Słownik terminologii pożarniczej

Poniżej przedstawiono zbiór terminów związanych z pracą w straży pożarnej, obejmujący zarówno hasła angielsko-polskie, jak i definicje kluczowych pojęć w języku polskim. Słownik ten jest wykorzystywany w kontekście wsparcia nauki angielskiego dla strażaków, jak również do uporządkowania ewidencji danych.

Słownik angielsko-polski dla strażaków

Ten mały słownik angielsko-polski zawiera terminy powszechnie stosowane w pożarnictwie, ułatwiając komunikację i zrozumienie specjalistycznej literatury.

• (FFFP) Film Forming Fluorprotein - fluoroproteinowy środek pianotwórczy
• alcohol type concentrate - koncentrat (środek pianotwórczy) typu alkoholowego
• compound - związek (np. chemiczny)
• drainage - wyciekanie (np. roztworu)
• dry powder - proszek gaśniczy
• fluorinated surfactant - fluorowany związek powierzchniowo czynny
• implement - wdrażać (np. plany, procedury)
• Lt. - stopień strażaka (ang. Lieutenant)
• minimum usable temperature - minimalna temperatura stosowania (środka gaśniczego)
• premixed foam solution - przedmieszka (gotowy roztwór wodny środka pianotwórczego)
• proportion - stężenie; proporcja (np. dozowania środka pianotwórczego)
• ratio - stosunek (np. proporcji)
• spill - rozlewisko (np. substancji niebezpiecznej)
• viscosity - lepkość

Definicje kluczowych terminów pożarniczych

W tej sekcji przedstawiono definicje istotnych pojęć z zakresu pożarnictwa i ratownictwa, które są fundamentalne dla każdego strażaka.

Zjawiska fizyczne i chemiczne

• ADHEZJA - przyleganie cieczy do powierzchni ciała stałego.
• ADSORBENT - substancja stała o właściwościach chłonnych, na której powierzchni zachodzi proces absorpcji.
• AEROZOL - zawiesina w gazie bardzo drobnych cząstek, praktycznie nie opadających pod wpływem ciążenia.
• BLEVE - w dosłownym tłumaczeniu oznacza wybuch par wrzących cieczy (Boiling Liquids Expanding Vapours Explosions).
• DYM - substancja chemiczna powstała wskutek rozkładu termicznego materiału palnego, występująca w powietrzu w postaci aerozoli drobnych cząsteczek ciał stałych, pary wodnej, sadzy, par cieczy palnych, gazów pożarowych, itp.
• DYSPERSYJNOŚĆ PIANY - właściwość charakteryzująca stopień rozdrobnienia pęcherzyków piany gaśniczej.
• EMULGACJA - zjawisko polegające na wymieszaniu się cieczy z wodą (np. oleju z wodą).
• EMULSJA - stabilny stan rozproszenia jednej cieczy w innej, np. oleju w wodzie.
• FALA PODMUCHU - sferyczny obszar silnie sprężonego powietrza, rozprzestrzeniający się z olbrzymią prędkością we wszystkich kierunkach od środka wybuchu np. jądrowego.
• FALA UDERZENIOWA - czynnik rażący wybuchu. Rozprzestrzenia się z prędkością naddźwiękową, malejącą aż do zaniku.
• HERMETYZACJA - 1) zapobieganie przedostawaniu się do pomieszczeń pracy szkodliwych gazów, par, pyłów.
• LEPKOŚĆ - własność płynów charakteryzująca się stopniem ich płynności (lejności) i przyczepności do różnych ciał podczas ruchu jednych warstw względem drugich, zależna w dużym stopniu od temperatury i ciśnienia. Jednostką lepkości jest 1 stoke = 1 St = 1 cm2/sek.
• ŁUK ELEKTRYCZNY - zjawisko przepływu prądu elektrycznego wskutek przebicia warstwy zjonizowanego powietrza lub gazu między częściami urządzeń elektrycznych będących pod napięciem. Zjawisku towarzyszy silne białe światło i wysoka temperatura (ponad 3000°C).
• OGNIE ŻGĄCE - języki ognia powstające w fazie pośredniej między spalaniem a wybuchem. Warunki sprzyjające takiemu spalaniu występują podczas pożaru w pomieszczeniu zamkniętym, z którego nie jest odprowadzane ciepło ani produkty spalania, a w którym pożar trwa przez dłuższy czas bez dostatecznego dostępu tlenu. Ognie żgące powstają w momencie dopływu powietrza bogatego w tlen.
• REAKCJA EGZOTERMICZNA - przemiana fizyczna lub chemiczna, w której energia oddawana jest przez reagenty do otoczenia.
• SPALANIE CAŁKOWITE - reakcja łączenia substancji palnej z tlenem, podczas której produkty nie ulegają dalszemu spalaniu.
• ŚRODEK POWIERZCHNIOWO CZYNNY - substancja dodawana do cieczy w celu polepszenia jej zdolności zwilżającej.
• TRWAŁOŚĆ PIANY - jest to zdolność piany do zachowania swoich właściwości, jakie uzyskała w momencie wytworzenia.
• ZARZEWIE OGNIA - żarzące się węgle, żar, iskry, żagwie itp.

Urządzenia i instalacje

• CIŚNIENIE DYSPOZYCYJNE - ciśnienie przewidziane do pokonania oporów przepływu wody w linii tłocznej między motopompami ustawionymi szeregowo w systemie dostarczania wody na duże odległości przez przetłaczanie.
• EKSHAUSTOR - ssawa, wentylator wysysający powietrze zanieczyszczone, gazy, pyły lub dymy ze zbiornika, pomieszczenia, itp.
• FILAR - pionowa podpora wszelkich konstrukcji budowlanych.
• GAZY TECHNICZNE - gazy wytwarzane i używane na dużą skalę, przechowywane w stanie skroplonym lub sprężonym w stalowych butlach pod wysokim ciśnieniem.
• GŁÓWNY WYŁĄCZNIK PRĄDU - urządzenie przeznaczone do wyłączania w budynku spod napięcia całej instalacji na wszystkich biegunach. Wyłącznik powinien być umieszczony w miejscu łatwo dostępnym, w szafce zamykanej na klucz, łatwo otwieranej bez użycia klucza i narzędzi.
• POMPA STRUMIENIOWA - zob.

Operacje i działania ratownicze

• ALARM FAŁSZYWY W DOBREJ WIERZE - zgłaszający zdarzenie zaobserwował symptomy zagrożenia, np.: dymy, pary, zapachy, lecz po przybyciu na miejsce zagrożenie samoistnie zakończyło się bez możliwości stwierdzenia miejsca lub przyczyny, nie stwarzało zagrożenia.
• DEKONTAMINACJA WSTĘPNA - jest realizowana bezpośrednio po zakończeniu działań, najczęściej na terenie akcji.
• DEKONTAMINACJA WŁAŚCIWA - jest prowadzona poza terenem akcji - w strażnicy lub specjalnie przeznaczonym do tego celu miejscu.
• DYSLOKACJA - rozlokowanie jednostek straży pożarnej w rejonach działania, rejonie koncentracji, rozmieszczenie stanowisk gaśniczych itp.
• DYSPONOWANIE - stawianie w stan gotowości bojowej i kierowanie do działań jednostek ochrony ppoż.
• DZIAŁANIE W NATARCIU - zob.
• GEOMETRYCZNA GŁĘBOKOŚĆ SSANIA - różnica poziomów między lustrem wody w punkcie czerpania a osią pompy.
• GŁĘBOKOŚĆ DZIAŁANIA GAŚNICZEGO - odległość od czoła pożaru, skrzydeł pożaru lub (i) tyłu pożaru linii stanowisk gaśniczych w głąb terenu powierzchni pożaru, ograniczona m.in. długością rzutu prądu środka gaśniczego.
• OLEJ (rozlewy olejowe) - surowa ropa naftowa, dowolny produkt jej przerobu (z wyjątkiem chemikaliów), a także odpady zawierające ropę lub jej produkty.
• ODCINEK BOJOWY - wyodrębniona część np. linii gaśniczej.
• PRZECIWOGIEŃ - gaszenie pożarów przestrzennych lasów, upraw itp.
• ROZPOZNANIE BOJEM - forma rozpoznania polegająca na zbieraniu informacji z równoczesnym prowadzeniem działań.
• SKRZYDŁA POŻARU - linie boczne ograniczające teren.

Terminologia ogólna i organizacyjna

• ANKIER - zob.
• BŁĄD PARALAKSY - błąd powstający np. przy odczycie.
• DOWÓDCA ZMIANY - ratownik wyznaczony do kierowania zmianą służbową.
• JRG PSP - zob.
• KARY PORZĄDKOWE - środki dyscyplinująco-wychowawcze, nakładane przez komendantów.
• LAKMUS - barwnik stosowany w chemii jako wskaźnik kwasowości roztworów wodnych.
• LNG (Liquefied Natural Gas) - skroplony gaz naturalny. Głównym składnikiem jest zwykle metan.
• LPG (Liquefied Petroleum Gas) - skroplony gaz petrochemiczny.
• WISKOZA - zob.

tags: #agr #slownik #strazacki