Wprowadzenie do Systemu Znakowania Bezpieczeństwa
Specyfika obecnych działań ratowniczo-gaśniczych wymaga od strażaka umiejętności na wielu płaszczyznach, jednak bez względu na czasy i miejsce działań, pewne elementy działań pozostają takie same.
Znaki bezpieczeństwa odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa zarówno w miejscach pracy, jak i użyteczności publicznej. Zgodnie z prawem, znaki bezpieczeństwa muszą znajdować się nie tylko w miejscach pracy i na stanowiskach pracy, ale także we wszystkich miejscach użyteczności publicznej, np. w biurach czy placówkach służby zdrowia. Stosowanie znaków bezpieczeństwa jest regulowane prawnie. Właściciele budynków mają obowiązek wyposażyć budynek w znaki ewakuacyjne i znaki ochrony ppoż. Odpowiednie znaki BHP powinny znaleźć się również w miejscu pracy, jeśli potencjalnych zagrożeń nie można wyeliminować w inny sposób.
Barwy i kształty znaków bezpieczeństwa regulowane są w Polsce przez Polskie Normy, które oparte zostały m.in. na normach międzynarodowych, takich jak PN-EN ISO 7010. Znaki bezpieczeństwa są tworzone przez kombinację barw, kształtów geometrycznych oraz symboli graficznych (piktogramów) i/lub przekazu słownego. Ich zadaniem jest przekazywanie określonych informacji, np. dotyczących zagrożenia lub związanych z zachowaniem bezpieczeństwa w danym miejscu.
Piktogramy są tworzone tak, aby ich przekaz łatwy był do odczytania - nawet dla osób, które nie znają przepisów i zasad oznakowania BHP. Wszystkie znaki bezpieczeństwa umożliwiają intuicyjne zrozumienie ich przekazu i są obowiązkowym elementem systemów bezpieczeństwa oraz ochrony przeciwpożarowej w budynkach użyteczności publicznej, szkołach, instytucjach kulturalnych i zakładach pracy. Stosuje się je zarówno wewnątrz budynków, jak i w ich otoczeniu.
Czy znaki bezpieczeństwa mogą mieć dowolne kształty i barwy? Nie, aby mogły być dopuszczone do użytku, muszą spełniać określone wymagania dotyczące ich kształtów i barw. Czy na znakach bezpieczeństwa może znajdować się opis słowny? Tak, na znaku bezpieczeństwa może występować sam piktogram lub piktogram wraz z opisem słownym. Jest to zgodne z obowiązującymi normami, a taki opis doprecyzowuje znaczenie piktogramu i ułatwia jego odbiór.
Podstawowe Barwy i Kształty Znaków Bezpieczeństwa
Polskie Normy precyzują, jakie barwy i kształty obowiązują dla poszczególnych znaków bezpieczeństwa, co ułatwia ich szybkie i jednoznaczne rozpoznanie.
Czerwone Znaki: Zakaz i Ochrona Przeciwpożarowej
Okrągłe znaki, utrzymane w kolorystyce czerwonej, są znakami zakazu BHP, np. "Nie dotykać", "Nie palić", "Zakaz wstępu". Kolor czerwony stosowany jest również do znaków ochrony przeciwpożarowej, np. wskazujących gaśnice, hydranty czy alarm pożarowy. W tych znakach piktogramy są często białe na czerwonym tle, co zapewnia wysoką widoczność i kontrast.
Niebieskie Znaki: Nakaz Działania
Znaki okrągłe z niebieskim wypełnieniem to znaki nakazu BHP. Takie znaki BHP informują o obowiązku stosowania konkretnych środków ostrożności lub środków ochrony indywidualnej, np. "Stosować ochronę oczu", "Założyć kask", "Używać rękawic ochronnych". Piktogramy w tych znakach są zazwyczaj białe na niebieskim tle.
Żółte Znaki: Ostrzeżenie Przed Niebezpieczeństwem
Trójkątny kształt znaku, utrzymanego w barwie żółtej, oznacza znak ostrzegawczy BHP. Ten rodzaj wskazuje i oznacza niebezpieczeństwa różnego rodzaju, np. "Niebezpieczeństwo porażenia prądem", "Uwaga, śliska podłoga", "Materiały łatwopalne". Piktogramy ostrzegawcze są zazwyczaj czarne na żółtym tle, z czarną obwódką, co ma na celu przyciągnięcie uwagi i podkreślenie zagrożenia.
Zielone Znaki: Informacja i Ewakuacja
Kwadratowe lub prostokątne znaki barwy zielonej to znaki informacyjne BHP, np. "Wyjście awaryjne", "Pierwsza pomoc", "Apteczka". Również znaki ewakuacyjne oraz niektóre znaki ochrony przeciwpożarowej, związane ze środkami ewakuacji, są koloru zielonego, np. wskazujące kierunek drogi ewakuacyjnej do punktu zbiórki. Piktogramy w tych znakach są zazwyczaj białe na zielonym tle.
Klasyfikacja i Rola Znaków Ewakuacyjnych
Znaki ewakuacyjne są podstawowymi oznaczeniami każdego obiektu, niezbędnymi dla zapewnienia bezpieczeństwa osób przebywających na jego terenie. Intuicyjne piktogramy ewakuacyjne na znakach ułatwiają orientację oraz umożliwiają szybką i sprawną ewakuację w sytuacjach zagrożenia. Wskazują one kierunek drogi ewakuacyjnej (np. w lewo, w prawo i wzdłuż; w górę, na ukos, w lewo lub w prawo; w górę, na wprost, przez drzwi) i bezpiecznie prowadzą do wyjścia oraz do punktów zbiórki. Oznakowanie uwzględnia przeszkody na trasie ewakuacji i zmiany poziomu.
Znaki informują również o konieczności podjęcia określonych działań (np. "Stłuc, aby uzyskać dostęp"; "Przekręcić w lewo/prawo, aby otworzyć"; "Pchać po lewej/prawej stronie, aby otworzyć) oraz wskazują na usytuowanie punktów medycznych i urządzeń ratunkowych (np. torba medyczna, defibrylator, drabina ratunkowa, telefon alarmowy).
Prawidłowe i czytelne oznakowanie to kluczowy element wpływający na bezpieczeństwo osób przebywających w danym obiekcie lub na danym terenie. Znaki bezpieczeństwa są obowiązkowym elementem systemów bezpieczeństwa i ochrony przeciwpożarowej w budynkach użyteczności publicznej, szkołach, instytucjach kulturalnych i zakładach pracy. Dzięki tym znakom można w sposób maksymalnie czytelny i skuteczny opisać przestrzeń wokół nas.
Podział Znaków Ewakuacyjnych
Znaki ewakuacyjne można podzielić na grupy, w każdej z nich znajdują się oznaczenia o nieco odmiennej roli:
- Znaki ewakuacyjne podstawowe: to takie, z którymi stykamy się najczęściej. Dostarczają ogólnych informacji o tym, gdzie się kierować i w jaki sposób otworzyć przejście, aby wydostać się z budynku podczas ewakuacji.
- Znaki ewakuacyjne dla osób niepełnosprawnych: zawierają piktogramy dedykowane osobom o ograniczonej mobilności, wskazujące bezpieczne trasy i wyjścia.
- Znaki ewakuacyjne wskazujące na techniczne środki przeciwpożarowe: nie pokazują kierunku ewakuacji, lecz działania i środki, które należy podjąć, np. lokalizację alarmu pożarowego czy sposobu otwarcia drzwi awaryjnych.
- Znaki ewakuacyjne uzupełniające: nie są niezbędne do przeprowadzenia ewakuacji, ale dostarczają dodatkowych informacji, np. o przeznaczeniu danego wyjścia, czy szczegółowych instrukcji.
Znaki Ochrony Przeciwpożarowej i Numery Alarmowe
Numery alarmowe składają się z 3 cyfr. Większość osób bez trudu potrafi wskazać numer telefonu na policję, straż pożarną czy pogotowie. Jednakże, w sytuacji zagrożenia, będąc pod wpływem stresu, łatwo zapomnieć nawet o najbardziej oczywistych rzeczach. Właśnie dlatego warto zadbać, aby w obiekcie znalazły się tabliczki telefonów alarmowych z wykazem najważniejszych numerów.
EduKredka - Podstawowe zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym #22
Znaki Gestowe w Komunikacji Strażaków
Specyfika obecnych działań ratowniczo-gaśniczych wymaga od strażaka umiejętności na wielu płaszczyznach, jednak bez względu na czasy i miejsce działań, pewne elementy działań pozostają takie same. Znaki gestowe z użyciem rąk pozwalają w sposób prosty i czytelny wydać polecenia podczas działań, ale również są łatwe do „odczytania” przez odbiorcę.
Znaki te umożliwiają porozumiewanie się, gdy występuje duży hałas (pracujące samochody, agregaty), gdy występuje problem z łącznością radiową (awaria radiostacji) lub gdy pracujemy np. w zadymionym pomieszczeniu. W naszym artykule prezentujemy Wam 6 używanych od lat znaków gestowych oraz 2 inne, które mogą ułatwić komunikację podczas działań.
Przykładowe Znaki Gestowe
- UWAGA, GOTOWE, ZROZUMIANO - znak wykonujemy przez uniesienie prawej ręki w górę i pozostawienie jej w takiej pozycji przez ok. 3 sekundy.