przegród, membran wodoszczelnych lub uszczelnionych membraną hydroizolacyjną, w sposób zapewniający ochronę zapasu wody przed zamarzaniem.
Studzienki i przewody ssawne
W przypadku zbiorników naziemnych, jako głębokość poboru wody traktuje się głębokość poboru ze studni ssawnej, która powinna wynosić 2,0 m. Przewód ssawny powinien być wykonany z rur o średnicy nominalnej nie mniejszej niż 100 mm, a w przypadku zbiornika naziemnego z jednym przewodem ssawnym - nie mniejszej niż 150 mm. Studzienka osadnikowa powinna być zlokalizowana między zbiornikiem a kanałem doprowadzającym wodę.
W przypadku podziemnych zbiorników przeciwpożarowych, pojawia się kwestia rozwiązania przyłącza do poboru wody. Zamiast hydrantu, wystarczająca może być rura o przekroju fi110, wystająca pół metra od podłoża z kolanem 90°, zakończona połącznikiem na przyłączenie węża ssawnego W-110. Należy pamiętać o wykonaniu odpowietrzenia zbiornika.
Droga pożarowa i stanowisko czerpania wody
Do stanowiska czerpania wody dla celów ppoż. należy doprowadzić drogę pożarową, spełniającą wymagania określone w przepisach, w tym zapewniającą swobodny dostęp dla pojazdów straży pożarnej. Króciec ssawny autopompy znajduje się z tyłu pojazdu, a węże ssawne są sztywnymi wężami, co wymaga odpowiedniego placu manewrowego (np. 20x20 m).
Stanowisko czerpania wody powinno umożliwiać postój samochodu pożarniczego o długości 12 m, posiadać szerokość minimum 4 m i długość minimum 16 m. Punkt powinien umożliwiać bezpieczny pobór wody w przypadku pożaru.
Akcesoria do zbiorników wodnych
Do zbiorników wodnych dostępne są praktyczne akcesoria, które ułatwiają ich eksploatację:
Nalewaki
Oferowane są nalewaki do zbiorników przenośnych z nasadą tłoczoną 75 mm lub 110 mm. Nalewaki malowane proszkowo, takie jak Nalewak (2x75) od MikoRescueTech, sprawdzą się w sytuacjach, gdy zabraknie dostępu do hydrantu. Nalewak Lightpol 2x75 mm i Nalewak Lightpol 110 mm służą przede wszystkim do napełniania zbiorników wodnych o pojemności 2500 litrów. Nalewaki wyposażone w szybkozłącza umożliwiają szybkie podłączenie węży strażackich, co znacząco przyspiesza akcję gaśniczą.
Rękaw spustowy
Wiele zbiorników wyposażonych jest w rękaw spustowy do usuwania wody, często o średnicy 50 mm, zakończony zapinką. Jest on łatwy w demontażu, a po użyciu i osuszeniu zbiornik przechowywany jest w specjalnym pokrowcu.
Certyfikacja i konserwacja
Wszystkie zbiorniki wodne oferowane w sklepach specjalistycznych powinny posiadać certyfikaty CNBOP-PIB, potwierdzające ich zgodność z obowiązującymi normami i przepisami ochrony przeciwpożarowej. Produkty te są testowane pod kątem szczelności, wytrzymałości materiałów oraz odporności na warunki atmosferyczne. Wybór certyfikowanego zbiornika wodnego to gwarancja bezpieczeństwa i efektywności działań gaśniczych.
Aby zbiornik wodny służył niezawodnie przez długi czas, należy dbać o jego regularne czyszczenie oraz kontrolę szczelności. W przypadku zbiorników przenośnych ważne jest prawidłowe rozstawienie i zabezpieczenie stelaża, a także przechowywanie w suchym miejscu po zakończonej akcji. Należy również pamiętać o konserwacji pomp, kontroli zaworów i węży.
Podziemne zbiorniki na deszczówkę - montaż oraz sposób wykorzystania na przykładzie zbiornika Neo
Zbiorniki przeciwpożarowe stanowią nieodzowny element wyposażenia każdej jednostki ratowniczej oraz obiektu wymagającego zabezpieczenia przeciwpożarowego. Ich różnorodność konstrukcji i pojemności pozwala na dopasowanie do indywidualnych potrzeb, a wysoka jakość wykonania i certyfikaty gwarantują niezawodność w sytuacjach kryzysowych.
tags: #zbiorniki #wodne #strazackie