Ochotnicze Straże Pożarne odgrywają fundamentalną rolę w systemie bezpieczeństwa i życia społecznego w Polsce. Ich stuletnie jubileusze są nie tylko okazją do świętowania długiej historii, ale także do refleksji nad niezachwianym zaangażowaniem w ratowanie życia, zdrowia i mienia. Poniżej przedstawiamy historie i uroczystości związane ze stuleciem istnienia kilku znaczących jednostek OSP.
Ochotnicza Straż Pożarna w Kostuchnie - 100 Lat Służby
Dzień 28 maja 2022 roku był wyjątkowym dniem dla strażaków z Kostuchny i mieszkańców tej dzielnicy, ponieważ w ramach Powiatowych Obchodów Dnia Strażaka świętowano stulecie istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Kostuchnie. Jednostka OSP w Katowicach - Kostuchnie powstała w 1922 roku.
Początki i rozwój jednostki
Okres jej powstania charakteryzował się intensywnym rozwojem przemysłu i górnictwa na terenach dzisiejszych Katowic. Okoliczne osady, w tym Kostuchna, rozrastały się dzięki licznie napływającej ludności. Częste pożary powodowały znaczne straty, co było wyzwaniem dla lokalnej społeczności. Z inicjatywy mieszkańców w 1922 roku powołano OSP.
Początki były trudne - strażacy nie mieli mundurów, hełmów czy wystarczającej liczby węży. Do akcji wyjeżdżali z sikawką konną wyposażoną w ręczną pompę. Mimo trudności, działali prężnie. Z czasem pozyskiwano sprzęt. Wybuch II wojny światowej zastopował rozwój jednostki.
Po wojnie OSP w Kostuchnie otrzymała pierwszy samochód i sprzęt gaśniczy. W czasach PRL zmagano się z brakami kadrowymi i małym zainteresowaniem aktywnością pożarniczą. W odpowiedzi na te wyzwania nawiązano współpracę z ośrodkami oświatowymi, tworząc Młodzieżową Drużynę Pożarniczą. Ostatecznie powstała nowa strażnica przy ulicy Szarych Szeregów 62, która funkcjonuje do dziś. Większość prac budowlanych wykonali sami strażacy, a uroczyste otwarcie połączono z 50-leciem istnienia jednostki. W 2011 roku budynek przeszedł gruntowny remont.
W 1997 roku OSP w Kostuchnie została włączona w struktury Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). U progu XXI wieku do jednostki trafił samochód gaśniczy marki Renault, który był wykorzystywany przez 20 lat i brał udział m.in. w akcji ratunkowej po zawaleniu się hali MTK.
Uroczystości stulecia w 2022 roku
Uroczystości związane ze 100-leciem Ochotniczej Straży Pożarnej w Kostuchnie rozpoczęła msza święta w kościele Trójcy Przenajświętszej w Katowicach. Następnie strażacy, mieszkańcy oraz zaproszeni goście przeszli uroczystym pochodem do strażnicy OSP Kostuchna. Po dotarciu do strażnicy rozpoczęła się kolejna oficjalna część uroczystości, podczas której witano gości, dziękowano im za przybycie oraz wręczono medale, wyróżnienia i różne odznaczenia.
Jeden z mówców, jako prezydent i mieszkaniec miasta, podziękował za niesienie pomocy wszystkim tym, którzy jej oczekiwali i potrzebowali. Podziękowania zostały skierowane na ręce pana prezesa Marka Odrzywołka, który ostatnimi laty zarządza OSP w Kostuchnie, co zostało ocenione jako doskonałe. Podkreślono, że to m.in. jego zasługą jest to, czym dziś dysponuje OSP - cały sprzęt, piękna strażnica i działalność społeczna, co czyni ją jedną z najlepszych Ochotniczych Straży Pożarnej miasta. Wyrażono również nadzieję na budowę nowego garażu dla dużego wozu bojowego w przyszłym roku.
Po oficjalnej części przyszedł czas na poczęstunek oraz zabawę i odpoczynek. Mieszkańcy mogli spróbować strażackiej grochówki, a także skorzystać z różnych kramów z zabawkami, popcornem i watą cukrową. Na scenie odbywała się część artystyczna, w tym koncerty.
Obecna działalność i skład
Druhowie OSP w Kostuchnie chętnie angażują się w wydarzenia na terenie miasta i dzielnicy. Co roku odbywa się tutaj piknik, który przyciąga mieszkańców z całych Katowic. Strażacy są obecni również przy ważnych wydarzeniach w mieście. W 2022 roku OSP w Kostuchnie liczy 102 członków: 69 czynnych, 18 wspierających i 15 z Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej.
Jubileusz 100-lecia OSP Rudyszwałd
Dnia 8 czerwca 2024 roku odbył się jubileusz 100-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej w Rudyszwałdzie. Ochotnicza straż pożarna w Rudyszwałdzie istnieje od 1924 roku.
Historia i rozwój OSP Rudyszwałd
Założycielem i pierwszym Komendantem był Johann Honisch. Wówczas nie istniał jeszcze budynek straży pożarnej, dlatego spotykano się w kuźni u kowala Karola Wittka (obecnie posiadłość Państwa Ciuberek). Tam też przechowywano sprzęt strażacki, w skład którego wchodziła pompa niemieckiej firmy Flader oraz parę węży. Na stanie ówczesnej straży pożarnej był również konny wóz strażacki z ręczną syreną alarmową. Tuż przed wojną do dyspozycji straży oddano samochód marki Mercedes, który był przechowywany na terenie szkoły, jednak niedługo, gdyż zabrano go z przeznaczeniem na cele wojenne.
W 1981 roku, 13 września, ówczesny ksiądz odegrał ważną rolę w historii jednostki. 18 stycznia 2004 roku odbyło się pamiętne zebranie sprawozdawczo-wyborcze, w czasie którego wybrano nowy Zarząd OSP. Wtedy to rozpoczęła się tak zwana nowa karta po burzliwej historii jednostki. Nowym prezesem został druh Paweł Nawrat, zastępcą Krystian Rybarz, a naczelnikiem Konrad Nowak. W niedługim czasie po tym wyborze w czynie społecznym odnowiono i wyremontowano pomieszczenia remizy, a na elewacji budynku umieszczono kapliczkę z figurą św. Floriana.
W roku 2015 rozpoczęła się budowa nowej remizy, która 18 sierpnia 2018 roku została oddana do użytku. Jednostka bierze udział w różnego rodzaju projektach, aby usprawnić swoje działania, ostatnie to choćby projekt "Ready to help". Dzięki pozyskiwaniu różnego rodzaju dofinansowań jednostka wzbogaca się o wysokiej klasy nowy sprzęt strażacki, taki jak prądownice, węże, agregat prądotwórczy, pompa szlamowa i wiele innych.
Stulecie Ochotniczej Straży Pożarnej w Gręzówce
W miniony weekend, 29 września 2024 roku, w Gręzówce miały miejsce uroczyste obchody Jubileuszu 100 lat historii 1924-2024 Ochotniczej Straży Pożarnej w Gręzówce. Było to ważne wydarzenie zarówno dla strażaków, jak i lokalnej społeczności, podkreślające stuletnią tradycję i zaangażowanie OSP w służbie publicznej.
Rys historyczny i znaczenie
Prezes OSP w Gręzówce Janusz Kozioł przedstawił zebranym stuletnią historię OSP, wspominając druhów, których nie ma już wśród nas, oraz przypominając o znaczeniu Jednostki w zapewnieniu bezpieczeństwa mieszkańcom na przestrzeni lat.
Uroczystości jubileuszowe w 2024 roku
Wydarzenie rozpoczęło się Mszą Świętą, która została odprawiona w miejscowym kościele, pod przewodnictwem księdza Andrzeja Kieliszka - Kapelana Powiatowego Strażaków. Po Eucharystii uczestnicy obchodów przemaszerowali na plac przed strażnicą, gdzie odbył się uroczysty apel. Uroczystość prowadził Naczelnik OSP w Gręzówce Paweł Lucht.
Obchody 100-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej w Gręzówce były wyjątkową okazją do uczczenia bogatej historii tej jednostki oraz wyrażenia wdzięczności za wkład, jaki strażacy wnoszą w życie społeczności. Podczas Jubileuszu obecni byli przedstawiciele władz samorządowych Powiatu Łukowskiego, tj. Starosta Łukowski Dariusz Szustek, Członek Zarządu Powiatu Jerzy Kędra, Skarbnik Powiatu Monika Wodyk - Netczuk. Wręczyli oni na ręce Prezesa OSP Janusza Kozioła statuetkę św. Floriana - Patrona strażaków, a także okolicznościowy grawerton, życząc dalszych lat rozwoju, sukcesów i wytrwałości w realizowaniu planów i zamierzeń. Dodatkowo Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza otrzymała kosz słodkości za ich zaangażowanie, poświęcenie i chęci niesienia pomocy drugiemu człowiekowi od najmłodszych lat.
Z okazji Jubileuszu 100-lecia OSP Gręzówka na budynku strażnicy odsłonięto pamiątkową tablicę oraz odbyło się uroczyste wręczenie Młodzieżowej Drużynie Pożarniczej proporca. Zarówno poświęcenia tablicy, jak i proporca dokonał były Powiatowy Kapelan Strażaków ksiądz Henryk Och.
Powiatowe obchody Dnia Strażaka oraz 100-lecia OSP Przykona
OSP Brodnica Górna: Trzy Pokolenia w Służbie Społeczności
Społeczność Brodnicy Górnej w sobotę, 21 września 2024 roku, miała wielkie święto. Jednostka tamtejszej Ochotniczej Straży Pożarnej świętowała jubileusz 100-lecia swojego istnienia. Była to okazja do gratulacji i podziękowań druhom za ich działalność i nieustanną gotowość do spieszenia na ratunek potrzebującym. OSP w Brodnicy Górnej jest jedną z najstarszych jednostek w gminie Kartuzy, założoną w 1924 roku.
Od założenia do współczesności
Pierwsza strażnica mieściła się w budynku gospodarczym na posesji Władysława Krenczkowskiego. Na wyposażeniu OSP były wówczas wiadra, bosaki, drabina i trąbka używana do alarmowania. Jesienią 1931 roku, dzięki składkom mieszkańców okolicznych wsi, zakupiono konny wóz strażacki wyposażony w motopompę ręczną. We wrześniu 1939 roku działalność OSP została formalnie zawieszona, lecz wznowiono ją zaraz po zakończeniu wojny. Wtedy to OSP wyposażono w poniemiecki samochód bojowy "Granit" i motopompę typu "Leopolia".
W 1953 roku rozpoczęto budowę remizy, a prace zakończono rok później. W 1957 roku OSP Brodnica Górna otrzymała drugi samochód. Wówczas strażnicę rozbudowano, zyskała wieżę alarmową, na której zamontowano elektryczną syrenę. W 1984 roku, z okazji jubileuszu 60-lecia istnienia, jednostka otrzymała pierwszy sztandar ufundowany przez społeczność Brodnicy Górnej i mieszkańców okolicznych wsi. 26 września 2004 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Brodnicy Górnej obchodziła 80-lecie swojego istnienia, a z tej okazji jednostka otrzymała nowy sztandar. Podczas jubileuszowych uroczystości wmurowano kamień węgielny wraz z aktem erekcyjnym w fundamenty nowej remizy. Pięć lat później, 20 września 2009 roku, odbyły się obchody 85-lecia.
Rozwój specjalistyczny i włączenie do KSRG
Powstanie na Złotej Górze amfiteatru oraz Centrum Sportów Wodnych i Promocji Regionu wymusiło na organizatorach imprez wodnych i współzawodnictwa wodnego zapewnienie odpowiedniego zabezpieczenia na wypadek zdarzeń losowych. W związku z tym zarząd OSP Brodnica Górna skupił się na szkoleniu i doskonaleniu druhów w zakresie ratownictwa wodnego i lodowego. Poczyniono też starania w doposażeniu jednostki w sprzęt. Z pozyskanych środków finansowych z Urzędu Miejskiego w Kartuzach, od sponsorów oraz przy sporym udziale własnym doposażono jednostkę w dwie łodzie na przyczepach wraz z silnikami, sanie lodowe, dwa zestawy sprzętu do udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy medycznej oraz lekki samochód operacyjny Nissan Terrano pozyskany z Komendy Wojewódzkiej PSP w Gdańsku za pośrednictwem Komendy Powiatowej PSP w Kartuzach.
Kolejnym czynnikiem, który miał wpływ na rozwój jednostki, była jej lokalizacja - przy drodze wojewódzkiej o rosnącym natężeniu ruchu, a co za tym idzie zwiększającą się z roku na rok liczbą zdarzeń drogowych. Wciąż rosnąca liczba interwencji brodnickich druhów sprawiła, że Ochotnicza Straż Pożarna w Brodnicy Górnej stała się jednostką strategiczną, którą warto było włączyć w struktury Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Pod koniec 2014 roku zarząd zaczął czynić usilne starania, by tak się stało. Dzięki aprobacie gminy Kartuzy, Komendy Powiatowej i Wojewódzkiej PSP, włączenie to nastąpiło w 2015 roku. W tym samym roku, dzięki zrozumieniu burmistrza i Rady Miejskiej w Kartuzach, zabezpieczono środki finansowe na rozbudowę strażnicy o dodatkowy garaż. W tym czasie brodnicka OSP pozyskała także sprzęt do ratownictwa drogowego i technicznego marki LUKAS. Jest to obowiązkowy sprzęt na wyposażeniu jednostek straży znajdujących się w strukturach KSRG. Oprócz tego zakupiono również pompę szlamową do zanieczyszczonej wody oraz opryskiwacz do usuwania substancji ropopochodnych.
Nowy samochód bojowy i uroczystości jubileuszowe
Druhowie długo walczyli o spełnienie jeszcze jednego marzenia - o nowym samochodzie. Wóz, którym dysponowali - 31-letni Star, był już bardzo wyeksploatowany. Marzenie o nowym ziściło się w 2017 roku. Dzięki zrozumieniu Burmistrza Kartuz, Rady Miejskiej w Kartuzach, jak również Komendy Powiatowej, Wojewódzkiej i Głównej PSP, udało się zabezpieczyć środki finansowe na zakup wymarzonego nowego samochodu. 19 grudnia 2017 roku nowy samochód ratowniczo-gaśniczy z napędem 4x4 marki Volvo FL garażował już w boksie strażnicy. Dzięki dodatkowym środkom pozyskanym z Urzędu Miejskiego w Kartuzach doposażono go w belkę z 4 najaśnicami oraz 4 nowe latarki ledowe i 4 radiostacje nasobne oraz dodatkowy sprzęt gaśniczy.
Uroczystości rozpoczęto od mszy św. w brodnickim kościele. Po niej uczestnicy przemaszerowali na plac przed strażnicą OSP. Na jubileuszowe obchody zaproszono byłych i obecnych członków OSP, przedstawicieli instytucji współpracujących z jednostką, osoby, które od lat ją wspierają oraz przedstawicieli samorządu - Burmistrza Kartuz Mieczysława Grzegorza Gołuńskiego z zastępcą Sylwią Biankowską, Arkadiusza Sochę - przewodniczącego Rady Miejskiej w Kartuzach, starostę Bogdana Łapę, przedstawicieli zarządu głównego, powiatowego i gminnego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych oraz jednostek OSP z całej gminy Kartuzy.
Burmistrz Kartuz, Mieczysław Grzegorz Gołuński, podkreślił: „Ci, którzy zakładali tę jednostkę, chcieli służyć innym i dbać o mieszkańców - ich życie oraz domy. Ich dzieło zostało wykonane i jest kontynuowane. 100 lat to trzy pokolenia. Ogromnie cieszę się, że w Brodnicy Górnej do służby przygotowuje się już czwarte pokolenie, które działa w tutejszej młodzieżowej drużynie pożarniczej. To nasza przyszłość. Bardzo nam zależy na bezpieczeństwie naszych mieszkańców. Jako gospodarz tej gminy mam ogromną satysfakcję, że przez lata udało nam się wybudować i rozbudować remizę. Osiedla się tutaj coraz więcej mieszkańców i przybywa zadań ochotnikom. Założyciele tej jednostki byliby z Was dumni, widząc, jak prężnie rozwinęła się ta jednostka. Dziękuję za waszą bezinteresowną służbę i nieustanną gotowość do pomocy w myśl hasła: Bogu na chwałę - ludziom na pożytek”. Z okazji jubileuszu ukazała się też książka, opisująca minione 100 lat życia brodnickiej jednostki.
Ochotnicza Straż Pożarna w Brzuścach: Historia od 1926 roku
Początki Ochotniczej Straży Pożarnej w Brzuścach sięgają 1926 roku, choć o potrzebie powołania jednostki strażackiej mówiono już w 1888 roku, kiedy pożar niemal doszczętnie zniszczył wieś. Domy kryte słomą lub trzciną sprzyjały szybkiemu rozprzestrzenianiu się ognia. Od pomysłu do realizacji upłynęło 38 lat, podczas których szukano możliwości uchronienia się przed skutkami podobnych zdarzeń.
Początki i założenie jednostki
Wiedza o powołaniu straży pożarnej w Brzuścach opiera się na wspomnieniach przedwojennego działacza i współzałożyciela tamtejszej OSP, dha Władysława Gólczewskiego. Przekazał on, że Ochotnicza Straż Pożarna w Brzuścach powstała 22 września 1926 roku podczas zebrania zwołanego przez sołtysa wsi Bronisława Chmieleckiego. Do pierwszego składu OSP zapisało się 15 mieszkańców.
W skład pierwszego zarządu OSP weszli:
- Bronisław Chmielecki - prezes,
- Władysław Świtalski - naczelnik,
- Stanisław Sadowski - sekretarz.
Po tygodniu od powołania jednostki zorganizowano zebranie OSP z udziałem Naczelnika VII Pomorskiego Okręgu Związków Straży Pożarnych dha Franciszka Andrzeja Fabiana. Z grona 15 członków wybrano dwa zastępy do obsługi sikawki.
Skład pierwszych zastępów OSP Brzuśce:
I zastęp:
- Władysław Gólczewski - rolnik,
- Jan Piszora - kowal,
- Franciszek Pustkowski - rzeźnik,
- Teofil Brandt - rzeźnik.
II zastęp:
- Michał Truskawa - zastępca sołtysa,
- Aleksander Komorowski - właściciel karczmy,
- Stanisław Kulant - mistrz krawiecki,
- Marian Szreder - mistrz krawiecki.
Działalność, rozwój i wyzwania
Pierwsze lata działalności to nie tylko gaszenie pożarów, ale również intensywne ćwiczenia i zbiórki na niezbędny sprzęt gaśniczy. W archiwum jednostki zachowały się wzmianki o udziale OSP Brzuśce w akcjach. Pierwsza z nich znalazła się w 121. numerze czasopisma „Pielgrzym” z listopada 1928 roku. Kolejny artykuł opublikowano 6 listopada 1929 roku w „Dzienniku Gniewskim”, opisującym alarm z 12 października 1929 roku.
OSP szybko zdobywało dodatkowy sprzęt: węże gaśnicze, drabiny, wiadra, bosaki, tłumice, pasy z toporkami oraz dwie 300-litrowe beczki konne na wodę. Strażacy zaadaptowali również drewnianą szopę na pierwszą remizę, która znajdowała się w miejscu, gdzie dzisiaj jest sklep spożywczy. Potrzebne były również pieniądze na mundury, które zbierano podczas zabaw tanecznych. Pierwsza z nich odbyła się w 1931 roku w Karczmie Pana Komorowskiego, a dochód wystarczył na zakup beli sukna. Mundury uszyli bezpłatnie Marian Szreder i jego czeladnik Józef Kordecki.
W opowieściach o przedwojennej działalności OSP Brzuśce dh Władysław Gólczewski zawsze podkreślał, że być strażakiem, nosić mundur strażacki, brać udział w akcjach ratowniczych to honor i zaszczyt. Mieszkańcy chętnie wspierali druhów, a właściciele koni rywalizowali, czyje zwierzęta pojawią się pierwsze podczas akcji.
Wybuch II wojny światowej przerwał działalność OSP, większość członków wcielono do wojska. Okupant utworzył przymusowe posterunki przeciwpożarowe i powołał byłych członków OSP Brzuśce do Niemieckiej Straży Pożarnej. Funkcję komendanta powierzono Franciszkowi Pustkowskiemu, który pełnił ją aż do zakończenia wojny.
Po wojnie odbyło się walne zgromadzenie, podczas którego wybrano nowy zarząd i wyznaczono kierunki działania OSP Brzuśce. W skład zarządu weszli:
- Wincenty Tobolski - prezes i naczelnik OSP,
- Mieczysław Rajek - sekretarz,
- Jan Pluta - skarbnik.
W latach 60. OSP pozyskała nowoczesny sprzęt: motopompy, drabiny, bosaki, tłumice, 12 hełmów, 15 mundurów bojowych, 12 toporków strażackich i przyczepę.
Kolejne lata to liczne sukcesy w zawodach strażackich. W 1963 roku Jerzy Czajkowski nie dał najmniejszych szans konkurentom na technicznym torze przeszkód. Nazywano go „Parową Lokomotywą”, której nie można zatrzymać, jak nabierze rozpędu. Młodzieżową Drużynę Pożarniczą powołano w 1967 roku. W 1974 roku natomiast straż zyskała nową remizę. Działalnością OSP Brzuśce w 1977 roku chwilowo zachwiała śmierć naczelnika OSP Edwarda Skoczylasa. Jednostka pogrążyła się w żałobie. Jednak dzięki zaangażowaniu mieszkańców i druhów straż pożarna nigdy nie przestała pełnić swojej roli w lokalnej społeczności.
Najnowsza historia i obecna rola
W 2016 roku jednostka otrzymała sztandar, który wręczył generał Piotr Świeczkowski, były zastępca Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Sztandar poświęcili ks. dr Piotr Malinowski, Powiatowy Kapelan Strażaków Ochotników oraz ks. kanonik Feliks Kamecki, proboszcz parafii Subkowy.
W 2018 roku zmodernizowano remizę i wprowadzono system selektywnego alarmowania. Aktualnie OSP Brzuśce liczy 30 członków czynnych, 7 honorowych oraz 11 wspierających.
Aktualny skład zarządu OSP Brzuśce:
- Jerzy Skoczylas - prezes,
- Sławomir Ćwikliński - naczelnik,
- Jan Frajmuth - zastępca naczelnika,
- Alfred Skoczylas - sekretarz,
- Marek Kata - skarbnik.
Przez blisko 100 lat działalności druhowie OSP Brzuśce nie tylko ratowali życie, zdrowie i mienie mieszkańców, ale również integrowali lokalną społeczność, stając się centrum jej życia społecznego.