Znaki Przeciwpożarowe i Ewakuacyjne: Przepisy i Zasady Oznakowania ze Strzałkami

Bezpieczeństwo w miejscu pracy, w budynku użyteczności publicznej czy w zakładzie przemysłowym nie kończy się na wyposażeniu w gaśnice i hydranty. Znaki przeciwpożarowe i ewakuacyjne to kluczowe elementy systemu bezpieczeństwa pożarowego każdego budynku, których głównym zadaniem jest informowanie i kierowanie osób przebywających w obiekcie w razie zagrożenia, np. pożaru. W momencie zagrożenia ludzie często działają instynktownie, co może prowadzić do stresu, paniki i dezorientacji. Właściwe oznakowanie ma za zadanie zapobiegać chaosowi i ułatwić szybką oraz bezpieczną ewakuację.

Przepisy regulujące oznakowanie przeciwpożarowe

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.2010.109.719), właściciele, zarządcy lub użytkownicy budynków wysokich i wysokościowych mają obowiązek odpowiedniego oznakowania obiektów. Oznakowanie to musi być zgodne z Polskimi Normami i dotyczy następujących obszarów:

• Drogi i wyjścia ewakuacyjne (z wyłączeniem tych w budynkach mieszkalnych) oraz pomieszczenia, w których zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi wymagane są co najmniej dwa wyjścia ewakuacyjne - znaki powinny dostarczać informacji niezbędnych do ewakuacji.
• Miejsca usytuowania urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic.
• Miejsca usytuowania elementów sterujących urządzeniami przeciwpożarowymi.
• Miejsca usytuowania nasady umożliwiającej zasilanie przeciwpożarowej instalacji wodociągowej, kurków głównych instalacji gazowej oraz materiałów niebezpiecznych pożarowo.
• Pomieszczenia i tereny z materiałami niebezpiecznymi pożarowo.
• Drabiny ewakuacyjne, rękawy ratownicze, pojemniki z maskami ucieczkowymi, miejsca zbiórki podczas ewakuacji, miejsca lokalizacji kluczy do wyjść ewakuacyjnych.
• Dźwigi dla straży pożarnej.
• Przeciwpożarowe zbiorniki wodne, zbiorniki technologiczne stanowiące uzupełniające źródło wody do celów przeciwpożarowych, punkty poboru wody, stanowiska czerpania wody.
• Drzwi przeciwpożarowe.
• Drogi pożarowe.
• Miejsca zaklasyfikowane jako strefy zagrożenia wybuchem.

Oznakowanie miejsc wymienionych w punktach b-k jest zazwyczaj proste, wymaga jedynie stosowania norm PN-N-01256-01:1992 (Znaki bezpieczeństwa - Ochrona przeciwpożarowa) i PN-N-01256-04:1992 (Znaki bezpieczeństwa - Techniczne środki przeciwpożarowe). Pewne problemy mogą pojawić się przy właściwym doborze znaków do punktów c i d ze względu na brak ich jednoznaczności i zrozumiałości.

Oznakowanie dróg i wyjść ewakuacyjnych - znaki ze strzałkami

Oznaczanie dróg i wyjść ewakuacyjnych jest zagadnieniem bardziej złożonym. W przeszłości, w czasie obowiązywania normy PN-N-01256-02:1992 (Znaki bezpieczeństwa - Ewakuacja - Symbole graficzne - Barwy bezpieczeństwa i znaki bezpieczeństwa), występowały trudności z właściwym doborem znaków i piktogramów. Brak jednolitego standardu skutkował stosowaniem różnych oznaczeń na podobnych drogach ewakuacyjnych w różnych budynkach. Wprowadzenie nowej normy PN-EN ISO 7010:2012 (Symbole graficzne - Barwy bezpieczeństwa i znaki bezpieczeństwa) nie ograniczyło tych problemów, a w niektórych przypadkach zrozumiałość znaków stała się nawet mniejsza.

Zakłada się, że znaki ewakuacyjne powinny jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości określać, którędy - z danego miejsca na kondygnacji - należy udać się do najbliższego wyjścia ewakuacyjnego z budynku lub na ewakuacyjną klatkę schodową. Przepisy przeciwpożarowe, w tym rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ułatwiają tę kwestię, ograniczając długość przejścia i dojścia ewakuacyjnego oraz powierzchnię strefy pożarowej. W strefach ZL III przejścia w pomieszczeniach mają długości od 40 m do 80 m, zaś dojścia ewakuacyjne (korytarzem ewakuacyjnym do przedsionka przeciwpożarowego ewakuacyjnej klatki schodowej) od 60 m do 120 m. Droga ewakuacyjna, ze względu na funkcjonalność, nie powinna być labiryntem, co wpływa również na wielkość stosowanych znaków. Ponieważ maksymalna odległość od znaków nie przekracza 12 m, w budynkach wysokich i wysokościowych najczęściej stosuje się znaki o wymiarach 15 cm x 30 cm.

Znaki ewakuacyjne według "starej" normy (PN-N-01256-02:1992)

Wcześniej jednymi z najlepiej sprawdzających się i najbardziej zrozumiałych znaków (na folii fotoluminescencyjnej lub podświetlanych) były:

1. Znak przedstawiający biegnącą postać ze strzałką kierunkową (np. w dół lub w górę), naklejany na drzwiach ewakuacyjnych lub zawieszony nad drzwiami.
2. Znak wskazujący kierunek (np. strzałka w lewo lub w prawo), zawieszany pod sufitem, w najbliższym sąsiedztwie drzwi ewakuacyjnych.
3. Znak kierunkowy (np. strzałka w lewo, prawo, góra lub dół), zawieszany w miejscach zmiany kierunku przebiegu drogi ewakuacyjnej (przejścia/dojścia).
4. Znak ze strzałką wskazującą kierunek przemieszczania się do wyjścia ewakuacyjnego - na wprost, np. wzdłuż długiego korytarza. Wskazania strzałki zależały od osoby decydującej o doborze znaków (większość wybierała jeden z dwóch znaków ze strzałką skierowaną w dół). Za niezrozumiały uważano znak z sylwetką ludzką w otwartych drzwiach, który mógł wprowadzać w błąd, sugerując obecność drzwi na drodze ewakuacyjnej.
5. Znaki ze strzałką i symbolem schodów (np. wskazujące w górę lub w dół), umieszczane na ewakuacyjnych klatkach schodowych, w nadziemnej lub podziemnej (garażowej) części budynku.

Taka koncepcja doboru znaków i ich rozmieszczenia była bardzo prosta i zrozumiała. W przypadku alarmu pożarowego i ewakuacji należało udać się w stronę wskazaną przez strzałki. Widząc znak, użytkownik wiedział, że jest blisko wyjścia ewakuacyjnego, przez które albo wyjdzie z budynku, albo wejdzie (przez przedsionek przeciwpożarowy) na ewakuacyjną klatkę schodową.

Znaki ewakuacyjne według "nowej" normy (PN-EN ISO 7010:2012)

Zgodnie z aktualną normą PN-EN ISO 7010:2012 stosuje się następujące rodzaje znaków:

1. Znak przedstawiający biegnącą postać w otwartych drzwiach ze strzałką kierunkową, naklejony na drzwiach ewakuacyjnych lub zawieszony nad drzwiami (drzwi otwierające się w lewą lub w prawą stronę).
2. Znak przedstawiający biegnącą postać w otwartych drzwiach ze strzałką, wskazujący albo drzwi ewakuacyjne (znajduje się w pobliżu tych drzwi), albo kierunek (zmiany kierunku) przemieszczania się drogą ewakuacyjną.
3. Znak przedstawiający biegnącą postać w otwartych drzwiach ze strzałką, wskazujący drogę do wyjścia ewakuacyjnego - na wprost, np. wzdłuż długiego korytarza. Ustawienie strzałki zależy od osoby decydującej o doborze znaków. Ponownie, znak z sylwetką ludzką w otwartych drzwiach jest niezrozumiały, sugerując obecność drzwi, gdzie ich może nie być.
4. Znaki przedstawiające biegnącą postać w otwartych drzwiach ze strzałką (najczęściej na folii fotoluminescencyjnej), umieszczane na ewakuacyjnych klatkach schodowych, w części nadziemnej lub podziemnej budynku. W tym przypadku znak z sylwetką ludzką w otwartych drzwiach jest niezrozumiały, gdyż na klatce schodowej (oprócz parteru) nie ma drzwi ewakuacyjnych. Brak symbolu schodów na znaku może wprowadzać w błąd, sugerując, że droga ewakuacyjna może przebiegać po pochylni, a nie po schodach, co jest istotne dla osób niepełnosprawnych.

Koncepcja doboru znaków i ich rozmieszczenia według "nowej" normy jest często mniej prosta i zrozumiała, gdyż na każdym znaku znajduje się sylwetka ludzka w otwartych drzwiach, nawet w miejscach, gdzie drzwi ewakuacyjne (oprócz parteru) nie występują. Porównując oba podejścia, można stwierdzić, że oznaczenia według "starej" normy są bardziej intuicyjne. Gdyby nie strzałki, w przypadku "nowej" normy nie zawsze byłoby wiadomo, w którą stronę kierować się do wyjścia ewakuacyjnego. Problem z doborem znaków ewakuacyjnych jest wciąż obecny, a niektóre rozwiązania, jak znak na warszawskim Mokotowie, mogą być mylące i niejednoznaczne.

Bezpieczeństwo przeciwpożarowe w szkole

Bezpieczeństwo przeciwpożarowe w szkole należy traktować poważnie. Nie istnieje odrębny akt prawny, który regulowałby wyłącznie tę kwestię, dlatego za źródło niezbędnych regulacji uznaje się Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z dnia 7 czerwca 2010 r. Dokument ten wskazuje dokładnie, za co w kwestii bezpieczeństwa przeciwpożarowego jest odpowiedzialny dyrektor placówki edukacyjnej, w tym za przestrzeganie warunków ochrony przeciwpożarowej budynku szkoły.

Ćwiczenia ewakuacyjne i instrukcja

Zgodnie z przepisami, praktyczne sprawdzenie organizacji oraz warunków ewakuacji powinno być wykonane co najmniej raz na rok, nie później niż trzy miesiące po rozpoczęciu roku szkolnego. Sygnał alarmowy, który będzie oznaczał rozpoczęcie procedury ewakuacyjnej w szkole, powinien być zaprezentowany kadrze, a następnie uczniom, najlepiej na początku roku szkolnego. Alarm ewakuacyjny można sygnalizować, używając dzwonka szkolnego, który jest słyszalny z każdej części obiektu. Ważne jest, by odpowiednio się wyróżniał, dlatego najlepiej kilkukrotnie zastosować sygnał ciągły - np. trzy dzwonki po 10 sekund w ciągu z przerwami trwającymi 5 sekund. W budynku szkolnym można zamontować także odrębną instalację alarmową, która będzie emitować inny dźwięk niż szkolny dzwonek.

Przeprowadzanie ćwiczeń ewakuacyjnych pozwala zarówno kadrze, jak i najmłodszym wyrobić prawidłowe nawyki, które w razie powstania pożaru zastąpią impulsywną i emocjonalną reakcję na realne zagrożenie. Dokładny przebieg ewakuacji oraz wszystkie inne aspekty związane z ochroną przeciwpożarową budynku szkoły szczegółowo opisuje Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego - dokument, który musi posiadać każda szkoła. Obowiązkiem dyrektora jest zapoznanie kadry oraz uczniów z jej treścią. Po usłyszeniu alarmu ewakuacyjnego nauczyciel prowadzący zajęcia będzie odpowiedzialny za wyprowadzenie uczniów z sali na miejsce zbiórki i zapanowanie nad nimi.

Znaki przeciwpożarowe w szkole

Ochrona przeciwpożarowa w szkole jest możliwa także dzięki odpowiedniemu oznakowaniu. Znaki ochrony przeciwpożarowej mają formę czerwonego kwadratu z białą ramką i grafiką, informując o rozmieszczeniu sprzętu gaśniczego. Znaki ewakuacyjne natomiast, w formie zielonego kwadratu z białą postacią i strzałkami, prowadzą do dróg, drzwi i wyjść ewakuacyjnych. Są one niezbędne do wskazania kierunku ucieczki w sytuacji zagrożenia. Cała oferta znaków przeciwpożarowych, ewakuacyjnych i bezpieczeństwa jest dostępna w specjalistycznych sklepach internetowych.

tags: #znak #przeciwpozarowy #strzalka