Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) w Grabiu, będąca jedną z najstarszych nie tylko w gminie Wieliczka, ale i w całym powiecie wielickim, świętuje w tym roku 115-lecie swojej działalności. Od chwili powstania strażacy nieustannie służą ratownictwu i mieszkańcom, niosąc pomoc w obliczu zagrożeń.
Geneza i Początki Straży Pożarnej w Grabiu
Historia OSP Grabie to opowieść o poświęceniu i zaangażowaniu druhów na rzecz społeczności. Kluczowe daty w dziejach jednostki obejmują:
- 4 listopada 1904 roku: Na zebraniu Kółka Rolniczego zapadła decyzja o utworzeniu oddziału straży ogniowej. Prezesem Kółka Rolniczego był wówczas ks. Proboszcz Józef Raźny, człowiek ogromnie zasłużony dla wsi.
- 1906 rok: Druhowie otrzymali swój pierwszy sprzęt strażacki, w tym sikawkę, trąbkę i beczkowóz. W tym samym roku, w obecności Józefa Srogi, instruktora Towarzystwa Rolniczego we Lwowie, wybrano pierwszy Zarząd Straży, w skład którego weszli: Jan Piernik jako naczelnik, Jan Jeleń jako zastępca oraz Wojciech Sendorek, Wojciech Kolasa, Michał Sendorek i Karol Burda.
W skład pierwszego Zarządu Straży, powołanego po uchwale o utworzeniu oddziału Straży Ogniowej, zostali wybrani Stanisław Leitner - kierownik szkoły oraz Jan Piernik.
Rozwój Jednostki i Kolejne Wyzwania
Działalność OSP Grabie ewoluowała wraz z potrzebami i rozwojem technologicznym:
- 1937 rok: Dotychczasowa drewniana strażnica została zastąpiona nowoczesną, murowaną budowlą, która służy strażakom do dziś.
- 15 lipca 1984 roku: Jednostka wzbogaciła się o nowy sztandar, symbolizujący jej wieloletnią tradycję i poświęcenie.
- Dwa lata później (1986): W garażu strażnicy pojawił się nowy nabytek - wóz strażacki marki Żuk, zwiększając mobilność i możliwości operacyjne jednostki.
- Koniec lat 90. XX wieku: Po powodzi w 1997 roku, która zagroziła miejscowościom Grabie i Brzegi, stan posiadania jednostki znacznie się powiększył. W miejscowości wybudowano magazyny przeciwpowodziowe, a strażacy otrzymali kolejny, nowoczesny samochód ratowniczy.
Uroczystości Jubileuszowe i Podziękowania
Z okazji 115. rocznicy istnienia OSP Grabie, odbyły się uroczystości upamiętniające bogatą historię jednostki. Po mszy świętej w kościele pw. Najświętszej Maryi Panny w Grabiu, uczestnicy przemaszerowali przed strażnicę, gdzie odbył się uroczysty apel. Meldunek od dowódcy uroczystości, druha Fabiana Starowicza, przyjął Wiceprezes Prezydium Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP w Krakowie, druh Władysław Kucharski.
Po przeglądzie pododdziałów, przy dźwiękach Mazurka Dąbrowskiego granego przez orkiestrę dętą z Koźmic Wielkich, nastąpiło wciągnięcie na maszt flagi państwowej. Rys historyczny jednostki odczytał Prezes OSP Ireneusz Iskrzycki.
Gospodarzom jubileuszu gratulowali liczni goście, w tym:
- Artur Kozioł - Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka
- Urszula Rusecka - Poseł na Sejm RP
- Adam Kociołek - Starosta Wielicki
- st. kpt. Przemysław Przęczek - Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Wieliczce
Z okazji jubileuszu nie zabrakło gratulacji i podziękowań, nie tylko za pracę ratowniczą, ale także za inne społeczne działania druhów na rzecz swojej miejscowości. Wręczono medale i odznaczenia dla zasłużonych strażaków.
Od 115 lat druhowie z Jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Grabiu niosą pomoc drugiemu człowiekowi, by ratować dobytek, ludzkie zdrowie i życie, będąc wierni zawołaniu: "Bogu na chwałę, ludziom na pożytek". Obchody zacnego Jubileuszu były okazją do przypomnienia o działaniach jednostki na przestrzeni wielu lat, pochwalenia się bieżącymi osiągnięciami oraz wyróżnienia druhów działających aktywnie w straży. Nie zabrakło podziękowań i wielu życzeń, by strażacy ochotnicy z każdej akcji wracali cali i zdrowi, a także by przez pracę społeczną, którą wykonują, byli doceniani i szanowani w społeczności.
Tradycja i Współczesność OSP - Historia Wieliczki
Historia wielickich ochotników sięga znacznie wcześniej. Jednostka OSP Wieliczka, najstarsza w Małopolsce, rozpoczęła swoją oficjalną rejestrację w 1872 roku. Założycielami byli Bruno Miczyński, który objął funkcję naczelnika, oraz jego zastępca Józef Górnisiewicz. Już osiem lat później, w 1880 roku, rozpoczęto pisanie kroniki OSP, dokumentującej pierwsze strażackie ćwiczenia w wielickim ogrodzie miejskim.
Warto zaznaczyć, że ochotnicy w Wieliczce pracowali prawdopodobnie jeszcze przed 1872 rokiem. Już w 1864 roku powołano w Wieliczce Towarzystwo Straży Ogniowej, co świadczy o wcześniejszym prowadzeniu działalności gaśniczej na tym terenie.
Budowa Miejskiej Strażnicy
Miejska strażnica w Wieliczce została wybudowana przed 115 laty. Akt poświęcenia budowli z 29 września 1894 roku, za panowania cesarza Franciszka Józefa, pod zarządem burmistrza Wilhelma Kocha i jego zastępcy dr Jakóba Dziewońskiego, podaje, że budynek powstał z inicjatywy aptekarza Brunona Miczyńskiego, wielkiego dobroczyńcy Straży Ogniowej. Kosztem około 10 000 florenów austriackich, dzięki ofiarności gminy Miasta Wieliczki, obiekt został wzniesiony i oddany do użytku ochotniczej Straży Ogniowej.
Dziś strażnica ta służy ochotnikom. Działkę pod obiekt przekazał jeden z mieszkańców Wieliczki. Dokumenty dotyczące budowy, w tym informacja o funduszach i czasie trwania budowy, zaginęły.
Cenne Pamiątki i Archiwalia
Wieliccy strażacy posiadają wiele historycznych dokumentów i pamiątek, z których część odnaleziono przypadkiem:
- Kronika: W 1999 roku, podczas remontu strażnicy, wśród sterty papierów przeznaczonych do wyrzucenia, odnaleziono starą kronikę. Po starannym przeglądzie okazało się, że jest to bezcenny zbiór dokumentów, bez którego wiele faktów z historii jednostki mogłoby pozostać nieznanych.
- Plan akcji ratowniczej: Cenną pamiątką jest również wyrysowany piórkiem na płótnie plan akcji ratowniczej z stycznia 1904 roku, z podwielickiej Lednicy. Na płótnie widnieje pieczątka prawdopodobnie z czasów austriackich, z galicyjską strażacką symboliką.
- Obraz olejny: Wieliccy strażacy darzą szczególnym sentymentem ogromny olejny obraz z czasów Galicji, przedstawiający pożar Wiednia. Według przekazu, obraz został przysłany do Wieliczki jako podziękowanie dla ówczesnego naczelnika wielickiej jednostki Zygfryda Miczyńskiego, który dowodził akcją gaszenia pożaru podczas szkolenia oficerskiego w Austrii. Strażak w białych rękawiczkach po lewej stronie obrazu to podobno właśnie Zygfryd Miczyński.
- Księga pamiątkowa: Ochotnicy posiadają również oprawioną w czerwone płótno księgę pamiątkową z 1897 roku, wydaną z okazji jubileuszu 25-lecia jednostki.
- Sztandar: Ważną datą dla jednostki jest rok 1922, kiedy mieszkańcy ufundowali dla niej sztandar.
Rekordowy Staż i Strażacka Rodzina
Wielicka jednostka OSP szczyci się posiadaniem strażaka o najdłuższym stażu w Polsce - Kazimierza Rybickiego. Należy on do OSP od 1939 roku, co daje 69 lat służby. Już wcześniej, w latach 30. XX wieku, jako dziecko, spędzał wiele czasu w wielickiej strażnicy, angażując się w działalność ochotniczą.
Strażak senior zgromadził liczne wyróżnienia, odznaczenia i medale, w tym najwyższe resortowe wyróżnienie - złoty medal związku. Motto "Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego" przyświeca działaniom strażaków od dziesiątek lat.
Obecnie OSP Wieliczka skupia prawie 50 osób, w tym siedmiu druhów honorowych. Zarząd jednostki tworzą:
- Krzysztof Olbrycht (prezes)
- Ryszard Grochal (naczelnik)
- Tomasz Wojdyła (zastępca naczelnika)
- Jan Skowronek (sekretarz)
- Jerzy Szczęsny (gospodarz jednostki)
Do OSP należą również druhowie: Stefan Anlauf, Wiesław Drabik, Eugeniusz Dudek, Jan Filiciak, Tomasz Hanula, Jerzy Kłapa, Bolesław Małota, Marek Micherdziński, Jan Oprych, Stanisław Piątek, Kazimierz Rybicki, Rafał Skowronek, Marek Wilczek, Włodzimierz Oprych, Jerzy Domka, Janusz Dębowski, Krzysztof Swoboda, Andrzej Hauschild, Mirosław Grochal, Piotr Klimczyk, Krzysztof Korczyński, Janusz Musiał, Tadeusz Juras, Władysław Oprych, Paweł Januś, Andrzej Suszek, Zygfryd Rybicki, Jerzy Szczęsny, Tadeusz Franiak, Krzysztof Albrecht, Paweł Liszkiewicz, Maciej Bochenek, Grzegorz Sosin, Damian Skowronek, Łukasz Pawlaszczyk, Krzysztof Bochenek, Łukasz Sarnecki, Piotr Kania i Jacek Wójtowicz.
Przy OSP Wieliczka aktywnie działają także drużyna żeńska oraz Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza, pielęgnując tradycje i kształtując przyszłe pokolenia strażaków.