120 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Rzezawie: historia i współczesność

W 2025 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Rzezawie będzie obchodzić 120. rocznicę swojego powstania, choć w przekazanych informacjach mowa jest o jednostkach OSP Bełżec I, OSP Błonie, OSP Nasielsk, OSP Cieksyn, OSP Chorzele oraz OSP Raciąż, które również świętowały lub będą świętować swoje jubileusze 120-lecia.

Historia i początki jednostek OSP (1905)

Historia wielu jednostek OSP, w tym OSP Bełżec I i OSP Błonie, sięga 1905 roku, czyli czasów zaborów, kiedy Polska znajdowała się pod obcym panowaniem. W tej atmosferze niepewności i braku państwowości, kilku odważnych mieszkańców postanowiło założyć jednostki strażackie. Ich motywacją była nie tylko potrzeba ochrony przed pożarami, ale także pragnienie budowania wspólnoty i polskiej tożsamości.

OSP Bełżec I

• W Bełżcu inicjatorami byli Leon Piłat, Piotr Pępiak, Józef Brogowski, Antoni Rudziński, Stanisław Kozak, Piotr Rykała i Piotr Jurczak.
• W 1914 roku jednostka otrzymała swoją pierwszą sikawkę.
• W 1938 roku wyposażenie wzbogacono o motopompę, a w 1956 roku o pierwszy samochód gaśniczy.
• Działalność OSP Bełżec I nie ograniczała się do akcji ratowniczych; przy jednostce powstawały zespoły artystyczne, chóry i orkiestry, współtworzące życie kulturalne Bełżca.

OSP Błonie

• Historia OSP Błonie sięga sierpnia 1905 roku. Inicjatorami byli ks. prałat Władysław Sędziakowski, Jan Kulisiewicz senior, Konrad Kosiński (lekarz i społecznik), Oswald Gessner (aptekarz), do których dołączyli Adam Łopatecki, Antoni Tepiński, Adam, Leon Świerczyński, Tomasz Gutkowski i Tomasz Jaworski.
• Początki były skromne: jednostka dysponowała jedną dwukołową sikawką ręczną, małą sikaweczką w skrzyni żelaznej oraz dwiema drewnianymi beczkami na wodę.
• Już w 1905 roku jednostka zaliczyła swój „chrzest bojowy” podczas pożaru zabudowań gospodarczych w Milanówku.
• W 1913 roku ks. Józef Kajrukszto ofiarował część ogrodu na budowę remizy, którą poświęcono w czerwcu 1914 roku.

OSP Nasielsk

• Pod koniec XIX wieku, po ogromnych pożarach w Nasielsku i okolicznych wsiach, miejscowi gospodarze zaczęli się organizować.
• W 1898 roku władze carskie zatwierdziły statut miejskiej drużyny pożarniczej.
• Oficjalną zgodę na założenie Towarzystwa Straży Ogniowej Ochotniczej w Nasielsku wydano 1 września 1904 roku.
• Pomysłodawcami byli Wiktor Zakrzewski, Feliks Rostkowski i Abram Borenstejn.

OSP Raciąż

• W 1903 roku władze carskie zgodziły się na prośbę doktora Romana Wnorowskiego o utworzenie ochotniczej straży ogniowej w Raciążu.
• Starania o utworzenie straży trwały kilka lat, środki na wyposażenie zdobywano m.in. organizując amatorskie sztuki teatralne.
• Pierwszy drewniany budynek straży na ulicy Kościelnej spłonął w 1914 roku, wraz z plebanią i instrumentami muzycznymi.
• W latach 30. XX wieku, z inicjatywy prezesa Bronisława Zielińskiego, rozpoczęto budowę nowej siedziby przy ulicy Kilińskiego.

Działalność w trudnych czasach

I i II wojna światowa

Wojny stanowiły ogromne wyzwanie dla jednostek OSP. W 1914 roku, tuż przed wybuchem I wojny światowej, OSP Bełżec I otrzymała swoją pierwszą sikawkę. Wojna przerzedziła szeregi druhów OSP Błonie, zniszczyła sprzęt i zdewastowała budynek, ale dzięki ofiarności mieszkańców straż odbudowała się.

Wśród największych wyzwań, przed jakimi stanęli strażacy z Bełżca, był m.in. pożar stacji kolejowej w 1944 roku, spowodowany zrzuceniem bomby na składy amunicji. Niemcy rozładowali wokół stacji kolejowej kilkadziesiąt transportów amunicji, granatów. Sowiecki samolot zrzucił bombę, która trafiła w amunicję. Przez kilka godzin trwała kanonada. Spłonęła stacja kolejowa i zlokalizowane wokół niej budynki.

W czasie okupacji hitlerowskiej zarząd OSP Cieksyn przestał pełnić swoje obowiązki, a jednostkę przejął okupant. Strażacy z Błonia ukrywali sprzęt przed Niemcami, szkolili kierowców dla podziemia i opóźniali akcje w obiektach okupanta. OSP Bełżec I brała udział w wojnie obronnej 1939 roku i wspierała partyzantkę.

Okres powojenny i modernizacja

Lata powojenne to czas rozwoju i modernizacji. OSP w Raciążu szybko wznowiła działalność, a w latach 60. strażnica została rozbudowana. W OSP Błonie w latach 60. i 70. rozbudowano remizę, budując podziemny magazyn paliwa. W okresie tym powstała też drużyna młodzieżowa z sekcją żeńską.

Po odzyskaniu wolności, w Cieksynie wybrano nowe władze, które postawiły sobie za zadanie wybudowanie remizy. Prace rozpoczęto w 1947 roku, a strażacy i mieszkańcy wsi w czynie społecznym wznosili remizę przez cztery lata, oddając ją do użytku w 1951 roku. W 1958 roku na wyposażeniu OSP Cieksyn znalazł się samochód Lublin, a remizę powiększono, dobudowując salę bufetową, szatnię i garaż.

Współczesność i rola w KSRG

Obecnie Ochotnicze Straże Pożarne odgrywają kluczową rolę w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym (KSRG). OSP Bełżec I działa w strukturach KSRG od 1995 roku, a jej członkowie uczestniczyli m.in. w akcjach powodziowych nad Wisłą. Także OSP w Raciążu została włączona do KSRG w 1995 roku. Dziś druhowie niosą pomoc przy pożarach, wypadkach, powodziach i innych zagrożeniach.

Wyposażenie i kadry

• OSP Bełżec I liczy 35 strażaków czynnych, 20 wspierających i 9 honorowych. Dysponuje nowoczesnym sprzętem, w tym średnim wozem MAN, lekkim Renaultem Master, podnośnikiem SH-18, quadem z przyczepą i licznymi specjalistycznymi urządzeniami. Jej prezesem i komendantem gminnym jest Krzysztof Gmoch.
• OSP Błonie dysponuje zaawansowanym wyposażeniem, umożliwiającym szybką reakcję na pożary, wypadki i miejscowe zagrożenia. W 2025 roku dzięki dotacji z gminy Błonie oraz Komendy Głównej PSP jednostka otrzymała nowy średni samochód ratowniczo-gaśniczy.

Współpraca i rozwój

Współpraca z władzami gminy, Komendą Powiatową PSP oraz lokalnymi mieszkańcami pozwala jednostkom OSP dynamicznie się rozwijać. Dzięki zaangażowaniu druhów i wsparciu społeczności, OSP nie tylko pielęgnują swoją przeszłość, ale także z nadzieją i determinacją patrzą w przyszłość.

Jubileusze 120-lecia

W 2025 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Rzezawie świętuje 120. rocznicę swojego powstania. Podobnie inne jednostki w Polsce obchodziły lub będą obchodzić swoje jubileusze:

• 13 lipca OSP Bełżec I obchodziło 120-lecie istnienia. Uroczystości rozpoczęły się od podniesienia flagi i odśpiewania hymnu państwowego, mszy świętej, wystąpień władz oraz uhonorowania zasłużonych strażaków.
• 4 maja 2024 roku miały miejsce obchody 120-lecia istnienia OSP w Nasielsku oraz 90-lecia istnienia OSP w Cieksynie. Jubileusz rozpoczął się Mszą Świętą, a następnie odbył się uroczysty apel, podczas którego złożono meldunek i podniesiono flagę państwową.
• 8 września swój jubileusz 120 lat służby świętowała jednostka OSP w Chorzelach. Uroczystość rozpoczęła się apelem, podniesieniem flagi państwowej i odegraniem hymnu. Odsłonięto tablicę pamiątkową oraz mural z wizerunkiem uznanych działaczy OSP.
• 17 czerwca Ochotnicza Straż Pożarna w Raciążu świętowała swój jubileusz. Obchody rozpoczęły się zbiórką pododdziałów przy strażnicy, gdzie odsłonięto pamiątkową tablicę. Następnie odbyła się msza święta i dalsza część wydarzenia przed miejskim ratuszem.

Ciekawostki historyczne z OSP Błonie

• W remizie z 1914 roku na piętrze działało kino „Venus” i szkoła im. ks. Poniatowskiego.
• Budynek remizy służył jako koszary w I wojnie i szpital w 1920 roku.
• Orkiestra strażacka statystowała w filmach i koncertowała w lasku na Osieku.
• Podczas II wojny strażacy kolportowali prasę podziemną i ukrywali sprzęt, co pozwoliło na szybką odbudowę po wojnie.
• Konrad Kosiński, założyciel straży ogniowej, był jedynym lekarzem w Błoniu do 1918 roku i organizatorem pierwszej „kolumny sanitarnej”.
• W 1989 roku remiza gościła strażaków z kilkunastu krajów Europy.

tags: #120 #lat #osp #rzezawa