Ochotnicza Straż Pożarna w Korczynie, jednostka z długą i bogatą historią, uroczyście obchodziła swój jubileusz 135-lecia. Historia korczyńskich strażaków to opowieść o poświęceniu, zaangażowaniu i nieustannej służbie na rzecz lokalnej społeczności, od momentu powstania w 1883 roku aż po współczesność.
Początki i rozwój jednostki (1883-1939)
Ochotnicza Straż Pożarna w Korczynie powstała prawdopodobnie w 1883 roku. Jej założycielami byli: ówczesny proboszcz korczyńskiej parafii w latach 1882-1899 ksiądz kanonik Jan Szałaj, Antoni Szmyd, Michał Wilusz oraz Michał Mięsowicz, który został pierwszym naczelnikiem korczyńskiej jednostki. Brak jest archiwaliów w postaci uchwał czy protokołów zebrań potwierdzających dokładną datę powstania, jednak najstarszym dokumentem w posiadaniu OSP Korczyna jest kserokopia Statutu Towarzystwa Ochotniczej Straży Pożarnej w Korczynie
. Statut ten został złożony w Wysokim Cesarsko-Królewskim Namiestnictwie Galicji we Lwowie w maju 1892 roku, co należy rozumieć jako legalizację działalności straży po kilku latach funkcjonowania. W tym kontekście warto zaznaczyć, że w 1875 roku we Lwowie powołano Krajowy Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim, a w 1889 roku nastąpił podział na związki okręgowe; OSP w Korczynie weszła w skład okręgowego Związku Straży Pożarnych nr 24 w Jaśle.
Pierwszą siedzibą korczyńskiej straży była drewniana szopa, w której przechowywano ręczną sikawkę zbudowaną w Galicyjskim Towarzystwie Akcyjnym Budowy Wagonów i Maszyn w Sanoku. Sikawki te były napędzane ręcznie przez ośmiu strażaków, a ich wydajność wynosiła około 100 litrów wody na minutę. Oprócz sikawki w remizie znajdował się również wóz konny do jej przewożenia, dwukołowa beczka drewniana oraz drobny, prymitywny sprzęt gaśniczy. Świadectwem użycia takiego sprzętu jest opis pożaru plebanii w Korczynie z 21 lutego 1925 roku, alarmowanego biciem dzwonu z wieży kościelnej.
Ten stan rzeczy utrzymywał się prawdopodobnie do 1937 roku, kiedy to generał hrabia Stanisław Szeptycki, ostatni właściciel Korczyny, ufundował miejscowej straży pożarnej pierwszą motopompę marki SILESIA. W 1938 roku, dzięki zebranym przez strażaków funduszom, zakupiono niemiecki samochód marki WENDERER, co znacznie zwiększyło skuteczność działań jednostki. Korczyna u schyłku XIX wieku była dużym i prężnym miasteczkiem, liczącym w 1897 roku 5257 mieszkańców w 838 domach, co świadczyło o potrzebie aktywnej straży pożarnej.
Okres II Wojny Światowej
Pomyślny rozwój jednostki przerwała II Wojna Światowa. W tym trudnym okresie, co ciekawe, nastąpił znaczny wzrost liczby członków, którzy starali się w ten sposób uniknąć wywózki na roboty przymusowe. Remiza OSP została przeniesiona do pomieszczenia przebudowanego z jatek, znajdujących się przy starej targowicy. Członkowie korczyńskiej straży w czasie okupacji i działań wojennych nie tylko gasili pożary, ale również angażowali się w czynności konspiracyjne, współpracowali z partyzantką i walczyli w szeregach Armii Krajowej. 29 lipca 1944 roku był jednym z najtragiczniejszych dni w historii Korczyny i korczyńskiej straży, kiedy to Niemcy spalili 72 gospodarstwa w miejscowości, a przedwojenna remiza wraz ze sprzętem również spłonęła.
Odbudowa i modernizacja powojenna (1945-1983)
Po wyzwoleniu strażacy przystąpili do energicznego działania na rzecz rozwoju jednostki. Odbudowano drewnianą remizę i zebrano fundusze na zakup sprzętu pożarniczego. Wyposażenie OSP w Korczynie zostało wzbogacone o samochody wojskowe: najpierw rosyjski GAZ-44, a później angielski BEDFORD, obydwa przystosowane do celów pożarniczych. To wyposażenie podniosło wartość bojową jednostki i pozwoliło na sprawniejsze działania. Bolączką tamtego okresu był jednak brak odpowiedniego zaplecza. Drewniany budynek remizy nie zabezpieczał faktycznych potrzeb.
Na zebraniu wiejskim 14 kwietnia 1957 roku podjęto decyzję o przeznaczeniu gruntu wiejskiego obok budynku gromadzkiego na budowę nowej remizy. Rok 1958 przyniósł jubileusz 75. rocznicy powstania OSP w Korczynie, z tej okazji Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych nadał jednostce dyplom uznania. Organizacja uroczystości jubileuszowej była dobrą okazją do zbiórki środków pieniężnych, które stały się fundamentem finansowym pod budowę nowej remizy. Na przełomie lat 50. i 60. korczyńscy strażacy zorganizowali wiele zabaw i festynów; w latach 1960-1964 odbyło się 21 zabaw i kilkanaście zbiórek publicznych, a wszystkie środki przeznaczono na nową remizę. W tym samym czasie w ramach OSP funkcjonował zespół dramatyczny, wystawiający kilka przedstawień.
Budowa nowej remizy trwała cztery lata, w dużej mierze w czynie społecznym mieszkańców. Uroczyste oddanie do użytku odbyło się 26 lipca 1964 roku. Rok później, strażacy zakupili ze środków własnych samochód marki „DODGE”, który doskonale sprawdzał się w górzystym terenie Korczyny. W 1973 roku, z okazji 90. rocznicy powstania OSP w Korczynie, społeczeństwo Korczyny i miejscowe zakłady pracy ufundowały jednostce nowy sztandar, będący drugim w historii OSP. Pierwszy, tzw. Chorągiew Straży Ogniowej
, pochodzący z przełomu XIX i XX wieku, jest przechowywany w Izbie Tradycji w remizie, podobnie jak figura św. Floriana.
W 1977 roku samochód DODGE został zastąpiony nowocześniejszym i większym ŻUKIEM GLM
. W maju 1981 roku nastąpiła wymiana samochodu STAR-25 na JELCZA 005 na podwoziu STAR-a 244, przekazany przez Komendanta Wojewódzkiego PSP w Krośnie. Ten samochód ciągle jest w użytkowaniu i służy w OSP Korczyna-Sporne.
Jubileusz 100-lecia OSP w Korczynie przypadł na rok 1983, ale z powodu sytuacji polityczno-gospodarczej oraz budowy dodatkowego boksu garażowego (wybudowanego własnym sumptem przez strażaków i mieszkańców) uroczystości zostały przełożone. W maju 1984 roku nastąpiła zmiana na stanowisku naczelnika; druha Jana Goneta, który pełnił tę funkcję przez blisko 40 lat i miał olbrzymi wkład w rozwój jednostki, zastąpił druh Władysław Korona. Druh Korona, członek OSP od 1959 roku, szczęśliwie przeprowadził jednostkę przez okres transformacji w Polsce i wprowadził ją w drugie stulecie działalności. Uroczystości 100-lecia odbyły się na korczyńskim rynku, z bogatą oprawą i udziałem wielu znamienitych gości.
Obchody 135-lecia OSP Korczyna (2018)
W sobotę 28 lipca 2018 roku w Korczynie odbyły się uroczyste obchody 135-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej. Świętowanie rozpoczęła uroczysta msza święta w intencji strażaków, odprawiona w kościele parafialnym. Po nabożeństwie uczestnicy przeszli na plac przed remizą, gdzie rozpoczęła się oficjalna część jubileuszowych obchodów. Dowódcą uroczystości był druh Damian Pelczar, członek OSP w Korczynie i funkcjonariusz JRG PSP w Krośnie. Na placu ustawiły się poczty sztandarowe oraz druhowie z zaprzyjaźnionych jednostek, a także młodzieżowe drużyny pożarnicze. Licznie przybyli zaproszeni goście oraz mieszkańcy Korczyny.
135-lecie OSP w Żegocinie - 06.05.2023
Uroczystość przebiegała zgodnie ze strażackim ceremoniałem. Rozpoczęła się od złożenia meldunku o gotowości pododdziałów przez dowódcę, który odebrał wiceprezes ZOW ZOSP RP druh Tadeusz Sieniawski. Następnie wciągnięto flagę państwową na maszt, a Orkiestra Dęta Gminy Miejsce Piastowe odegrała hymn państwowy. Referat okolicznościowy przedstawiający historię jednostki zaprezentował Prezes OSP w Korczynie, druh Zbigniew Jakubik. Następnie zasłużonych strażaków udekorowano Medalami Za Zasługi dla Pożarnictwa
oraz odznakami Strażak Wzorowy
. W imieniu wszystkich odznaczonych podziękował druh Zbigniew Gonet. W uznaniu zasług Związek Ochotniczych Straży Pożarnych nadał Złoty Medal Za Zasługi Dla Pożarnictwa
druhom: Mieczysławowi Białasowi, Janowi Jabłońskiemu, Zbigniewowi Półchłopkowi i Antoniemu Szmydowi. Głos zabrali także zaproszeni goście, wśród których znaleźli się m.in. wicestarosta Adolf Kasprzyk, wójt Jan Zych, nadbryg. Bogdan Kuliga oraz bryg. Zbigniew Nowak.
Współczesność i znaczenie jednostki
Początek XXI wieku to dalszy rozwój i modernizacja jednostki. W 1999 roku, z inicjatywy członków OSP Korczyna, zapoczątkowano Halowy Turniej Piłki Nożnej Drużyn Pożarniczych. W 2003 roku, podczas obchodów 120-lecia, jednostka otrzymała nowy sztandar, ufundowany przez mieszkańców Korczyny. W 2009 roku powołano Jednostkę Operacyjno-Techniczną (JOT), liczącą na dzień dzisiejszy 35 członków w wieku 18-60 lat, uprawnionych do bezpośredniego udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych. W tym samym roku OSP Korczyna pozyskała nowy lekki samochód pożarniczy typu kontener, marki GAZELLA 4x4 GLBM 0.3/1. W 2013 roku jednostka otrzymała nieodpłatnie samochód GCBA MAN 18-232, który po gruntownej przebudowie z pojazdu chemicznego stał się ciężkim samochodem ratowniczo-gaśniczym. W ostatnich latach, tj. w 2019 roku, zakupiono fabrycznie nowy średni samochód ratowniczo-gaśniczy Renault D16. Korczyńscy strażacy posiadali również samochody operacyjne, takie jak Polonez, UAZ, a obecnie korzystają ze Skody Octavii.
Dom Strażaka, którego nowa siedziba została oddana do użytku 26 lipca 1964 roku po trwającej od 1957 roku budowie, służy do dziś. W pierwszej połowie lat 80. XX wieku dobudowano nowy garaż. W ostatnich latach, dzięki dofinansowaniom pozyskanym przez Gminę Korczyna, Dom Strażaka przeszedł kompleksową modernizację zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz. Wykonano nową elewację i przebudowano dach. Zmodernizowano również pomieszczenia służące straży - Izbę Pamięci i świetlicę. Warto podkreślić, że Dom Strażaka służy nie tylko druhom straży pożarnej, ale i wszystkim mieszkańcom Korczyny. W 2014 roku przeprowadzono remont pomieszczeń garażowych, a w 2015 wygospodarowano część wieży i urządzono w niej łazienkę. Wszystkie te prace sfinansowane zostały przez Urząd Gminy.
OSP Korczyna aktywnie uczestniczy również w zawodach sportowo-pożarniczych. Najstarsze udokumentowane zdjęcie z udziału w zawodach pochodzi z 1953 roku, a w 1964 roku drużyna OSP w Korczynie odniosła pierwszy sukces, zajmując III miejsce w Rejonowych Zawodach Pożarniczych w Czarnorzekach. Korczyńscy strażacy niemal każdego roku biorą udział w zawodach, w tym wielokrotnie na Słowacji. Pierwsza wzmianka o udziale Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP) OSP Korczyna w zawodach pożarniczych pochodzi z 1967 roku, kiedy to zajęli III miejsce w zawodach powiatowych w Spornem.
Uznanie i dorobek naukowy
Historia i działalność OSP w Korczynie są przedmiotem badań i opracowań. Druh Kamil Korona otrzymał wyróżnienie w XVIII Konkursie na prace popularnonaukowe i badawcze dotyczące historii pożarnictwa za pracę dyplomową pt. Analiza działań OSP Korczyna w latach 2010-2020
. Praca ta szczegółowo charakteryzuje miejsce OSP w systemie bezpieczeństwa RP, Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy oraz historię, strukturę organizacyjną i zadania OSP w Korczynie w analizowanym okresie. Ponadto, prezes zarządu OSP Korczyna, druh Zbigniew Jakubik, zdobył III nagrodę ex aequo w XXX Konkursie na pamiętniki, wspomnienia, relacje i opracowania Z dziejów OSP
za opracowanie pt. Ochotnicza Straż Pożarna w Korczynie 1883-2018
, które zawiera szereg wspomnień o 135-letniej historii jednostki, jej działalności statutowej, członkach i wykorzystywanym sprzęcie.