Szkolenie podstawowe OSP: Droga do zostania strażakiem-ratownikiem

Wprowadzenie do Ochotniczej Straży Pożarnej

Czy kiedykolwiek myślałeś o tym, żeby zostać strażakiem OSP? Ochotnicza Straż Pożarna jest jednostką umundurowaną, wyposażoną w specjalistyczny sprzęt. Głównym zadaniem OSP jest walka z pożarami, innymi miejscowymi zagrożeniami oraz klęskami żywiołowymi. W Polsce jest ponad 16 tysięcy jednostek OSP, do których należy ponad 700 tysięcy strażaków. Jednostki OSP funkcjonują jako stowarzyszenia i ściśle współpracują z Państwową Strażą Pożarną. Większość OSP jest zrzeszona w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa o ochronie przeciwpożarowej umożliwia włączenie jednostek OSP do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Obecnie włączonych do KSRG jest ponad 4500 jednostek OSP. Przed jednostkami KSRG stawiany jest szereg wymagań sprzętowych oraz personalnych, które muszą spełniać. W tym miejscu warto zauważyć, że jednostki, które nie są włączone do systemu potrafią równie sprawnie działać, zarówno podczas akcji ratowniczo-gaśniczych, jak i służąc lokalnej społeczności.

Najważniejszym dokumentem w jednostce jest statut. W statucie znajdują się między innymi informacje o celach i sposobach działania, prawach i obowiązkach członków, zasadach wyboru i funkcjonowania władz stowarzyszenia. Spektrum działań OSP jest bardzo szerokie.

Kto może zostać strażakiem OSP?

Każdy! Dlaczego każdy może zostać strażakiem OSP? W poprzednim akapicie wspomnieliśmy, że OSP jest stowarzyszeniem. W statucie znajdują się informacje między innymi o tym, kto może zostać członkiem jednostki. Zazwyczaj statut przewiduje kilka rodzajów członkostwa, np. członkowie zwyczajni, członkowie wspierający, członkowie honorowi. Członek czynny aktywnie uczestniczy w wykonywaniu postanowień statutu OSP. Członkiem wspierającym może być osoba fizyczna lub prawna bez względu na jej miejsce zamieszkania i siedzibę w kraju lub za granicą, która zadeklaruje wspomaganie działalności OSP finansowo lub w innej formie i za swą zgodą zostanie przyjęta przez Zarząd OSP. Członkiem honorowym może być każda osoba fizyczna bez względu na miejsce zamieszkania, szczególnie zasłużona dla ochrony przeciwpożarowej. Godność członka honorowego nadaje Walne Zebranie Członków OSP.

Praktyka pokazuje, że każdy, kto chce czynnie uczestniczyć w realizacji celów OSP, może zostać strażakiem. Zakres aktywności jest tak szeroki, że każdy znajdzie coś dla siebie. Jesteś mechanikiem, elektrykiem, informatykiem, kierowcą, a może nauczycielem? Trzy kroki dzielą Cię od zostania członkiem OSP.

Pierwszy krok: Znalezienie odpowiedniej jednostki

Pierwszym krokiem jest znalezienie odpowiedniej jednostki. Jeżeli myślisz o zostaniu strażakiem-ratownikiem, czyli takim, który bierze bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych, ważna będzie lokalizacja jednostki. Jednostki OSP w ciągu kilku minut od alarmu są w stanie wyjechać do zdarzenia, dlatego im bliżej będziesz miał do jednostki, tym lepiej. Aby jednostka mogła funkcjonować, musi być prawnie zarejestrowana, a więc znajdować się w krajowym rejestrze sądowym. W rejestrze możesz wyszukać jednostkę i znaleźć dane kontaktowe.

Drugi krok: Spotkanie organizacyjne

Po skontaktowaniu się z jednostką zostaniesz zaproszony na spotkanie organizacyjne. Na spotkaniu poznasz strukturę organizacyjną, zobaczysz, jaką bazą techniczną dysponuje jednostka i dowiesz się więcej na temat dalszych kroków. Pamiętaj, że to spotkanie jest po to, aby wzajemnie się poznać; bądź przygotowany na pytania o motywację oraz o obecne doświadczenie.

Trzeci krok: Podanie o wstąpienie

Jeżeli po spotkaniu w OSP będziesz zdecydowany na dołączenie i zostaniesz pozytywnie oceniony, będziesz mógł złożyć podanie o wstąpienie. Wszystkie decyzje o przyjęciu do stowarzyszenia podejmowane są przez zarząd. Po rozpatrzeniu Twojego podania zostaniesz poinformowany i poproszony o uzupełnienie dodatkowych dokumentów i ankiet.

Szkolenie podstawowe OSP: Przepustka do akcji ratowniczych

Dowiedziałeś się już, jak wstąpić do OSP. Zdecydowana większość osób wstępuje do OSP, aby brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych. Wiele jednostek ma ustalony okres próbny. W tym okresie oceniane jest zaangażowanie nowych członków w realizację celów OSP. Na tym etapie powinieneś między innymi brać udział w szkoleniach wewnętrznych, które pozwolą Ci określić, czy chcesz zostać strażakiem-ratownikiem. Najczęściej ślubowanie ma następującą treść: „W pełni świadom obowiązków strażaka ochotnika, uroczystym przyrzekam czynnie uczestniczyć w realizacji celów i zadań ochotniczej straży pożarnej. Być zdyscyplinowanym, mężnym, ofiarnym w ratowaniu życia i mienia”.

Jednym z warunków uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych są aktualne badania lekarskie. Rodzaj badań lekarskich został opisany w rozporządzeniu ministra zdrowia z dnia 14 kwietnia 2022 r. Jeżeli jesteś już członkiem OSP i posiadasz badania lekarskie, to czas na szkolenie podstawowe. Szkolenie podstawowe to przepustka do pierwszej akcji.

Struktura i czas trwania kursu podstawowego OSP

Kurs podstawowy OSP trwa około 133-137 godzin, podzielonych na część teoretyczną (ok. 64h) i praktyczną (ok. 69h). Szkolenie realizowane jest przez Państwową Straż Pożarną. Na program szkolenia składa się 38 tematów realizowanych w 136 godzin. Szkolenie zakończone jest egzaminem. Ukończenie szkolenia uprawnia do bezpośredniego uczestnictwa w akcjach ratowniczo-gaśniczych.

Szkolenie może być realizowane stacjonarnie lub zakres teoretyczny może być realizowany przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość (e-learning). Zajęcia praktyczne powinny być realizowane z zachowaniem zasady 1 instruktor na 4-10 słuchaczy. Nowy program szkolenia wprowadza kilka zmian.

Wymagania formalne do udziału w szkoleniu podstawowym

Aby wziąć udział w szkoleniu podstawowym dla strażaków-ratowników OSP, musisz być członkiem jednostki, która może Cię skierować na szkolenie. W szkoleniu podstawowym mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat i nie przekroczyły 65 lat. W przypadku osób nieletnich wymagana jest zgoda rodziców/prawnych opiekunów na udział w szkoleniu. Osoby niepełnoletnie, które zdały egzamin, otrzymują zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, jednak zgodnie z obowiązującym prawem w działaniach ratowniczo-gaśniczych będą mogły brać udział po ukończeniu 18 roku życia.

Konieczne jest również przedstawienie zaświadczenia lekarskiego, które jednoznacznie potwierdza Twoją zdolność do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczo-gaśniczych.

Program szkolenia: Od teorii pożaru po ratownictwo drogowe

Program kursu podstawowego OSP jest niezwykle szeroki i przygotowuje strażaków do radzenia sobie z różnorodnymi zagrożeniami. Obejmuje on kluczowe moduły, które kształtują wszechstronnego ratownika. Do podstawowych zagadnień należą:

• Bezpieczeństwo i higiena pracy.
• Służba wewnętrzna.
• Podstawy organizacji akcji gaśniczej.
• Obsługa specjalistycznego sprzętu, w tym sprzętu ochrony dróg oddechowych.
• Taktyka działań ratowniczych.
• Ratownictwo techniczne.
• Ratownictwo wodne.
• Obsługa specjalistycznego sprzętu wysokościowego.

Ćwiczenia praktyczne: Gdzie i jak zdobywasz umiejętności?

Część praktyczna kursu podstawowego to serce szkolenia, gdzie teoria nabiera realnych kształtów. Ćwiczenia odbywają się głównie na specjalnie przygotowanych placach bojowych komend Państwowej Straży Pożarnej. To właśnie tam przyszli strażacy uczą się pracy w zespole, sprawiania linii gaśniczych, obsługi sprzętu w warunkach zbliżonych do rzeczywistych oraz taktyki działań ratowniczych.

Test charakteru i wytrzymałości: Komora dymowa

Jednym z najbardziej wymagających, ale i kluczowych elementów szkolenia praktycznego jest test w komorze dymowej. Jest to obowiązkowe ćwiczenie, które ma na celu sprawdzenie wytrzymałości fizycznej i psychicznej strażaka w warunkach symulujących realne zagrożenie pożarowe - wysokie temperatury, zadymienie i ograniczoną widoczność. Zaliczenie tego testu jest warunkiem koniecznym do dopuszczenia do egzaminu końcowego. Przygotowanie do niego wymaga dobrej kondycji fizycznej i psychicznej, a także pełnego zaufania do sprzętu ochrony dróg oddechowych.

Egzamin końcowy: Sprawdzian wiedzy i umiejętności

Po ukończeniu wszystkich modułów szkoleniowych i zaliczeniu ćwiczeń praktycznych, nadchodzi czas na ostateczny sprawdzian - egzamin końcowy. Jest to dwuetapowa weryfikacja wiedzy i umiejętności, która decyduje o tym, czy kandydat zyska uprawnienia strażaka-ratownika OSP. Egzamin ten jest przeprowadzany przez wykwalifikowaną komisję, która ocenia gotowość do służby.

Część teoretyczna egzaminu

Część teoretyczna egzaminu ma zazwyczaj formę pisemnego testu, składającego się z określonej liczby pytań, często jest to 30 pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru. Aby uzyskać pozytywny wynik i zostać dopuszczonym do części praktycznej, należy odpowiedzieć poprawnie na co najmniej 70% z nich. Test sprawdza wiedzę zdobytą podczas zajęć teoretycznych, obejmującą między innymi przepisy, taktykę działań, budowę sprzętu czy zasady pierwszej pomocy.

Jeżeli zajęcia teoretyczne realizowane były przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość, część teoretyczna egzaminu przeprowadzona zostanie po ukończeniu modułu teoretycznego i przed rozpoczęciem zajęć praktycznych. W przypadku gdy zajęcia teoretyczne odbywały się stacjonarnie, cały egzamin zostanie zorganizowany na zakończenie szkolenia.

Część praktyczna egzaminu

Część praktyczna egzaminu to prawdziwy sprawdzian nabytych umiejętności. Kandydaci są oceniani na kilku stanowiskach, gdzie muszą wykazać się biegłością w zakresie np. sprawiania linii gaśniczych, prawidłowej obsługi specjalistycznego sprzętu ratowniczego, czy też wykonania symulowanych zadań ratowniczych, które odzwierciedlają realne sytuacje z akcji. Całość jest nadzorowana przez komisję egzaminacyjną, powołaną przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, która ocenia precyzję, szybkość i bezpieczeństwo wykonywanych czynności.

Na egzaminie praktycznym możesz spodziewać się wszystkiego, co wcześniej ćwiczyliście podczas zajęć praktycznych. Należy zwrócić uwagę na umiejętność posługiwania się specjalistycznym sprzętem, znajomość zasad prowadzenia korespondencji radiowej czy też znajomość przepisów BHP.

Egzamin z zakresu BHP

Egzamin z zakresu BHP przeprowadzany jest na zakończenie szkolenia, po zrealizowaniu wszystkich zajęć określonych w programie. Egzamin składa się z testu (minimum 10 zadań wielokrotnego wyboru z jedną prawidłową odpowiedzią). Uznaje się go za zaliczony, jeżeli słuchacz uzyskał minimum punktów określone w wymaganiach.

Co dalej po kursie podstawowym? Twoja przyszłość w OSP

Pozytywne zdanie egzaminu końcowego kursu podstawowego jest wielkim osiągnięciem i oznacza, że zyskałeś tytuł strażaka ratownika OSP. To kluczowy moment, który otwiera drzwi do czynnego udziału w działaniach ratowniczo-gaśniczych prowadzonych przez Twoją jednostkę. Otrzymasz oficjalne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, potwierdzające Twoje kwalifikacje. To jednak dopiero początek Twojej drogi w strukturach OSP.

Ścieżka rozwoju strażaka OSP: Kolejne szkolenia specjalistyczne

Kurs podstawowy to fundament, ale rozwój strażaka OSP nigdy się nie kończy. Po zdobyciu podstawowych uprawnień, możesz kontynuować swoją edukację, wybierając spośród wielu szkoleń specjalistycznych. W zależności od potrzeb Twojej jednostki i własnych zainteresowań, możesz szkolić się w zakresie ratownictwa technicznego, ratownictwa wodnego, obsługi specjalistycznego sprzętu wysokościowego, a nawet zdobyć uprawnienia dowódcy zastępu czy naczelnika OSP.

Informacje organizacyjne i kontakt

Jednostki OSP uczestniczą w takich samych akcjach jak Państwowa Straż Pożarna. Stanowisko kierowania PSP po otrzymaniu zgłoszenia podejmuje decyzję o alarmowaniu jednostek OSP. Jednostki wyposażone są w syreny alarmowe, a także w systemy powiadamiania. Jednostka OSP tak organizuje swoją działalność, aby być w pełnej gotowości bojowej o każdej porze.

Jako graniczny czas wyjazdu przyjmuje się 15 minut. W ciągu 15 minut od momentu zaalarmowania strażacy przybywają do jednostki, przebierają się w ubrania specjalne, wsiadają do wozu i wyjeżdżają do zdarzenia. Długość okresu próbnego zależy od wewnętrznych ustaleń jednostki.

W przypadku dodatkowych pytań, informacji udzielają funkcjonariusze wydziału operacyjnego. Sprawy szkoleń OSP prowadzi mł. bryg. pod numerem telefonu 16 6764660.

Organizator szkolenia zastrzega sobie prawo do odwołania przedmiotowego szkolenia w przypadku zbyt małej ilości zgłoszeń.

tags: #egzamin #praktyczny #osp #kurs #podstawowy