Podatek akcyzowy w Polsce dotyczy wielu wyrobów, w tym samochodów. Jego naliczanie uzależnione jest od szczegółowej klasyfikacji pojazdu zgodnie z Nomenklaturą Scaloną (CN). W przypadku pojazdów specjalistycznych, takich jak pojazdy strażackie, kluczowe jest rozróżnienie ich zasadniczego przeznaczenia, które decyduje o objęciu lub zwolnieniu z akcyzy. Celem tego artykułu jest szczegółowe wyjaśnienie zasad klasyfikacji pojazdów specjalnego przeznaczenia, w tym pojazdów strażackich, w kontekście obowiązku podatkowego w zakresie akcyzy, bazując na przepisach prawa oraz orzecznictwie sądowym.
Podstawy Prawne Obowiązku Akcyzowego i Klasyfikacja Pojazdów
Zgodnie z polskimi przepisami, podstawą do celów poboru akcyzy oraz oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy, a także do wiążących informacji akcyzowych (WIA), jest klasyfikacja w układzie odpowiadającym Nomenklaturze Scalonej (CN). Jest ona zgodna z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, jak wskazuje przepis art. 3 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym (u.p.a.).
Nomenklatura Scalona (CN) jako Podstawa Klasyfikacji
Nomenklatura Scalona (CN) ustanowiona w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 2658/87 jest systemem klasyfikacji towarów, który podlega zasadom i ogólnym regułom zapewniającym jednolitą interpretację. Oznacza to, że każdy określony towar powinien być zawsze klasyfikowany do jednej i tej samej pozycji lub podpozycji, z wyłączeniem innych, które mogłyby być brane pod uwagę. Część opisową do Nomenklatury Scalonej stanowią Noty wyjaśniające do Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów (HS). Należy podkreślić, że noty te nie stanowią podstawy rozstrzygnięcia klasyfikacyjnego, ale są wskazówką interpretacyjną do ujednolicenia praktyki przyporządkowywania towarów do poszczególnych kodów CN.
Definicja Samochodu Osobowego (CN 8703)
Zgodnie z art. 100 ust. 4 ustawy o podatku akcyzowym, samochody osobowe są to pojazdy samochodowe i pozostałe pojazdy mechaniczne objęte pozycją CN 8703 Nomenklatury Scalonej, przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, inne niż objęte pozycją 8702. Do tej kategorii zaliczają się również samochody osobowo-towarowe (kombi) oraz samochody wyścigowe. Wyjątek stanowią skutery śnieżne (kod CN 8703 10 11), pojazdy typu meleks (kod CN 8703 10 18) oraz pojazdy typu quad (kod CN 8703 10 18). Klasyfikacja pewnych pojazdów mechanicznych objętych pozycją 8703 jest wyznaczona przez określone cechy, które wskazują, że te pojazdy są głównie przeznaczone do przewozu osób. Definicje "samochodu osobowego" zamieszczone w innych ustawach podatkowych, jak również w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie mają wpływu na wyjaśnienie pojęcia "samochód osobowy" użytego w ustawie o podatku akcyzowym, gdyż art. 100 ust. 4 posiada własną legalną definicję.
Pojazdy Specjalnego Przeznaczenia (CN 8705)
Pozycja CN 8705 obejmuje pojazdy samochodowe (mechaniczne) specjalnego przeznaczenia inne od tych, które zasadniczo zostały zbudowane do przewozu osób lub towarów. W otwartym katalogu pojazdów specjalnego przeznaczenia wymienione zostały m.in. samojezdne wieże wiertnicze, pojazdy strażackie, betoniarki samochodowe, zamiatarki, polewaczki, przewoźne warsztaty, czy też ruchome przychodnie rentgenowskie. O klasyfikacji danego pojazdu do odpowiedniej pozycji CN decyduje to, czy jest on zasadniczo przeznaczony do przewozu osób (pozycja 8703), czy jest pojazdem specjalnego przeznaczenia (pozycja CN 8705).
Kryteria Rozstrzygające o Klasyfikacji Pojazdów
Znaczenie "Zasadniczego Przeznaczenia"
Decydującym czynnikiem w klasyfikacji pojazdów dla celów akcyzowych jest ich zasadnicze przeznaczenie. Nawet jeśli pojazd posiada specjalne adaptacje lub wyposażenie, ale jego podstawowa konstrukcja i ogół cech wciąż wskazuje na przeznaczenie do przewozu osób lub towarów, nie zostanie on zaklasyfikowany jako pojazd specjalnego przeznaczenia. Fakt przewożenia wyposażenia specjalnego dla potrzeb, na przykład, kontroli drogowej i ekologicznej jest niewystarczający do uznania pojazdu za specjalny, a więc inny niż zasadniczo przeznaczony do przewozu osób lub towarów. Pojazd taki musi posiadać wystarczające cechy charakterystyczne dla pojazdów specjalnych, które wyraźnie odróżniają go od pojazdów osobowych lub ciężarowych.
Orzecznictwo Sądowe: Wyrok NSA (I GSK 299/17)
W kwestii klasyfikacji pojazdów wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2019 r. (I GSK 299/17). Sąd wskazał, że sporny pojazd, którego ogólny wygląd i ogół cech determinował jego zasadnicze przeznaczenie do przewozu osób, powinien być zaklasyfikowany do poz. CN 8703. Przemawiały za tym przede wszystkim charakter zamocowanych siedzisk, okien, drzwi oraz komfortowe wykończenie i wyposażenie części pasażerskiej pojazdu, a także typ nadwozia i rodzaj silnika. Pomimo że pojazd został specjalnie przystosowany i wyposażony w różne urządzenia mobilne (np. dymomierz, analizator spalin, sonometr) wykorzystywane podczas postoju przez policjantów, nie było podstaw, by uznać go za pojazd specjalny objęty poz. 8705. NSA przypomniał, że za pojazdy specjalne uważa się takie jak: samochody ciężarowe używane do czyszczenia ulic, ruchome przychodnie rentgenowskie i kliniki medyczne z salą operacyjną, czy ciężarówki-warsztaty. To orzeczenie podkreśla, że decydujące jest rzeczywiste, zasadnicze przeznaczenie pojazdu, a nie jedynie obecność specjalistycznego wyposażenia.
Interpretacja Indywidualna: Przykład Ambulansów Drogowych
Kwestie klasyfikacji były również przedmiotem interpretacji indywidualnej z dnia 29.05.2009 r. (sygn. IPPP3/443-161/09-2/SM) w sprawie opodatkowania akcyzą ambulansów. Wnioskodawca planował nabywać samochody ciężarowe i przerabiać je na ambulanse drogowe, posiadające homologację jako samochody specjalne sanitarne lub rejestrowane na podstawie zaświadczenia ze stacji kontroli pojazdów. Wnioskodawca powoływał się na normę PN EN 1789 i sugerował, że jedynie ambulans typu A (do transportu pacjentów) mógłby zostać zakwalifikowany do pozycji CN 8703, a więc podlegać akcyzie, ponieważ jego podstawowym przeznaczeniem jest przewóz pacjentów, gdy nie mogą być oni transportowani normalnymi samochodami osobowymi (np. w pozycji leżącej). Ambulanse typu B (ratunkowy) i C (ruchoma jednostka intensywnej opieki), zgodnie z jego stanowiskiem, nie byłyby objęte akcyzą.
Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe w części. Stwierdzono, że sprzedaż ambulansu typu A, który mógłby zostać zaklasyfikowany do kodu CN 8703, będzie podlegała opodatkowaniu akcyzą, zwłaszcza jeśli następuje zmiana klasyfikacji z samochodu ciężarowego na osobowy. Natomiast sprzedaż ambulansów typu B i C, w przypadku ich zakwalifikowania do samochodów ciężarowych (kod CN 8705), nie będzie podlegać opodatkowaniu akcyzą. Interpretacja podkreśliła, że ambulans sanitarny, mimo odpowiedniej budowy i wyposażenia pozwalającego na zabiegi medyczne, jest przeznaczony do przewozu osoby chorej oraz personelu medycznego. Zasadnicza funkcja przewozu osób nie może być zależna od komfortu wyposażenia pojazdu. Pojazdy te, ze względu na szczególną specyfikę, posiadają stosowną budowę i wyposażenie, ale ich podstawowym zadaniem jest transport pacjentów. Ministerstwo Finansów również potwierdziło, że ambulanse, w świetle klasyfikacji PKWiU, były i są uznawane za pojazdy do przewozu osób.
Pojazdy Strażackie a Podatek Akcyzowy
Jak wynika z powyższych rozważań i przepisów, pojazdy strażackie są jednoznacznie klasyfikowane do pozycji CN 8705 Nomenklatury Scalonej jako pojazdy specjalnego przeznaczenia. Ich konstrukcja, wyposażenie i funkcja są zasadniczo ukierunkowane na realizację zadań związanych z ratownictwem, gaszeniem pożarów i innymi operacjami specjalnymi, a nie na przewóz osób czy towarów w standardowym rozumieniu.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, pojazdy specjalnego przeznaczenia, które nie są zasadniczo zbudowane do przewozu osób lub towarów, nie podlegają opodatkowaniu akcyzą. W związku z tym, pojazdy strażackie, jako kluczowy przykład pojazdów specjalnego przeznaczenia, są zwolnione z tego podatku.
Lista Pojazdów Nieobjętych Podatkiem Akcyzowym (przykłady)
Poniżej przedstawiono przykładową listę pojazdów, od których nie zapłacisz podatku akcyzowego, bazując na dostępnych informacjach prawnych:
- motorowery
- samochody dostawcze do 3,5t (do przewozu wyłącznie towaru bez możliwości instalacji foteli poza przednimi)
- samochody dostawcze powyżej 3,5t
- motocykle
- skutery
- ciągniki siodłowe
- przyczepy kempingowe, przyczepy/naczepy towarowe
- ciągniki rolnicze i maszyny rolnicze
- czołgi
- wózki dziecięce i wózki dla osób niepełnosprawnych (nawet z silnikiem)
- nadwozia (włączając kabiny) i podwozia wyposażone w silniki
- pojazdy pogotowia technicznego
- dźwigi samochodowe
- pojazdy strażackie
- betoniarki samochodowe
- zamiatarki i polewaczki
- przewoźne warsztaty
- ruchome stacje radiologiczne
- pojazdy mechaniczne do transportu wewnątrzzakładowego
- statki powietrzne, statki kosmiczne, statki, łodzie oraz konstrukcje pływające
tags: #akcyza #na #pojazdy #strazackie