W przeszłości jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) odgrywały kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa lokalnych społeczności. Przykładem bogatej historii i dynamicznego rozwoju jest OSP Bieruń Stary. Analiza dostępnych danych pozwala na odtworzenie kluczowych momentów z życia tej jednostki, jak również ukazanie szerszego kontekstu modernizacji straży pożarnych w regionie.
Historia OSP Bieruń Stary
Według oficjalnych zapisów, Ochotnicza Straż Pożarna Bieruń Nowy została utworzona w 1925 roku. Istnieją jednak przekazy ustne sugerujące, że pogotowie przeciwpożarowe funkcjonowało w majątku Solec-Porąbek już wcześniej. Pierwsza remiza mieściła się w szopie dobudowanej do budynku przy obecnej ulicy Wawelskiej 45. Oprócz sprzętu pożarniczego i sikawki, przechowywano tam również karawan pogrzebowy.
W 1933 roku Rada Gminy Bierunia Nowego przydzieliła teren pod budowę nowej remizy przy obecnej ulicy Remizowej 19. Dwa lata później, 28 lutego 1935 roku, powstał przy OSP żeński oddział. W marcu tego samego roku strażacy brali udział w gaszeniu masowego pożaru w dzielnicy Bierunia Nowego - Zabrzegu, co pozwoliło mieszkańcom docenić znaczenie dobrze zorganizowanej i wyposażonej straży pożarnej.
Okres okupacji hitlerowskiej (1939-1945) przyniósł zmiany w strukturze OSP. Jednostką kierował jednoosobowo komendant (Brandmeister), a podlegała ona policji. Ze względu na brak mężczyzn, powołanych do wojska, utworzono przymusową OSP z młodzieży powyżej 14 roku życia. W styczniu 1945 roku, podczas działań wojennych, budynek remizy uległ częściowemu zniszczeniu, a sprzęt został wywieziony i rozkradziony.
Reaktywacja i rozwój po wojnie
Po zakończeniu wojny, 26 kwietnia 1945 roku, OSP została reaktywowana. Budynek remizy wyremontowano, a sprzęt skompletowano. Motopompę i wózek na sprzęt naprawiono z części zakupionych z demobilu. W latach sześćdziesiątych XX wieku budynek remizy przeszedł kolejny remont, finansowany przez gminę.
Znaczący rozwój nastąpił w latach 1984-1986, kiedy to wybudowano nowe garaże oraz wyremontowano pozostałą część budynku remizy. Wyposażono ją wówczas w instalację sanitarną i centralne ogrzewanie. Prace te, rozpoczęte jesienią 1987 roku, były finansowane przez Urząd Miasta Tychy oraz z czynów społecznych członków OSP i mieszkańców Bierunia Nowego. Po usamodzielnieniu się Gminy Bieruń, budowa została zakończona przy wsparciu finansowym Urzędu Miejskiego w Bieruniu.
Oficjalne otwarcie świetlicy środowiskowej nastąpiło we wrześniu 1992 roku, a w nowej sali odbyła się uroczysta sesja Rady Miejskiej. Rok 1992 był niezwykle pracowity dla strażaków OSP Bieruń Nowy. Od wiosny do jesieni byli oni wzywani niemal codziennie do akcji gaśniczych, w tym do pożarów lasów i łąk, a także brali udział w akcjach gaśniczych w Olkuszu czy Kuźni Raciborskiej. W tym samym roku gmina doposażyła jednostkę w nowy sprzęt.
Zasłużeni dla OSP Bieruń Nowy
W historii OSP Bieruń Nowy zapisało się wielu wybitnych ludzi. Warto szczególnie wspomnieć Edwarda Rupę, który pełnił funkcję członka zarządu przez wiele kadencji w latach 1964-2006, oraz Norberta Gonszcza, który był naczelnikiem jednostki w latach 1977-1991, a następnie prezesem w latach 1991-2006.
Współczesność i wyzwania
W lipcu 1997 roku Bieruń nawiedziła wielka powódź, która spowodowała przerwanie wału przeciwpowodziowego na rzece Przemszy w Czarnuchowicach. Z dniem 4 września 2001 roku, decyzją Komendanta Głównego PSP, jednostka OSP Bieruń Nowy została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG).
We wrześniu 2005 roku, z inicjatywy stowarzyszenia „Porąbek”, Ochotnicza Straż Pożarna Bieruń Nowy została wyróżniona tytułem „Zasłużony dla miasta Bierunia”. Rok 2010 przyniósł kolejną wielką powódź w Bieruniu. 17 maja, po obfitych opadach deszczu, strażacy zostali zadysponowani do punktu przeciwpowodziowego. Sytuacja szybko się pogarszała, a przyrost wody w lokalnych ciekach i rzekach zaczął zagrażać mieszkańcom. W trakcie działań w Chełmie Małym zastęp pracujący na punkcie przeciwpowodziowym otrzymał informację o przerwaniu wału na rzece Gostynce w dzielnicy Kopań. W wyniku tzw. cofki, wody z Wisły i Gostynki zaczęły zalewać dzielnice Kopań, Bijasowice i Bieruń Nowy. Po ustąpieniu wody strażacy byli zaangażowani w usuwanie skutków powodzi, wypompowywanie wody z piwnic i zagłębień terenu, a także pomoc w wynoszeniu mebli i sprzętu z zalanych pomieszczeń.
W 2012 roku rozpoczęła się rozbudowa remizy strażackiej, sfinansowana ze środków pozyskanych z Gminy Bieruń oraz funduszy Unii Europejskiej. 20 stycznia 2014 roku nastąpiło uroczyste oddanie budynku remizy po rozbudowie. Liczba boksów garażowych zwiększyła się z dwóch do czterech, w tym o jeden przelotowy. Wybudowano nowe szatnie z zapleczem socjalnym, prysznice, ubikacje i aneks kuchenny.
Nowe samochody pożarnicze
25 października 2014 roku do jednostki dotarł nowy, ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy na podwoziu Scania P440 XT. Posiadał zabudowę kompozytowo-aluminiową, zbiornik wody o pojemności 5000 litrów, zbiornik na środek pianotwórczy o pojemności 500 litrów, autopompę Ruberg o wydajności 3800 l/min, działko wodno-pianowe, maszt oświetleniowy i wyciągarkę. Koszt zakupu wyniósł 1,1 miliona złotych, a środki pochodziły z Gminy Bieruń (550 tys. zł), KSRG (261 tys. zł), NFOŚ/WFOŚ (189 tys. zł) oraz środków Marszałka Województwa Śląskiego (100 tys. zł).
28 października 2019 roku przed remizą odbyło się uroczyste przekazanie i poświęcenie pojazdu z udziałem m.in. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Bożeny Borys-Szopy oraz Marszałka Województwa Śląskiego Jakuba Chełstowskiego. Środki na jego zakup pochodziły z Gminy Bieruń (550 tys. zł), KSRG (261 tys. zł), NFOŚ/WFOŚ (189 tys. zł) oraz środków Marszałka Województwa Śląskiego (100 tys. zł).
26 listopada na Rynku odbyła się prezentacja nowego wozu strażackiego, który trafił do Ochotniczej Straży Pożarnej Bieruń Stary. Nowy nabytek to lekki samochód ratowniczo-gaśniczy marki Renault. Kosztował 295 tys. zł i został zakupiony ze środków KSRG (200 tys. zł) oraz środków Miasta Bierunia (95 tys. zł). Naczelnik OSP Bieruń Stary, Artur Ruzik, podkreślił, że jest to długo wyczekiwany zakup, który zastąpi wysłużonego Lublina. Nowym wozem na akcję będzie mógł wyjechać zespół sześcioosobowy, w przeciwieństwie do poprzedniego trzyosobowego.
W uchwalonym niedawno budżecie Miasta Bierunia na 2023 rok zostało ujęte zadanie dotyczące wykonania dokumentacji projektowej przebudowy remizy przy ul. Do powiatów województwa śląskiego trafiły 43 nowoczesne samochody.
Zaangażowanie w pomoc i edukacja
Rok 2020 przyniósł wyzwania związane z epidemią wirusa SARS-CoV-2. Od 14 marca na terenie całego kraju obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego, a od 6 marca - stan epidemii. W odpowiedzi na apel Komendanta Głównego PSP, 27 lutego 2022 roku, w związku z inwazją Rosji na Ukrainę, druhowie z OSP Bieruń Nowy przekazali strażakom z Ukrainy sprzęt, w tym mundury, buty, rękawice, prądownice i węże.
Od 11 listopada 2022 roku przy OSP Bieruń Nowy działa Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza (MDP), zrzeszająca młodzież w wieku od 12 lat. Członkowie MDP rozwijają swoją pasję poprzez udział w zbiórkach szkoleniowych odbywających się w każdą sobotę. Zapoznają się z podstawami pożarnictwa, poznają sprzęt, uczą się zasad pierwszej pomocy oraz przygotowują się do turniejów wiedzy pożarniczej i zawodów sportowo-pożarniczych. Młodzież angażuje się również w akcje charytatywne, takie jak „Dzień Dobra” czy „Szlachetna Paczka”.
Na początku września 2024 roku doszło do silnych i intensywnych opadów deszczu na terenie południowej Polski. W dniach 14 i 15 września jednostka podjęła wiele interwencji związanych z usuwaniem zagrożeń wynikających z opadów.
Modernizacja straży pożarnych w województwie śląskim
31 marca br. w Komendzie Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach odbyła się uroczystość symbolicznego przekazania samochodów ratowniczo-gaśniczych dla jednostek OSP z terenu województwa śląskiego. W 2025 roku zakupiono 43 samochody pożarnicze za kwotę ponad 45 milionów złotych.
W wydarzeniu udział wzięli m.in. Wojewoda Śląski Marek Wójcik, Marszałek Województwa Śląskiego Wojciech Saługa oraz Śląski Komendant Wojewódzki PSP st. bryg. Damian Legierski. Podkreślano potrzebę budowania odporności społecznej i zasobów ochrony ludności poprzez zakup nowoczesnego sprzętu i pojazdów dla strażaków.
Śląski Komendant Wojewódzki PSP st. bryg. Damian Legierski zaznaczył, że Państwowej Straży Pożarnej przekazano łącznie 150 pojazdów. Podkreślono znaczenie współpracy różnych instytucji w celu efektywnego wykorzystania dostępnych środków i zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom województwa śląskiego.
Lista jednostek OSP z województwa śląskiego, które otrzymały nowe samochody (2025 rok):
- OSP Brudzowice - pow. będziński
- OSP Czeladź - pow. będziński
- OSP Nowa Wieś - pow. będziński
- OSP Preczów - pow. będziński
- OSP Buczkowice - pow. bielski
- OSP Bielsko-Biała Mikuszowice Śląskie - Bielsko-Biała
- OSP Ligota - pow. bielski
- OSP Lędziny - pow. bieruńsko-lędziński
- OSP Bażanowice - pow. cieszyński
- OSP Dębowiec - pow. cieszyński
- OSP Marklowice Górne - pow. cieszyński
- OSP Ustroń Nierodzim - pow. cieszyński
- OSP Cykarzew Północny - pow. częstochowski
- OSP Częstochowa-Błeszno - pow. częstochowski
- OSP Huta Stara “A”- pow. częstochowski
- OSP Rędziny - pow. częstochowski
- OSP Siedlec - pow. częstochowski
- OSP Gliwice-Brzezinka - pow. gliwicki
- OSP Rachowice - pow. gliwicki
- OSP Mokra - pow. kłobucki
- OSP Szyszków- pow. kłobucki
- OSP Zajączki Pierwsze - pow. kłobucki
- OSP Kalina - pow. lubliniecki
- OSP Lubsza - pow. lubliniecki
- OSP Lgota Górna - pow. myszkowski
- OSP Łaziska Dolne - pow. mikołowski
- OSP Myszków-Smudzówka - pow. myszkowski
- OSP Goczałkowice-Zdrój - pow. pszczyński
- OSP Maków - pow. raciborski
- OSP Owsiszcze - pow. raciborski
- OSP Rudnik - pow. raciborski
- OSP Bogunice - pow. rybnicki
- OSP Dębieńsko Stare - pow. rybnicki
- OSP Świętoszowice - pow. tarnogórski
- OSP Tworóg - pow. tarnogórski
- OSP Giebło - pow. zawierciański
- OSP Łany Małe - pow. zawierciański
- OSP Rokitno Szlacheckie - pow. zawierciański
- OSP Włodowice - pow. zawierciański
- OSP Krzyżowa - pow. żywiecki
- OSP Przyłęków - pow. żywiecki
- OSP Rycerka Dolna - pow. żywiecki
- OSP Złatna - pow.
Zakup 43 pojazdów dla śląskich jednostek OSP był częścią szerszego programu modernizacji. W 2025 roku na ten cel przeznaczono ponad 45 milionów złotych, z czego znaczące środki pochodziły z Urzędu Marszałkowskiego (4 mln zł), Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (8,7 mln zł), a także z dotacji na KSRG (4,994 mln zł) i dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (1,697 mln zł). Pozostałe środki, przekraczające 25 milionów złotych, zostały zabezpieczone z innych źródeł.