16. Ogólnopolski Zjazd Kronikarzy OSP

Kronikarstwo w Ochotniczych Strażach Pożarnych (OSP) odgrywa niezmiernie ważną rolę w dokumentowaniu lokalnej historii, tradycji oraz dorobku polskiego pożarnictwa. Ruch kronikarski, z uwagi na jego wkład w historię i historiografię Polski, zajmuje istotne miejsce w polityce programowej Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP). Obecnie w zasobach Związku OSP RP znajduje się ponad 8 tysięcy kronik, stanowiących cenne źródło wiedzy o działalności strażaków-ochotników. Ogólnopolskie Spotkania Kronikarzy OSP to cykliczne wydarzenia, które umożliwiają wymianę doświadczeń, doskonalenie warsztatu oraz prezentację najlepszych praktyk w zakresie dokumentowania historii strażackiej.

Ogólnopolskie Spotkanie Kronikarzy w Krakowie (Wrzesień 2024)

W dniach 13-15 września 2024 roku w Szkole Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie odbyło się Ogólnopolskie Spotkanie Kronikarzy OSP. Wydarzenie to jest kontynuacją corocznych przeglądów kronik strażackich, organizowanych od 1994 roku. Na spotkanie zjechało około 50 kronikarzy z niemal wszystkich województw, w tym czterech reprezentantów z Podlasia.

Ramowy program spotkania przewidywał przyjazd uczestników w piątkowe popołudnie 13 września. Podczas spotkania zaprezentowano wystawę kronik, gdzie m.in. Wiesław Bujno, kronikarz jednostek OSP Jaświły, Dolistowo, Mikicin oraz Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Mońkach, przedstawił kroniki z Jaświł, Dolistowa i Moniek.

Wizyty Studyjne w Muzeach Pożarnictwa

Uczestnicy spotkania mieli okazję odwiedzić dwie ważne instytucje muzealne poświęcone historii pożarnictwa:

• Centralne Muzeum Pożarnictwa (CMP) w Mysłowicach: Strażaccy kronikarze zostali powitani przez mł. bryg. dr. Artura Luzara, dyrektora Muzeum. Szczegółową historię Muzeum przedstawił dr Paweł Gąsiorczyk, naczelnik wydziału dokumentacji zbiorów. Muzealne zbiory CMP liczą ponad 4 tysiące eksponatów, w tym dziesiątki wozów, sikawek konnych i innego rodzaju sprzętu strażackiego. Misją Centralnego Muzeum Pożarnictwa jest przechowywanie, gromadzenie, dokumentowanie oraz eksponowanie dorobku i dziedzictwa polskiego pożarnictwa.
• Małopolskie Muzeum Pożarnictwa w Alwerni: Jest to najstarsze dostępne do zwiedzania muzeum pożarnictwa w Polsce, powstałe z inicjatywy Zbigniewa Konrada Gęsikowskiego w 1953 roku. Zbiory Muzeum zaprezentował st. bryg. Marek Bębenek, dyrektor placówki.

Obie wizyty pozwoliły uczestnikom zapoznać się ze wspaniałymi artefaktami pożarnictwa z minionej epoki, takimi jak pojazdy, drabiny, różnego rodzaju pompy i wyposażenie strażackie, pieczołowicie odrestaurowane i utrzymane, a także liczne dokumenty, pamiątki, mundury oraz eksponaty tematycznie związane z regionem.

Seminaria i Grupy Tematyczne

Po zapoznaniu się z zasobami muzealnymi, uczestnicy spotkania podzielili się na pięć podgrup tematycznych, co umożliwiło pogłębioną dyskusję i wymianę doświadczeń:

• Sekretarz Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej, mgr Małgorzata Judasz, animowała grupę w ramach tematu „ABC kronikarza - jak pisać kroniki strażackie”.
• Dr Marian Zalewski podjął się przedyskutowania tematu „Kronikarze a media”.
• Dr Paweł Karol Gąsiorczyk, naczelnik wydziału dokumentacji zbiorów, poprowadził temat „Strażackie izby pamięci”.
• Kolejna grupa omawiała temat „Współpraca z samorządem”, z animatorami: Joanną Jarosińską, Kamilą Grochowiną oraz Arturem Sawickim.
• Ostatni zespół omówił temat „Kronikarstwo w ujęciu regionalnym. Różnice w rozwoju OSP w różnych częściach Polski”, a jego animatorem był prof. Władysław Tabasz.

Uroczysta Sesja Historyczna

Na zakończenie Ogólnopolskiego Spotkania Kronikarzy, w niedzielę 15 września, odbyła się uroczysta sesja historyczna w auli kinowej Szkoły Aspirantów PSP pod nazwą: „Tradycja i historia ochotniczych straży pożarnych - rola strażackich kronikarzy we współczesnym świecie”. Sesję otworzyli wiceprezes ZG ZOSP RP, prezes ZOW ZOSP RP w Krakowie, poseł Edward Siarka oraz pierwszy zastępca komendanta Szkoły Aspirantów, mł. bryg. mgr Bogusław Szydło.

Wykłady programowe wygłosili między innymi prof. Władysław Tabasz, wiceprzewodniczący Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP oraz sekretarz Głównego Sądu Honorowego ZOSP RP, prezentując temat „Regionalizmy w perspektywie strażaka kronikarza”, oraz dr Marian Zalewski, wiceprzewodniczący Komisji. W sesji wzięli udział przedstawiciele Komisji Historycznej Zarządu Głównego ZOSP RP, w tym jej przewodniczący, wiceprezes Edward Siarka, dr hab. Władysław Tabasz, dr Marian Zalewski, Pani Małgorzata Judasz oraz Dyrektor Muzeum Pożarnictwa w Alwerni, Pan Marek Bębenek. Uczestnicy spotkania otrzymali listy z podziękowaniem za aktywność społeczną od prezesa ZG ZOSP RP, Waldemara Pawlaka. Materiały z Ogólnopolskiego Spotkania Kronikarzy zostaną opublikowane w jednym z wydawnictw Związku.

Wcześniejsze Spotkania i Kontynuacja Dyskusji

Ruch kronikarski jest stale rozwijany. W trakcie spotkania kronikarskiego w Olsztynie, które odbyło się w dniach 20-21 września 2019 roku, zainicjowano dyskusję na temat przyszłości misji kronikarskiej. Dyskusja ta jest kontynuowana na kolejnych spotkaniach, w tym na toruńskim spotkaniu, które stanowi unikalną możliwość zapoznania się z kronikami z całego kraju. Zebrani przeanalizują dorobek, stan dzisiejszy i przyszłość ruchu kronikarskiego.

W dniach 17-19 września odbyły się warsztaty i sesja historyczna z udziałem kronikarzy oraz laureatów konkursów historycznych. Podczas tych trzech dni, z zachowaniem rygorów pandemicznych, przeprowadzono warsztaty dla kronikarzy.

Planowane Ogólnopolskie Spotkanie Kronikarzy w Siedlcach (Wrzesień 2025)

Kolejne Ogólnopolskie Spotkanie Kronikarzy OSP odbędzie się w dniach 19-21 września 2025 roku w Siedlcach. Ramowy program przewiduje przyjazd uczestników w piątkowe popołudnie. W sobotę zaplanowano wizytę w Archiwum Państwowym w Siedlcach, gdzie odbędą się seminaria tematyczne dotyczące dokumentowania historii OSP. Będzie to wyjątkowa okazja do wymiany doświadczeń, zapoznania się z dobrymi praktykami, a także nowoczesnymi narzędziami i metodami archiwizacji. Zainteresowani są proszeni o wypełnienie zgłoszenia-ankiety, która pozwoli organizatorom lepiej poznać działalność, osiągnięcia i potrzeby uczestników związane z kronikarstwem strażackim.

Warsztaty Kronikarskie jako Wsparcie dla Działalności OSP

Wsparcie dla kronikarzy OSP realizowane jest również poprzez organizację warsztatów. Przykładem są warsztaty kronikarskie, które odbyły się w dniach 12 i 13 października 2017 roku w Ośrodku Szkoleniowym „Strażaka” w Turawie. Zorganizowane zostały przez Jerzego Imbiorskiego, Dyrektora Zarządu Wykonawczego Wojewódzkiego Związku OSP RP.

Zajęcia prowadzili Bogdan Siwiński i Małgorzata Judasz z Wojewódzkiego Klubu Kronikarza OSP Województwa Wielkopolskiego, a także Rudolf Hyla, badacz i propagator dziejów pożarnictwa na Śląsku oraz zbieracz pamiątek strażackich. Podczas warsztatów obecny był również Andrzej Pysiak, członek Komisji Historycznej OW ZOSP RP. Małgorzata Judasz i Bogdan Siwiński, w trakcie pięciu godzin intensywnych zajęć, przybliżyli uczestnikom:

• definicję i różne typy kronik;
• tematykę zapisów kronikarskich i cechy dobrego kronikarza;
• części składowe prawidłowo prowadzonych kronik;
• zasady pisania relacji kronikarskich oraz różnice między nimi a innymi formami;
• rodzaje materiałów wprowadzanych do kroniki;
• formy wsparcia dla kronikarzy;
• sposób oceny kronik na konkursach.

Przedstawili również wydawnictwa i inne źródła informacji dla kronikarzy. Uczestnicy aktywnie dzielili się swoimi doświadczeniami kronikarskimi i pomysłami, wspólnie rozwiązywali kwestie problematyczne oraz wykonywali praktyczne zadania, w tym pisanie relacji z warsztatów.

Rudolf Hyla omówił sposoby pozyskiwania źródeł do dziejów OSP na Śląsku, doradzając, w jakich archiwach, dawnych publikacjach i wydawnictwach prasowych (także zdigitalizowanych) warto prowadzić poszukiwania. Podzielił się także własnymi doświadczeniami i zaprezentował część swoich bogatych zbiorów wydawnictw i pamiątek strażackich, opowiadając o cennych inicjatywach, takich jak reaktywowanie Medalu im. Na warsztaty przybyło 20 uczestników z powiatów: kędzierzyńskiego, strzeleckiego, nyskiego, opolskiego, oleskiego, reprezentujących OSP Długomiłowice, Cisek, Kadłub, Warmątowice, Błotnica St., Grodzisko, Węża, Rzymkowice, Korfantów, Skorogoszcz, Domaszowice, Jasienica Dl., Rudniki, Bobrowa, Jaworzno, Cieciołów, Jełowa, Włodary, Pludry.

tags: #16 #ogolnopolski #zjazd #kronikarzy #osp