Dotacje dla Ochotniczych Straży Pożarnych: Kompleksowy Przewodnik po Źródłach Finansowania

Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) stanowią filar bezpieczeństwa lokalnych społeczności w Polsce. Aby skutecznie realizować swoje zadania ratownicze, jednostki te mogą liczyć na znaczące wsparcie finansowe z różnych źródeł, w tym z budżetu państwa, funduszy środowiskowych oraz samorządów. Niniejszy artykuł przedstawia główne propozycje dotacji i programów wsparcia dla OSP, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Główne Źródła Finansowania OSP

Finansowanie Ochotniczych Straży Pożarnych opiera się na kilku filarach, co pozwala na pokrycie szerokiego spektrum potrzeb - od bieżącego utrzymania gotowości bojowej, przez zakup sprzętu, po modernizację strażnic i działania prewencyjne.

Dotacje MSWiA i Komendy Głównej PSP

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) we współpracy z Komendą Główną PSP co roku planuje dotacje dla OSP na realizację zadań ratowniczych zgodnie z ustawą o OSP z 2021 roku. W budżecie państwa na 2024 rok przewidziano około 262 mln zł na rozwój OSP. Z tej kwoty 73 mln zł przeznaczono dla jednostek włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), a 189 mln zł na wsparcie pozostałych OSP.

Środki te trafiają do straży w formie dotacji celowych na wyposażenie, szkolenia i inne potrzeby wynikające z ich działalności ratowniczej. Co istotne, dotacje z MSWiA przysługują zarówno jednostkom w KSRG (które otrzymują stałe ryczałty na gotowość i mogą wnioskować o większy sprzęt), jak i OSP spoza KSRG (dla nich przeznacza się odrębną pulę na „przygotowanie do działań ratowniczo-gaśniczych”).

Proces Aplikacyjny

Aby skorzystać z dotacji MSWiA, OSP musi złożyć wniosek - zazwyczaj na początku roku, za pośrednictwem właściwego komendanta (np. gminnego OSP) lub bezpośrednio do komendy powiatowej PSP. We wniosku wymienia się potrzebny sprzęt lub wyposażenie (zgodnie z oficjalnym katalogiem kwalifikującym się do dofinansowania) oraz uzasadnia te potrzeby. Następnie Komenda Główna PSP dzieli dostępne środki według ustalonych kryteriów, takich jak liczba wyjazdów jednostki, zagrożenia na jej terenie czy braki w wyposażeniu. Po pozytywnej decyzji OSP podpisuje umowę dotacyjną i otrzymuje środki, które musi wydać na wskazany cel i rozliczyć w określonym terminie.

Wsparcie dla OSP spoza KSRG

Jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej spoza KSRG mogą uzyskać dotacje MSWiA w ramach programu „Przygotowanie jednostek ochotniczych straży pożarnych do działań ratowniczo‑gaśniczych”. W budżecie na 2025 rok zarezerwowano na ten cel 34 mln zł, w tym środki na zakup sprzętu, materiałów, wyposażenia i remont strażnic. Środki te można wykorzystać na zakup certyfikowanej odzieży specjalnej, środków ochrony indywidualnej, sprzętu ratowniczego i logistycznego. Produkty takie jak ubrania specjalne strażackie (spodnie, kurtka ciężka i lekka zgodne z OPZ KG PSP), rękawice i hełmy, mogą być nabywane z dotacją, pod warunkiem spełnienia wymogów jakościowych i standardów KG PSP.

Programy Wspólnego Finansowania (Wozy Strażackie)

Zakup nowych wozów strażackich dla OSP jest finansowany w ramach odrębnych programów tworzonych z montażu kilku źródeł. Zazwyczaj co roku powstaje lista OSP, które otrzymają dofinansowanie na nowe wozy strażackie. Taki zakup finansowany jest wspólnie przez MSWiA/PSP, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), samorządy lokalne, a nawet fundusz prewencyjny zakładów ubezpieczeniowych.

Przykładowo, średni wóz za około 900 tys. zł może być pokryty w następujący sposób: 400 tys. zł z PSP/MSWiA, 200 tys. zł z NFOŚiGW, 250 tys. zł od gminy i 50 tys. zł z funduszu ubezpieczeniowego. Dzięki temu poszczególne jednostki OSP otrzymują pojazdy niemal w całości sfinansowane ze źródeł zewnętrznych. W 2025 roku rządowy program przewidział do przekazania 262 nowych wozów dla OSP w całej Polsce (34 ciężkie, 134 średnie i 94 lekkie) wraz z dofinansowaniem ich zakupu.

Rządowy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej 2025-2026

Nowy rządowy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 stanowi znaczące wsparcie finansowe dla gmin i samorządów, mające na celu wzmocnienie lokalnych systemów bezpieczeństwa i przygotowanie społeczności na reagowanie w sytuacjach kryzysowych. Program, o wartości ponad 16 miliardów złotych rocznie, skupia się na wzmacnianiu zdolności państwa i samorządów do reagowania na sytuacje kryzysowe, finansując budowę i modernizację obiektów ochrony zbiorowej, rozwój systemów alarmowania i łączności, zakup sprzętu ratowniczego oraz działania edukacyjne z zakresu bezpieczeństwa.

Środki z programu trafiają bezpośrednio do jednostek samorządu terytorialnego w formie dotacji celowej z budżetu państwa. Aby uzyskać dofinansowanie, samorząd powinien przygotować wniosek zawierający szczegółowy opis planowanych zadań oraz zakres planowanego wyposażenia. Pomoc w procesie pozyskiwania środków oferowana jest jednostkom samorządowym, OSP i instytucjom publicznym, obejmując doradztwo w doborze odpowiedniego sprzętu oraz przygotowanie zamówień zgodnych z wymogami dotacyjnymi.

Przykładem skutecznego wykorzystania środków jest Gmina Wińsko, która otrzymała 103 000 zł dofinansowania na doposażenie bazy magazynowej w sprzęt niezbędny do działań ratowniczych, w tym agregaty prądotwórcze, osuszacze, nagrzewnice, plandeki i zapory przeciwpowodziowe.

Na co można przeznaczyć środki z dotacji?

Program finansuje zakup specyficznego sprzętu i realizację określonych działań, zgodnie z nowymi podpunktami ustawy. Dofinansowanie nie obejmuje zakupu odzieży bojowej, rękawic czy butów specjalnych, chyba że są one częścią szerszego, dopuszczonego do finansowania zadania. Możliwe zastosowania środków obejmują:

• Koszty związane z organizacją działań prewencyjnych i edukacyjnych:
  • Koszty związane z sędziowaniem zawodów sportowych strażackich.
  • Koszty działań prewencji społecznej organizowanych przez OSP dla mieszkańców.
  • Koszty akcji informacyjnych prowadzonych przez OSP w placówkach oświatowych, w tym opracowanie materiałów promocyjnych (ulotki, animacje, prezentacje) oraz materiałów edukacyjnych (kolorowanki, komiksy, plakaty, naklejki, plansze, elementy odblaskowe, opaski, smycze).
  • Organizacja zajęć edukacyjno-prewencyjnych w zakresie ochrony przeciwpożarowej dla dzieci i młodzieży, szkół, przedszkoli oraz innych grup społecznych, w tym zakup materiałów edukacyjnych w formie upominków, broszur, ulotek, plansz poglądowych, filmów szkoleniowych, prezentacji, książek itp.
• Zakup sprzętu multimedialnego i specjalistycznego:
  • Zakup sprzętu multimedialnego, takiego jak komputer, rzutnik multimedialny, ekran.
  • Zakup sprzętu logistycznego, np. namioty, łóżka, nagrzewnice.
  • Wymiana środków opatrunkowych będących na wyposażeniu toreb medycznych, np. hydrożele, zestawy opatrunkowe, sprzęt do tlenoterapii.
• Zakup sprzętu niezbędnego do usuwania skutków zdarzeń:
  • Pilarki i piły spalinowe, niezbędne przy usuwaniu skutków wichur, nawałnic i zdarzeń drogowych.
  • Przecinarki do betonu i stali, wykorzystywane przez służby ratunkowe i OSP podczas akcji związanych z wypadkami drogowymi lub usuwaniem skutków katastrof budowlanych.
  • Agregaty prądotwórcze, wykorzystywane podczas przerw w dostawie energii do zasilania awaryjnego budynków publicznych, punktów ewakuacji lub baz służb ratowniczych.
  • Pompy ciśnieniowe, służące do szybkiego usuwania wody po zalaniach, podtopieniach i intensywnych opadach.
• Dostęp do platform szkoleniowych:
  • Zakup dostępu do platformy szkoleniowej w zakresie Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP).

Warunki Uczestnictwa w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej 2025-2026

Program jest otwarty dla wszystkich jednostek OSP, niezależnie od tego, czy należą do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), czy działają poza jego strukturami.

W przypadku pytań dotyczących realizacji zadań publicznych, takich jak „Wyposażenie w sprzęt ratowniczo-gaśniczy, remont i modernizacja strażnic jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych z terenów wiejskich”, często pojawiają się wątpliwości dotyczące:

• Wkładu własnego: W sytuacji, gdy otrzymane dofinansowanie jest niższe niż wnioskowana kwota, wkład własny powinien zostać zachowany na poziomie minimum 2% wnioskowanej kwoty dofinansowania. Na przykład, jeśli OSP wnioskowało o 20 000 zł, a otrzymało 5 000 zł dotacji, wkład własny w wysokości 2% jest liczony od kwoty 20 000 zł, co daje 400 zł.
• Zmiany asortymentu: Jeśli przyznane dofinansowanie wraz z wkładem własnym nie wystarcza na zakup całego asortymentu wskazanego w pierwotnej ofercie, należy dokonać zakupu sprzętu z listy zawartej w ofercie. W sytuacji, gdy przyznane środki nie wystarczą nawet na zakup kluczowego elementu (np. agregatu prądotwórczego), konieczne jest złożenie do Funduszu Sprawiedliwości wniosku o zgodę na zakup innego asortymentu.
• Dokonywania zakupów przed otrzymaniem umowy: Umowy są wysyłane sukcesywnie. Płatność za zakup musi być dokonana przelewem z konta bankowego OSP wskazanego w umowie, w wysokości otrzymanego dofinansowania plus wkład własny.

Przykłady Współpracy i Pozyskania Sprzętu

Wiele jednostek OSP aktywnie pozyskuje środki na doposażenie, korzystając z różnorodnych programów i wsparcia. Przykłady z lat poprzednich pokazują różnorodność źródeł finansowania i rodzajów pozyskiwanego sprzętu:

• OSP w Woli Wadowskiej otrzymała dofinansowanie z WFOŚiGW w Rzeszowie i Gminy Wadowice Górne na zakup syreny alarmowej, obuwia specjalnego skórzanego, kominiarki strażackiej, rękawic specjalnych, prądownicy wodno-pianowej TURBOMATIC z nakładką oraz narzędzia wielofunkcyjnego Hooligan.
• W 2020 roku, ze środków z Funduszu Pracy i Urzędu Gminy Wadowice Górne, zakupiono koszulki strażackie, odzież MDP, buty koszarowe oraz sorbent mineralny.
• Dzięki dotacji z KSRG oraz Gminy Wadowice Górne, w 2020 roku udało się zakupić motopompę szlamową WT 40X wraz z wężami i smokami.

Warto podkreślić znaczenie wsparcia ze strony firm, które przekazują jednostkom OSP niezbędny sprzęt:

• Fundacja Służby Ratunkowe RP wsparła jednostkę sprzętem niezbędnym do walki z epidemią.
• Firma KWAZAR przekazała opryskiwacz plecakowy NEPTUNE Super 15 l, służący do usuwania plam na drogach.
• Projektowanie 3D & Drukowanie 3D Three Arrows Michał Kuroś dostarczył przyłbice ochronne, zwiększając bezpieczeństwo strażaków.
• Jednostki często pozyskują maseczki (higieniczne, włókniane, bawełniane) oraz płyn do dezynfekcji rąk dzięki życzliwości różnych firm.
• W styczniu 2020 roku zakupiono kamizelki koszarowe, kamizelki odblaskowe, bosak sufitowy oraz gaśnicę proszkową 2 kg ABC.
• ZAKŁAD PRODUKCJI SPRZĘTU OSTRZEGAWCZEGO DLA ROBÓT DROGOWYCH WEKTOR Sp. z o. o. przekazał lampy wcześnie ostrzegające diodowe.
• Firma Navitel Poland przekazała nawigację samochodową, ułatwiającą szybszy dojazd i lokalizację zdarzenia.
• Firma DROG-ZNAK z Warszawy przekazała znak A-34 do oznaczania i zabezpieczania miejsc wypadków drogowych.

Program „Wzmocnij Swoje Otoczenie” to ogólnopolski program grantowy organizowany przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A., stanowiący realną szansę na pozyskanie środków m.in. dla gminnych jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną, w tym OSP, na projekty zwiększające bezpieczeństwo w lokalnych społecznościach.

Dofinansowanie na Sprzęt Szkoleniowy i Edukacyjny

Dzięki nowelizacji ustawy, dofinansowanie dla OSP (w tym często kwoty rzędu 5000 zł i więcej) pozwala jednostkom na zakup sprzętu do szkoleń, ćwiczeń i zawodów sportowo-pożarniczych. Aktualne wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji zachęcają do korzystania podczas szkoleń z nowoczesnych technologii.

Fantom Brayden PRO

Fantom Brayden PRO z funkcją informacji zwrotnej o jakości wykonywanej Resuscytacji Krążeniowo-Oddechowej (RKO) to manekin zarówno do nauki, jak i zaawansowanego treningu. Dostarcza ilościowych i jakościowych informacji zwrotnych na temat wykonywanej RKO. Model Brayden PRO to rozwinięcie popularnego fantoma Brayden LED, prezentującego przepływ krwi za pomocą wyświetlaczy LED. Dzięki połączeniu Bluetooth i dostępnej za darmo aplikacji, manekin PRO umożliwia natychmiastową weryfikację wykonywanych czynności na urządzeniu z systemem Android. Fantom Brayden PRO posiada rozbudowany system wewnętrznych czujników odpowiedzialnych zarówno za prawidłowy pomiar wentylacji, jak i jakości uciśnięć klatki piersiowej. W przeciwieństwie do konkurencyjnych fantomów, które rejestrują jedynie tempo i głębokość uciśnięć, Brayden PRO pozwala także na ocenę relaksacji klatki piersiowej oraz prawidłowe ułożenie rąk. Precyzyjne pomiary objętości wdmuchiwanego powietrza oraz wspomnianych parametrów wymuszają ciągłą koncentrację i dbałość o prawidłowy przebieg akcji ratowniczej.

Zestaw Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP) I

Zestaw KPP I umożliwi jednostkom nie tylko resuscytację, ale także wprowadzenie elementu nauki poprzez zabawę. W zestawie można poćwiczyć ewakuację osoby poszkodowanej z zadymionego pomieszczenia (do czego wystarczy nawet garaż) i resuscytację już w bezpiecznej strefie. Jest to efektywne ćwiczenie przygotowujące do działań w komorze dymowej.

Warto co roku składać wnioski o dostępne dotacje i utrzymywać kontakt z lokalnymi strukturami PSP, by nie przegapić żadnej możliwości wsparcia.

tags: #5000 #dla #osp #propozycje