Złącza Strażackie STORZ: Charakterystyka, Historia i Zastosowanie

Wprowadzenie do Symetrycznych Złączy Zaczepowych

Złącza zaczepowe symetryczne charakteryzują się przede wszystkim symetryczną budową części przyłączeniowych. W praktyce oznacza to, że obie łączone części w danym złączu (czyli jego wtyk i gniazdko) są takie same. Dodatkowo cechują się one dosyć dużą i niezaburzoną średnicą przelotu, a także bardzo małą wrażliwością na różnego rodzaju zanieczyszczenia oraz urazy mechaniczne. Połączenie wykonane przy pomocy tego typu złączy jest bardzo szybkie i dosyć proste - wystarczy bowiem przyłożyć do siebie obie części, a następnie docisnąć. Rozmiar danego złącza określany jest na podstawie rozstawu zaczepów.

Złącza zaczepowe nazywane są potocznie złączami strażackimi, gdyż głównie jako złącza strażackie się rozwinęły, stosowane do węży i hydrantów przeciwpożarowych. Złącza tego typu znajdują także szerokie zastosowanie w przemyśle - używane są zazwyczaj w różnych instalacjach przesyłu wody i innych substancji płynnych oraz do materiałów stałych (sypkich). Na rynku istnieje wiele typów złączy zaczepowych symetrycznych.

Historia i Rozwój Złączy STORZ

Złącza zaczepowe symetryczne STORZ zostały zaprojektowane w 1882 roku przez Carla Augusta Guido Storza, niemieckiego inżyniera i wynalazcę z Frankfurtu nad Menem. Opatentowane zostały natomiast w 1890 roku w Szwajcarii, a w USA w 1893 roku. Pomysł miał za zadanie szybko i bezpiecznie łączyć ze sobą węże strażackie. Weszły one do stałego użytku w brygadach pożarniczych w Niemczech w 1933 roku. Bardzo szybko rozpowszechniły się one w wielu europejskich krajach jako standardowe złącze wykorzystywane do węży i armatury strażackiej, z tego właśnie powodu nazywane są złączami strażackimi, ale też złączami (czy nasadami) hydrantowymi.

STORZ to standardowy typ złączy wykorzystywanych między innymi w Portugalii, Danii, Niemczech, Austrii, Szwajcarii, Szwecji, Holandii, Izraelu czy Grecji. Są także w powszechnym użyciu w Australii, Stanach Zjednoczonych oraz naturalnie w Polsce. Dzięki swojej skuteczności i prostocie, złącza STORZ weszły do kanonu jednych z najpopularniejszych złączy na świecie i są wykorzystywane z powodzeniem do dziś. Ich zastosowanie rozszerzyło się na wiele gałęzi przemysłu.

Budowa i Zasada Działania Złączy STORZ

Złącza STORZ są konstrukcji symetrycznej (inaczej bezpłciowe) - w odróżnieniu od wielu innych typów złączy, nie mają one części żeńskiej i części męskiej. Dzięki temu w bardzo prosty sposób łączy się je ze sobą. Standardowe złącze STORZ posiada dwa zaczepy, które umieszczone są na specjalnej obrotowej nasadzie, która nałożona jest na końcówkę od węża, a następnie zabezpieczona pierścieniem z drutu. Alternatywnie, dwa zaczepy mogą być umieszczone na stałej nasadzie z gwintem, która jest nakręcona na gwint instalacji rurowej (na przykład właśnie hydrantu).

Najważniejszą zaletą złączy STORZ jest bez wątpienia szybkość łączenia. Do całkowitego połączenia niezbędna jest jedynie 1/4 obrotu (22°). Po zamknięciu uzyskuje się solidne i bezpieczne połączenie, które można wykonać ręcznie lub za pomocą klucza. Należy jednak pamiętać, że można łączyć jedynie elementy o jednakowym rozstawie zaczepów - w przeciwnym wypadku niezbędne jest użycie złącza redukcyjnego.

Materiały Wykonania i Metody Produkcji

Złącza STORZ są zwykle wykonane z mosiądzu (MS) lub aluminium (AL). Mogą być produkowane metodą odlewania lub kucia. Dostępne są również złącza ze stali szlachetnej (SS).

• Złącza odlewane: Mogą być wytwarzane przez odlewanie do ogólnych połączeń wężowych i zastosowań niskociśnieniowych. Charakteryzują się znacznie mniejszą niż w przypadku złącz odkuwanych wytrzymałością i potencjalną możliwością wystąpienia wad odlewniczych. Mogą być stosowane jedynie do niskiego ciśnienia roboczego (maks. do 6 bar) i do prostych, mniej odpowiedzialnych zastosowań.
• Złącza odkuwane: Do gaszenia pożaru i bardziej odpowiedzialnych zastosowań lepiej jest stosować odkuwki, aby zagwarantować bezpieczeństwo i trwałość sprzęgła. Złącza odkuwane charakteryzują się wysoką jakością i ciśnieniem roboczym do 16 bar.

Uszczelnienia w Złączach STORZ

Standardowym uszczelnieniem jest odporna na podciśnienie, przeznaczona dla węży ssawno-tłocznych uszczelka wargowa. Złącza dla węży tłocznych (o krótkiej końcówce do węża) posiadają uszczelkę nieodporną na podciśnienie. Różne wersje materiałowe złączy wymagają odpowiednich uszczelek:

• Złącza aluminiowe standardowo wyposażone są w uszczelki z białej gumy NBR (kauczuk akrylonitrylo-butadienowy).
• Złącza wykonane z mosiądzu wyposażone są w uszczelki z czarnej gumy NBR.
• Złącza ze stali nierdzewnej wyposażone są w uszczelki z Vitonu (gumy fluorowej).

Rodzaje Materiałów Uszczelniających

• Guma NBR (kauczuk akrylonitrylo-butadienowy), zwana także gumą olejoodporną: To bardzo popularny i często wykorzystywany materiał gumowy, stosowany do wyrobu różnego rodzaju podkładek oraz uszczelek pracujących statycznie w stanie nierozciągniętym. Bardzo dobrze sprawdza się w niesprzyjających warunkach - ścisku i wysokich ciśnień pracy.
• Viton (kauczuk fluorowy), kopolimer monomerów: Produkty z Vitonu charakteryzują się bardzo dużą odpornością cieplną i chemiczną. Dodatkowo, ze względu na zawartość fluoru, są one niepalne. Viton jest materiałem odpornym na próżnię, promieniowanie UV, ozon, oleje i smary mineralne, węglowodory aromatyczne i alifatyczne, kwasy nieorganiczne (siarkowy, fosforowy, solny i azotowy) oraz trudnopalne ciecze hydrauliczne. Wykorzystywana jest z powodzeniem w różnych gałęziach przemysłu, m.in. w elektrowniach węglowych, gazowych, olejowych, petrochemicznych i atomowych.
• Guma EPDM, syntetyczny kauczuk z rodziny elastomerów: W jego składzie znajduje się membrana (etyleno-propyleno-dienowego-monomer) oraz sadza techniczna, ił, olej techniczny, siarka i stabilizatory. Materiał powstaje w wyniku wulkanizacji.
• Silikony, syntetyczne polimery krzemoorganiczne: Do ich podstawowych właściwości zaliczyć można niepalność, odporność termiczną i chemiczną, odporność na promieniowanie ultrafioletowe oraz dobrą elektroizolacyjność i smarność.

Dostępne Uszczelki do Złączy STORZ

• Uszczelki do złączy tłocznych:
  • Uszczelka do złączy STORZ z gumy NBR (czarna, biała)
  • Uszczelka do złączy STORZ z VITONU (gumy fluorowej)
  • Uszczelka do złączy STORZ z dopuszczeniem KTW do wody pitnej (biała)
• Uszczelki do złączy ssąco-tłocznych:
  • Uszczelka do złączy STORZ z gumy NBR (czarna, biała)
  • Uszczelka do złączy STORZ z gumy EPDM
  • Uszczelka do złączy STORZ z silikonu
  • Uszczelka do złączy STORZ z VITONU (gumy fluorowej)
  • Uszczelka do złączy STORZ z dopuszczeniem KTW do wody pitnej (biała)

Określanie Rozmiarów Złączy STORZ

Rozmiar złączy zaczepowych STORZ może być określony na dwa sposoby. Pierwszym z nich jest tradycyjne oznaczenie związane ze średnicą nominalną węża (np. 52-B), drugim natomiast rozstaw wewnętrzny zaczepów. Aby właściwie dopasować złącze strażackie, należy w pierwszej kolejności zmierzyć rozstaw zaczepów, tzw. kłów, robiąc to od ich wewnętrznej strony.

Poniżej przedstawiono schemat standardowych rozmiarów złączy STORZ:

1. Rozmiar 25-D | Rozstaw Zaczepów 31 mm
2. Rozmiar 32 | Rozstaw Zaczepów 44 mm
3. Rozmiar 38 | Rozstaw Zaczepów 51 mm
4. Rozmiar 45 | Rozstaw Zaczepów 59 mm
5. Rozmiar 52-C | Rozstaw Zaczepów 66 mm
6. Rozmiar 65 | Rozstaw Zaczepów 81 mm
7. Rozmiar 75-B | Rozstaw Zaczepów 89 mm
8. Rozmiar 90 | Rozstaw Zaczepów 105 mm
9. Rozmiar 100 | Rozstaw Zaczepów 115 mm
10. Rozmiar 110-A | Rozstaw Zaczepów 133 mm
11. Rozmiar 125 | Rozstaw Zaczepów 148 mm
12. Rozmiar 135 | Rozstaw Zaczepów 159 mm
13. Rozmiar 150 | Rozstaw Zaczepów 160 mm
14. Rozmiar 165 | Rozstaw Zaczepów 188 mm
15. Rozmiar 205 | Rozstaw Zaczepów 220 mm
16. Rozmiar 250 | Rozstaw Zaczepów 278 mm

Aby połączyć ze sobą dwa złącza STORZ, konieczne jest dobranie ich w taki sposób, aby miały one taki sam rozstaw zaczepów. W sytuacji, gdy nie jest to możliwe i konieczne jest połączenie złączy o różnych rozstawach zaczepów, niezbędne jest użycie złącza redukcyjnego.

Rodzaje Złączy STORZ, w tym z Gwintem Zewnętrznym

Do asortymentu złączy zaczepowych symetrycznych STORZ zaliczyć można między innymi końcówki do węży strażackich, łączniki do węży, zaślepki, adaptery kołnierzowe, redukcje, złącza obrotowe oraz klucze hakowe. Dostępne są również złącza przystosowane do różnych konfiguracji podłączeń:

• Złącza zaczepowe STORZ z króćcem do węża w wersji tłocznej
• Złącza zaczepowe STORZ z króćcem do węża w wersji ssąco-tłocznej
• Złącza zaczepowe STORZ z gwintem wewnętrznym
• Złącza zaczepowe STORZ z gwintem zewnętrznym (GZ)
• Złącza zaczepowe STORZ z gwintem wewnętrznym obrotowe
• Złącza zaczepowe STORZ z gwintem zewnętrznym obrotowe
• Złącza zaczepowe STORZ z króćcem do węży z tworzyw sztucznych
• Złącza zaczepowe STORZ z króćcem do węża pod obejmy skorupowe
• Złącza zaczepowe STORZ zamykające

Przykłady Złączy STORZ z Gwintem Zewnętrznym (GZ)

Wśród typowych złączy z gwintem zewnętrznym wymienić można:

• Złącze GZ 1"
• Złącze GZ 2"
• Złącze GZ 3"
• Złącze GZ 4"
• Złącze GZ 4 1/2"

Poniżej przedstawiono przykłady wariantów produktu z gwintem zewnętrznym, często wykonanych ze stali nierdzewnej:

• Złącze strażackie STORZ, rozstaw 133, rozmiar 110-A z gwintem G 4 GZ, stal nierdzewna
• Złącze strażackie STORZ, rozstaw 31, rozmiar 25-D z gwintem G 1 GZ, stal nierdzewna
• Złącze strażackie STORZ, rozstaw 66, rozmiar 52-C z gwintem G 1 1/2 GZ, stal nierdzewna
• Złącze strażackie STORZ, rozstaw 66, rozmiar 52-C z gwintem G 1 1/4 GZ, stal nierdzewna
• Złącze strażackie STORZ, rozstaw 66, rozmiar 52-C z gwintem G 2 GZ, stal nierdzewna
• Złącze strażackie STORZ, rozstaw 81, rozmiar 65 z gwintem G 2 1/2 GZ, stal nierdzewna
• Złącze strażackie STORZ, rozstaw 89, rozmiar 75-B z gwintem G 2 1/2 GZ, stal nierdzewna
• Złącze strażackie STORZ, rozstaw 89, rozmiar 75-B z gwintem G 3 GZ, stal nierdzewna

Szerokie Zastosowanie Złączy STORZ

Złącza STORZ cieszą się niesłabnącą i zasłużoną popularnością, głównie ze względu na szerokie zastosowanie, znacznie wykraczające poza wykorzystanie przy aparaturze strażackiej. Z powodzeniem zastępują połączenia gwintowane i mogą pracować na podciśnienie i ciśnienie do 16 bar, umożliwiając przesyłanie różnych mediów płynnych i sypkich.

Obecnie złącza STORZ znajdują szerokie zastosowanie jako złącza ogólno-przemysłowe, w tym między innymi w:

• Przemyśle chemicznym i spożywczym
• Budownictwie
• Rolnictwie
• Różnego rodzaju systemach nawadniania
• Przewożeniu ścieków
• Autocysternach do przewozu materiałów sypkich
• Transporcie wody
• Budowie różnego rodzaju instalacji

tags: #zlacze #strazackie #gwint #zewnetrzny