Program „5000 plus” to rządowe wsparcie finansowe skierowane do Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Jego celem jest zaspokojenie drobnych, lecz istotnych potrzeb jednostek OSP, które często pełnią kluczową rolę w krajowym systemie ratownictwa.
Cele programu i przeznaczenie dotacji
Wsparcie w zakresie szkolenia i wyposażenia
Dzięki programowi, środki finansowe w wysokości do 5 tysięcy złotych mogą być przeznaczone na różnorodne cele. OSP mogą wykorzystać dotacje na zakup fantomów lub środków pozorujących rany, co jest niezwykle ważne dla efektywnego szkolenia z zakresu pierwszej pomocy. Program wspiera również ogólną poprawę kondycji fizycznej strażaków oraz organizację szkoleń, co przekłada się na ich gotowość bojową.
Inne potrzeby jednostek OSP
Poza wsparciem szkoleniowym, dotacje z programu „5000 plus” mogą być przeznaczone na:
- Zakup strojów reprezentacyjnych, co podnosi prestiż jednostek OSP.
- Nabycie sprzętu multimedialnego, ułatwiającego prowadzenie szkoleń i prezentacji.
- Organizację zawodów sportowych i wydarzeń kulturalnych, integrujących lokalne społeczności i promujących działalność OSP.
W 2019 roku rząd przeznaczył 82 miliony złotych na realizację tych zadań, umożliwiając strażakom ochotnikom ubieganie się o dofinansowanie w wysokości 5 tysięcy złotych.
Składanie wniosków o dofinansowanie
Procedura i terminy
Wnioski o dofinansowanie w ramach programu „5000 plus” strażacy z OSP mogą składać do komendantów miejskich lub powiatowych Państwowej Straży Pożarnej. Sam wniosek jest prosty i zazwyczaj liczy tylko dwie strony. W 2019 roku termin składania wniosków upływał 10 września.
Projekty tematyczne - instrukcja wypełniania wniosku pełnego (z tłumaczeniem na Polski Język Migowy)
Dotacje MSWiA dla jednostek spoza KSRG
Program „Przygotowanie jednostek ochotniczych straży pożarnych do działań ratowniczo‑gaśniczych”
Jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej, które nie wchodzą w skład Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), również mogą liczyć na wsparcie. W ramach programu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) „Przygotowanie jednostek ochotniczych straży pożarnych do działań ratowniczo‑gaśniczych” w budżecie na 2025 rok zarezerwowano 34 miliony złotych. Środki te przeznaczone są na:
- Zakup sprzętu.
- Nabycie materiałów i wyposażenia.
- Remont strażnic.
Dotacje te można wykorzystać na zakup certyfikowanej odzieży specjalnej, środków ochrony indywidualnej, a także sprzętu ratowniczego i logistycznego. Firma Subor, przykładowo, oferuje produkty zgodne z wymogami jakościowymi i standardami Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, co jest kluczowym warunkiem w aplikacjach dotacyjnych. W ofercie Subor znajdują się ubrania specjalne Proton i Syriusz, rękawice, hełmy oraz sprzęt ratowniczy, które kwalifikują się do zakupu z dotacją.
Świadczenie ratownicze dla strażaków OSP
Opodatkowanie świadczenia ratowniczego
W kontekście wsparcia dla OSP pojawia się również kwestia świadczenia ratowniczego. Wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Wiesław Leśniakiewicz wskazał, że w MSWiA nie były i nie są prowadzone prace legislacyjne w zakresie zwolnienia świadczenia ratowniczego dla strażaków ratowników OSP od podatku dochodowego. Prace nad zwolnieniem z podatku prowadzone są w ramach poselskiego projektu, który wpłynął do Sejmu we wrześniu 2025 roku i 9 stycznia został skierowany do Komisji Finansów Publicznych. Poselska propozycja zakłada całkowite zwolnienie tego świadczenia z podatku dochodowego od osób fizycznych.
Według Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Sejmu, przyjęcie tych zmian skutkowałoby ubytkiem dochodów z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (dla budżetu państwa i samorządów) w 2026 roku.
Zasady wypłaty świadczenia ratowniczego
MSWiA przypomniało, że świadczenie ratownicze jest wypłacane strażakom OSP na podstawie art. 16 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. Przysługuje ono strażakom, którzy aktywnie uczestniczyli w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach. Mężczyźni muszą mieć ukończone 65 lat i staż w OSP co najmniej 25 lat. Wypłat świadczenia dokonuje Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 17 ust. Ustawy.
Świadczenie ratownicze stanowi przychód z innych źródeł, który podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Oznacza to, że jest ono łączone z dochodami z innych źródeł przychodów i opodatkowywane stawkami określonymi w skali podatkowej z art. 27 ust. 1 ustawy o PIT. Z uwagi na wysokość miesięcznej kwoty świadczenia ratowniczego, zaliczka na podatek dochodowy nie jest pobierana od 1 marca 2026 r.