Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Kętach wzbogaciła się o kolejne kroniki upamiętniające działania strażaków ochotników. Właściciel tego cennego zbioru - Pan Jan Kanty Christ - oficjalnie przekazał go jednostce. Już niebawem wszystkie kroniki dostępne będą w wersji elektronicznej na stronie internetowej Ochotniczej Straży Pożarnej w Kętach. Przy okazji przekazania kronik przypominamy wywiad z nestorem polskiego pożarnictwa, druhem Janem Kantym Christem. Rozmowę przeprowadziła Agnieszka Cłapa, a była ona uzupełnieniem oficjalnego przekazania pierwszych kronik prowadzonych przez dh Jana, które nastąpiło 25 listopada 2017 roku. Wywiad ten rzuca światło na bogatą historię lokalnego pożarnictwa, w tym na rozwój jednostek takich jak OSP Bielany.
Zaangażowanie Jana Kantego Christa w Ochotnicze Pożarnictwo
Początki kariery i rola w strukturach OSP
Druh Jan Kanty Christ jest związany z ochotniczym pożarnictwem od 1964 roku. W tym czasie zajął się organizowaniem Zakładowych Ochotniczych Straży Pożarnych w Państwowych Gospodarstwach Hodowli Zagrodowej, podległych Dyrekcji Państwowego Ośrodka Hodowli Zagrodowej w Osieku, gdzie pełnił funkcję głównego agronoma i był odpowiedzialny za ochronę przeciwpożarową.
W 1965 roku ukończył kurs instruktora ochrony przeciwpożarowej w Wojewódzkim Ośrodku Szkolenia Pożarniczego w Wieliczce, podległego Wojewódzkiej Komendzie PSP w Krakowie. Po tym kursie skupił się na szkoleniu członków Zakładowych Ochotniczych Straży Pożarnych i organizowaniu nowych Zakładowych OSP.
W 1972 roku rozpoczął pracę w Urzędzie Miejskim w Kętach na stanowisku instruktora rolnego. W międzyczasie wstąpił do OSP Nowa Wieś, gdzie jego rodzice byli nauczycielami w szkole podstawowej, a ojciec również przynależał do straży.
Z dniem 1 stycznia 1973 roku został powołany przez przewodniczącego Prezydium Rady Narodowej w Krakowie, Pana Wita Drapicha, na stanowisko Naczelnika Gminy Kęty z siedzibą w Nowej Wsi. Tego samego dnia w całej Polsce powstały Gminy przez połączenie Gromadzkich Rad Narodowych. W pierwszym kwartale 1973 roku powołano wówczas Gminne organizacje, między innymi Zarządy Oddziału Gminnego Związku OSP. Przez Zarząd Oddziału Powiatowego Związku OSP został powołany Prezesem Zarządu Oddziału Gminnego Związku OSP Kęty, któremu podlegało wtedy 6 jednostek OSP Gminy Kęty (bez samego miasta Kęty).
W styczniu 1976 roku nastąpiło połączenie Gminy Kęty z miastem Kęty. W maju odbył się pierwszy Zjazd Gminny OSP, na którym Jan Kanty Christ został wybrany prezesem Zarządu Oddziału Gminnego Związku OSP Kęty. Funkcję tę sprawował aż do VIII Zjazdu Gminnego OSP w 2001 roku, czyli łącznie przez 28 lat. Po tym okresie został dożywotnio Prezesem Honorowym Zarządu Oddziału Gminnego Związku OSP RP Kęty.
Tradycje Rodzinne w Służbie Strażackiej
Przynależność do Ochotniczego Pożarnictwa w rodzinie Jana Kantego Christa wiąże się w dużej mierze z tradycjami rodzinnymi. Jego ojciec, Marian Christ, był kierownikiem Szkoły Podstawowej w Głębowicach przed II wojną światową i pełnił funkcję wiceprezesa oraz sekretarza w Zarządzie OSP Głębowice od 1926 do 1942 roku. Był także Komendantem Rejonowym OSP z siedzibą w Wieprzu koło Andrychowa. Jan Kanty Christ wspomina, że jako 10-letni chłopiec często przymierzał strażacką czapkę ojca, mówiąc, że gdy dorośnie, również zostanie strażakiem.
Do Ochotniczego Pożarnictwa przynależał również jego pradziadek, druh Edmund Krzysztoforski, który przez 42 lata pełnił funkcje w OSP Kęty. Najpierw od 1880 roku do 1896 był naczelnikiem, a następnie do 1922 był prezesem OSP Kęty. Do śmierci w 1930 roku był honorowym prezesem OSP Kęty. Edmund Krzysztoforski był także we władzach Związku Okręgowego OSP, pełniąc funkcję prezesa przez wiele lat. Pradziadek był bardzo związany z OSP Kęty, do której rozkwitu z pewnością się przyczynił. OSP Kęty w ówczesnych czasach stanowiła wzór do rozwoju pozostałych OSP w obecnej Gminie. Po pradziadku zachowało się wiele pamiątek, które częściowo przekazano do muzeum w Kętach. Warto dodać, że Edmund Krzysztoforski był również Burmistrzem Kęt od 1900 do 1918 roku.
Ojciec Jana Kantego Christa, Marian Christ, był członkiem OSP przez 80 lat - od 1926 roku w OSP Głębowice, następnie od 1945 roku w OSP Nowa Wieś (do 1965 roku), a od 1965 roku był członkiem wspierającym w OSP Kęty. Od 1999 roku aż do śmierci w 2007 był członkiem honorowym OSP Kęty.
Kontynuując tradycje rodzinne, syn Jana Kantego Christa, Andrzej Christ, był członkiem OSP Kęty, a ponadto przez 25 lat pełnił służbę w PSP JRG nr 1 w Bielsku-Białej jako kierowca i operator sprzętu specjalnego w stopniu starszego ogniomistrza. Wnuk, Artur Christ, także przez kilka lat był członkiem MDP OSP Kęty. Jak widać, tradycje rodzinne trwają w tej rodzinie od wielu, wielu lat.
Rozwój OSP w Kętach i Gminie Kęty
Postęp w działalności Ochotniczych Straży Pożarnych
W ciągu 53 lat działalności Jana Kantego Christa w Ochotniczym Pożarnictwie zaszły duże zmiany i nastąpił ogromny postęp w działalności OSP w mieście i Gminie Kęty. Ochotnicza Straż Pożarna Kęty od chwili włączenia do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) w roku 1995 wielokrotnie zwiększyła swoją ilość wyjazdów do różnych zdarzeń. W 1995 roku OSP Kęty odnotowała łącznie 43 wyjazdy (23 do pożarów, 19 do innych miejscowych zagrożeń). Już dwa lata po włączeniu do KSRG, czyli w 1997 roku, ogółem wyjazdów było 160, w tym 59 do pożarów. W 2002 roku ogółem wyjazdów było 287, w tym do pożarów 97, a do innych miejscowych zagrożeń 187. Te liczby pokazują coraz większe zaangażowanie strażaków ochotników, porównywalne do zaangażowania pracowników PSP.
Podczas pełnienia funkcji prezesa Zarządu Gminnego Związku OSP RP Kęty od 1973 do 2001 roku, zrealizowano wiele istotnych inwestycji i działań:
- Wybudowano nowy Dom Strażaka w Malcu.
- Zmodernizowano 7 remiz strażackich.
- Zakupiono 10 samochodów pożarniczych i ponad 20 motopomp, a także nowoczesny sprzęt bojowy i specjalistyczny.
- We wszystkich OSP Gminy Kęty powołano Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP).
- Nawiązano współpracę ze strażakami z Holandii w Gminie Hellendorn, od których otrzymano 2 samochody pożarnicze i 1 samochód do ratownictwa technicznego.
- Ufundowano i przekazano dla OSP Gminy Kęty 6 nowych sztandarów.
- Zorganizowano 125-lecie OSP Kęty oraz trzy 100-lecia OSP Bielany, Łęki i Nowa Wieś.
- Zorganizowano 2 młodzieżowe orkiestry dęte w OSP Bielany i OSP Witkowice.
Co roku organizowane są Turnieje Wiedzy Pożarniczej, w których lokalne jednostki odnosiły duże osiągnięcia. Na przykład, w 1994 roku druh Michał Szatan z OSP Kęty w grupie młodzieżowej 12-15 lat zajął na gminnych, powiatowych i wojewódzkich eliminacjach I miejsce, a w Turnieju Wiedzy Pożarniczej w 1995 roku na eliminacjach krajowych również zajął I miejsce. Podobnych przykładów było więcej. Wszystkie OSP Gminy Kęty prowadziły kroniki strażackie rejestrujące działalność OSP i brały udział w przeglądach tych kronik.
W ostatnich 20 latach przy Ochotniczych Strażach Pożarnych w Polsce, także w Gminie Kęty, powstały specjalistyczne grupy ratownicze, takie jak Grupa Poszukiwawczo Ratownicza OSP Kęty, Grupa Ratownictwa Medycznego OSP Kęty Podlesie, Grupy Ratownictwa Drogowego, wysokościowego itp., czego wcześniej nie było, a zajmowały się tym jednostki PSP. Obserwujemy duży postęp w ochronie przeciwpożarowej.
Ewolucja Służby Strażaka Ochotnika
Służba i obowiązki strażaka ochotnika bardzo zmieniły się na przestrzeni lat, w porównaniu do lat sprzed 50 lat, które pamięta Jan Kanty Christ. Z uwagi na duże zagrożenie i różnorodność zdarzeń, z którymi spotykają się strażacy-ratownicy jednostek OSP, muszą oni być dobrze przygotowani i posiadać aktualne zaświadczenia lekarskie. Nie mogą to być, jak kiedyś, przypadkowi druhowie, członkowie OSP nieprzeszkoleni, ale chętni do udzielania pomocy. Poziom szkoleń i kursów uległ znacznemu polepszeniu. Na przykład, OSP Kęty co roku organizuje Warsztaty Szkoleniowe w otwartej przestrzeni oraz ćwiczenia praktyczne.
Na dźwięk syreny Jan Kanty Christ natychmiast myśli o tym, co mogło się wydarzyć i często telefonuje do dyżurki OSP Kęty. Dziś jednak, dzięki nowoczesnym systemom, syrena wyje rzadziej, a druhowie otrzymują wezwania na telefony komórkowe z informacją o zaistniałej sytuacji.
Pożar Puszczy Solskiej - działania strażaków - 6.05.2026 r. - Biłgoraj
Pamiętne Akcje i Wyróżnienia
Najbardziej zapadające w pamięć wydarzenia
W swojej wieloletniej służbie w OSP Jan Kanty Christ, choć jako prezes Zarządu Gminnego Oddziału Gminnego Związku OSP Kęty nie miał obowiązku brać udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych, wiele razy był obecny przy różnych wydarzeniach i dużych pożarach, a także przy usuwaniu skutków wichur czy powodzi. Najbardziej w pamięć zapadł mu pożar 16 lutego 1996 roku. Około godziny 13:00 w centrum Kęt, na ulicy Krakowskiej, doszło do groźnego pożaru cysterny przewożącej 20 tysięcy litrów benzyny i oleju napędowego. Dodatkowo, od temperatury i płomieni, zapaliło się kilka budynków w pobliżu cysterny. Była to bardzo groźna sytuacja, która mogła spowodować nieobliczalne w stratach skutki, gdyby doszło do wybuchu. Dzięki sprawnie i profesjonalnie przeprowadzonej akcji ratowniczo-gaśniczej przez OSP Kęty i JRG Andrychów, pożar cysterny udało się opanować. Druhowie z OSP Kęty i JGR Andrychów zostali odznaczeni medalami za odwagę i narażanie życia w czasie tego pożaru.
Drugie wydarzenie, które zapamiętał, to lipcowa powódź z 1997 roku. W czasie tej powodzi rzeka Soła przerwała wał przeciwpowodziowy na wysokości Zakładów Metali Lekkich, a kilkumetrowa wyrwa zamieniła się w kilkunastometrowy ubytek wału. Wezbrana rzeka, występując z koryta, zalała część miasta i Gminy Kęty. Najbardziej zalane zostały osiedla Nad Sołą, Kamieniec, Stadion Sportowy TS Hejnał oraz pobliskie korty tenisowe, tereny rekreacyjne i ulice.
Odznaczenia i medale
Jan Kanty Christ posiada wiele najwyższych odznaczeń i medali za zasługi dla pożarnictwa. Pierwszy raz doceniony został w 1974 roku po zorganizowaniu przez niego pracy Zarządu Gminnego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Kęty, otrzymując dyplom okolicznościowy i podziękowanie od generała Zygmunta Jarona. W 1976 roku od wiceprezesa Zarządu Głównego OSP, druha Albina Lasonia, otrzymał srebrny medal za zasługi dla pożarnictwa.
Jego dalsze wyróżnienia to:
- W 1995 roku na Centralnych Uroczystościach w Warszawie z okazji Dnia Strażaka otrzymał Złoty Znak Związku.
- W 1998 roku na Wojewódzkich Uroczystościach z okazji Dnia Strażaka w Bielsku-Białej otrzymał Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza.
- W Dniu Strażaka w 2007 roku na Wawelu w Krakowie otrzymał Medal Honorowy im. Józefa Tuliszkowskiego, który wręczali mu Komendant Główny PSP oraz Waldemar Pawlak, Prezes Zarządu Głównego OSP RP.
- Otrzymał również Złotą Tarczę z okazji 80-lecia Krakowskiego Związku OSP RP, wręczoną 16 września 2003 roku na zamku w Niepołomicach.
Posiada także wiele innych listów pochwalnych, statuetek i dyplomów. Wszystkie te wyróżnienia stanowią dla niego najwspanialszą zapłatę za jego pracę i służbę, którą uważał zarówno za powinność wobec gminy i regionu, jak i za zaszczyt oraz spełnienie marzeń, by służyć środowisku tak jak jego przodkowie.
Znaczenie OSP dla Społeczności i Rola Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP)
Według Jana Kantego Christa, OSP Kęty oraz inne jednostki istniejące na terenie Gminy Kęty mają bardzo duży wpływ na bezpieczeństwo mieszkańców miasta oraz innych jednostek samorządowych wchodzących w skład gminy. Mieszkańcy Kęt i Gminy zawsze mogą liczyć na pomoc w różnych zdarzeniach, co potwierdzało się na przestrzeni lat.
W Urzędzie Gminy Kęty istnieje Wydział Zarządzania Kryzysowego, którym kieruje dyrektor druhna Sabina Kojder. Z chwilą zaistnienia zagrożenia (np. ulewnych deszczy, powodzi, wichur i nawałnic) wydział ten doskonale współdziała z Komendantem Gminnym OSP, druhem Józefem Szafranem, który w razie potrzeby ogłasza stan gotowości bojowej w jednostkach OSP Gminy Kęty. Rozbudowanie sekcji wchodzących w skład OSP Kęty oraz ciągłe szkolenia organizowane dla druhów ochotników zdecydowanie podnoszą standard świadczonej pomocy oraz wpływają na bezpieczeństwo regionu.
Jan Kanty Christ zawsze przywiązywał dużą wagę do organizowania Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP) w jednostkach OSP oraz przeprowadzania Turniejów Wiedzy Pożarniczej pt. „Młodzież Zapobiega Pożarom”. Uważał, że młodzież powinna być przygotowana do służby w OSP dużo wcześniej, najlepiej pod okiem doświadczonych druhów. OSP to nie tylko straż pożarna, w której pracują ochotnicy, to również organizacja wychowania patriotycznego młodzieży.