Historia ratownictwa wodno-nurkowego w Państwowej Straży Pożarnej w Suwałkach sięga 1993 roku, kiedy to grupa pasjonatów, w tym Bogdan Wnukowski, Tadeusz Krajewski, Grzegorz Liszewski, Roman Draźba, Andrzej Ćwikliński i Grzegorz Rozumowski, założyła sekcję podwodną. W późniejszym okresie dołączyli kolejni funkcjonariusze, tacy jak Jarosław Dąbrowski i Anatol Persjanow, którzy ukończyli szkolenia nurkowe, tworząc formalną Sekcję Podwodną przy Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej w Suwałkach. Działalność sekcji została oficjalnie zalegalizowana decyzją Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w Suwałkach z dnia 3 lipca 1998 roku, a w tym samym roku nadano strażakom stopień Młodszego Nurka Państwowej Straży Pożarnej.
Obecnie Specjalistyczna Grupa Ratownictwa Wodno-Nurkowego (SGRW-N) Suwałki działa w oparciu o rozkaz Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 21 lutego 2013 roku, włączając się w działania centralnego odwodu operacyjnego krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Grupa ta prowadzi akcje ratownicze na akwenach wodnych, licząc 25 ratowników z Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej.
Struktura i zadania grupy
Sekcja SGRW-N Suwałki skupia funkcjonariuszy o różnych specjalnościach. Część z nich to nurkowie pełniący służbę w Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej nr 1, zapewniający całodobową gotowość operacyjną. Inni funkcjonariusze specjalizują się w obsłudze i odczycie wskazań sonarów. W skład grupy wchodzą również dowódcy, kierujący pojazdami, stermotorzyści kierujący łodzią oraz inni specjaliści. W celu zapewnienia ciągłego rozwoju, w grupie znajdują się również kandydaci na nurka MSWiA, przewidziani do ukończenia szkoleń resortowych.
Większość członków grupy posiada przeszkolenie z zakresu ratownictwa wodnego WOPR. Strażacy z SGRW-N Suwałki aktywnie uczestniczą w licznych ćwiczeniach i doskonaleniu zawodowym, co przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa osób korzystających ze zbiorników wodnych w powiecie suwalskim i okolicznych powiatach.
Działalność ratownicza i poszukiwawcza
Corocznie grupa uczestniczy w kilkunastu akcjach ratownictwa wodnego, w tym w poszukiwaniach osób zaginionych, pomocy poszkodowanym, uwalnianiu zwierząt z wody i innych zdarzeniach związanych z akwenami wodnymi. W swojej historii grupa brała udział w akcjach na terenie powiatu suwalskiego, takich jak działania w studni w miejscowości Jankielówka w 2013 roku, a także poza granicami powiatu, między innymi podczas powodzi i akcji ratowniczych po nawałnicy na Mazurach w 2007 roku. Grupa prowadziła również poszukiwania osób zaginionych na terenie Republiki Litewskiej.
Wyposażenie i procedury nurka strażaka
Wyposażenie nurkującego strażaka obejmuje standardowy sprzęt technicznych nurków, z tą różnicą, że zamiast półmaski stosuje się maskę pełnotwarzową z podłączoną łącznością przewodową. Łączność ta umożliwia komunikację z kierującym pracami podwodnymi na powierzchni, który przekazuje instrukcje i otrzymuje informacje od nurka.
Choć teoretycznie komunikacja między nurkami powinna odbywać się przez kierującego pracami, w praktyce możliwe są również bezpośrednie rozmowy między nurkami, co skraca czas wykonywania zadań, zwłaszcza w warunkach ograniczonej widoczności.
W przypadku akcji ratunkowych, kluczowe jest szybkie dotarcie do poszkodowanego. Wyróżnia się grupy nurków na poziomie A, B i C. Grupa A ma za zadanie reagować natychmiast, z minimalnie dwoma nurkami, których celem jest jak najszybsze działanie ratownicze. Istnieje pojęcie 120 minut na działania ratownicze od momentu wyjazdu jednostki, po którym przechodzi się do działań poszukiwawczych.
Strażacy nie siedzą w jednostce w pełnym rynsztunku, lecz ubierają się częściowo w jednostce, a częściowo podczas jazdy do zdarzenia. Organizacja straży pożarnej zakłada, że nurkowie pełnią dyżury, utrzymując sprzęt w gotowości operacyjnej. Zestaw nurkowy strażaka jest ergonomiczny i uniwersalny, często wykorzystywane są małe zestawy dwubutlowe (2x7l) ułatwiające przemieszczanie się i wpływanie do ciasnych miejsc.
Pierwsi na miejscu wypadku. Pokaz ratownictwa w wykonaniu strażaków (FILM)
Szkolenia i kwalifikacje
Kandydaci na nurków strażackich zazwyczaj posiadają już podstawowe uprawnienia, takie jak kursy P1 CMAS lub OWD, oraz kurs na suchy skafander. W ramach jednostek odbywają się dalsze szkolenia kwalifikacyjne. Następnie kandydaci są wysyłani na kilkutygodniowe kursy do ośrodków takich jak Borne Sulinowo, gdzie zdobywają uprawnienia nurka MSW, ucząc się prac podwodnych, procedur i prawa.
Ważnym elementem szkolenia jest weryfikacja umiejętności, w tym ćwiczenia takie jak ściąganie półmaski na 5 metrach, które pozwalają ocenić predyspozycje do nurkowania. W straży pożarnej stosuje się maski pełnotwarzowe nadciśnieniowe, które zapewniają bezpieczeństwo, komfort i umożliwiają podłączenie komunikacji podwodnej.
Głębokość operacyjna nurków PSP jest standardowo ograniczona do 30 metrów, a przy większych głębokościach wymagany jest nadzór instruktora PSP. Szkolenia strażaków-nurków coraz częściej skupiają się na pracach podwodnych, takich jak cięcie czy uszczelnianie, jednak nacisk nadal kładziony jest na ratowanie ludzkiego życia, doskonalenie technik nurkowania i umiejętności działania w zespołach dwuosobowych bez kierującego pracami podwodnymi (KPP).
Akcje ratownicze - specyfika działań
Akcje ratownicze często rozpoczynają się od niepewnych relacji świadków, którzy mogą być pod wpływem alkoholu, co utrudnia precyzyjne określenie miejsca zdarzenia. W takich sytuacjach nurek może wejść do wody bez natychmiastowego oznakowania terenu, aby wykorzystać szansę na odnalezienie poszkodowanego. W przypadku braku szybkiego sukcesu, grupa przygotowuje pole pracy dla nurka, często z wykorzystaniem liny lub kabloliny.
Współczesne technologie, takie jak sonary i roboty podwodne, wspomagają proces poszukiwań. Sonary pozwalają na wstępne zbadanie terenu, a następnie nurkowie lub roboty mogą sprawdzić wskazane obiekty. W przypadku akcji ratowniczych, nurek porusza się metodą wahadłową lub okrężną, często z wykorzystaniem liny kierunkowej lub kabloliny dla utrzymania łączności i zabezpieczenia.
Działania na rzekach, mimo mniejszej głębokości, bywają skomplikowane ze względu na prąd i niesione przez wodę przedmioty. Szczególnie niebezpieczne są akcje podczas powodzi, gdzie widoczność jest zerowa, a nurt może być bardzo silny. W takich warunkach stosuje się techniki zabezpieczające, takie jak przypinanie się do liny lub wykorzystanie pasa piersiowego i lonży do bezpiecznego przemieszczania się.
W przypadku ewakuacji osób z wywróconych jednostek pływających, kluczowe jest zabezpieczenie jednostki przed zatonięciem. Należy unikać holowania, które może spowodować usunięcie poduszki powietrznej i utonięcie osób ukrytych pod wodą.
Poziom gotowości grupy nurków wpływa na sposób prowadzenia akcji. W grupie poziomu A, gdzie działa dwóch nurków, jeden jest nurkiem roboczym, a drugi dowodzącym działaniem ratowniczym (DDR), zabezpieczając go i prowadząc asekurację. Prowadzenie poszukiwań pod wodą bez łączności z DDR lub KPP jest niezgodne z przepisami i stwarza zagrożenie dla nurka.
