Zasady Bezpieczeństwa Pożarowego i Użytkowania Szaf Garażowych w Garażach Wielostanowiskowych

Wzrost zapotrzebowania na przestrzeń do przechowywania przedmiotów osobistych w budynkach mieszkalnych, zwłaszcza przy małej powierzchni mieszkań, prowadzi do poszukiwania rozwiązań w garażach. Coraz częściej spotyka się tam wydzielenia, boksy lub metalowe szafy przeznaczone do magazynowania rzeczy prywatnych. Jednak takie rozwiązania muszą być zgodne z rygorystycznymi przepisami prawa budowlanego i przeciwpożarowego, aby nie obniżać bezpieczeństwa pożarowego budynku. Niejasność przepisów często sprawia, że właściciele działają „na wyczucie”, co może prowadzić do poważnych konsekwencji.

Definicja Garażu i Ogólne Wymagania Prawne

Zgodnie z § 102 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (obecnie: Obwieszczenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 kwietnia 2022 r.), garaż to samodzielny obiekt budowlany lub jego część, służący do przechowywania i bieżącej, niezawodowej obsługi samochodów osobowych. Oznacza to, że poszczególne części budynku, w tym garaże, muszą być użytkowane zgodnie z ich przeznaczeniem, określonym w dokumentacji techniczno-budowlanej.

Projektanci garaży wielostanowiskowych zakładają ich użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem, na podstawie czego określają m.in. gęstość obciążenia ogniowego i parametry potencjalnego pożaru. W związku z tym, garaże w przeważającej większości nie były projektowane do celów magazynowych. Z przestrzeni garaży wydziela się przeciwpożarowo pomieszczenia techniczne, magazynowe lub gospodarcze, w tym komórki lokatorskie, jako odrębne strefy pożarowe.

Kluczowe Akty Prawne

Kwestie ochrony przeciwpożarowej i warunków technicznych garaży regulują następujące akty prawne:

• Ustawa o ochronie przeciwpożarowej z dnia 24 sierpnia 1991 r. (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 275) - ustanawia ogólne ramy ochrony przeciwpożarowej budynków.
• Ustawa Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 725, wcześniej Dz.U. z 2021 r. poz. 2351) - reguluje wymogi techniczne budynków i instalacji.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225) - zawiera szczegółowe warunki techniczne, w tym § 102 (definicja garażu) i § 275 ust. 1 (klasa odporności pożarowej garażu).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z dnia 7 czerwca 2010 r. (t.j. Dz.U. 2023 poz. 822) - zawiera m.in. § 7 ust. 2 zakazujący przechowywania materiałów niebezpiecznych pożarowo.
• PN-B-02852:2001 (Norma obliczeniowa) - metodyka obliczania gęstości obciążenia ogniowego.

Wymagania Przeciwpożarowe dla Garaży

Ogólne wymagania bezpieczeństwa przeciwpożarowego dotyczą zarówno garaży zamkniętych, jak i otwartych. Pomieszczenia garaży w budynkach muszą odpowiadać normom PN ochrony przeciwpożarowej i za to ponoszą odpowiedzialność ich władający.

Stałe Samoczynne Urządzenia Gaśnicze i Wentylacja Oddymiająca

• W garażu zamkniętym obejmującym więcej niż dwie kondygnacje podziemne lub znajdującym się poniżej drugiej kondygnacji podziemnej należy stosować stałe samoczynne urządzenia gaśnicze wodne (§ 277 ust. 3).
• W strefie pożarowej garażu zamkniętego należy stosować instalację wentylacji oddymiającej uruchamianą za pomocą systemu wykrywania dymu, w przypadku gdy ta strefa nie posiada bezpośredniego wjazdu lub wyjazdu z budynku lub gdy jej powierzchnia przekracza 1500 m² (§ 277 ust. 4).
• W przypadku zastosowania rozwiązania, o którym mowa w § 277 ust. 2 pkt 1, klasa odporności ogniowej przewodów wentylacji oddymiającej powinna odpowiadać wymaganiom określonym w § 270 ust. 5.

Interpretacja "Bezpośredniego Wjazdu lub Wyjazdu"

Kwestia interpretacji „bezpośredniego wjazdu lub wyjazdu” jest kluczowa dla obowiązku stosowania wentylacji oddymiającej. Bezpośrednim wjazdem i wyjazdem w odniesieniu do garażu zamkniętego położonego poniżej poziomu terenu wydaje się pochylnia, a nie winda samochodowa, niezależnie od wyposażenia windy we wrota. Traktowanie windy samochodowej jako bezpośredniego wjazdu/wyjazdu jest dyskusyjne. Jeśli winda nie jest uznawana za bezpośredni wjazd/wyjazd, to w ścisłym centrum miasta, gdzie często stosuje się windy samochodowe z powodu braku miejsca na rampy, konieczne byłoby zastosowanie wentylacji oddymiającej niezależnie od powierzchni garażu, co nie zawsze jest logiczne dla małych garaży.

Wyjścia Ewakuacyjne

W przypadku strefy pożarowej garażu obejmującej więcej niż dwie kondygnacje, wyjścia ewakuacyjne należy zapewnić na poziomie każdej kondygnacji (§ 278 ust. 2). Długość przejścia ewakuacyjnego może być powiększona zgodnie z zasadami określonymi w § 237 ust. 6 i 7, chyba że zastosowano instalację wentylacji oddymiającej strumieniowej - wtedy § 237 ust. 4 nie stosuje się.

Usytuowanie Miejsc Postojowych dla Osób Niepełnosprawnych

Zgodnie z aktualnymi WT, stanowiska postojowe dla samochodów osobowych, z których korzystają osoby niepełnosprawne, mogą być zbliżone bez żadnych ograniczeń do okien innych budynków. Miejsca te wymagają odpowiedniego oznakowania. Ustawodawca złagodził przepisy, rezygnując z określania jakiejkolwiek odległości między tymi miejscami postojowymi a oknami budynków, dla których poprzednio odległości te określono (np. 5 m od budynków mieszkalnych wielorodzinnych i zamieszkania zbiorowego).

Szafy i Boksy Garażowe - Aspekty Prawne i Praktyczne

Wprowadzanie lekkich zabudów lub metalowych szaf do garaży jest często mylnie traktowane jako nieistotna zmiana dla bezpieczeństwa pożarowego. Jednakże, każda ingerencja w układ garażu może mieć wpływ na bezpieczeństwo całego budynku. Magazynowanie różnych przedmiotów osobistych w garażach, np. przed lub między miejscami postojowymi, może obniżyć bezpieczeństwo pożarowe.

Wymagania dla Szaf Garażowych

Stosowanie szaf garażowych nie stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami ochrony przeciwpożarowej, pod warunkiem spełnienia wymogów technicznych i lokalizacyjnych. Kluczowe aspekty to:

• Materiały: Szafy muszą być wykonane z materiałów niepalnych - najczęściej stali lub blachy ocynkowanej (klasa A1). Zabronione są konstrukcje drewniane, płyty wiórowe i inne materiały łatwopalne.
• Konstrukcja: Szafa powinna być stabilna i samonośna. Dopuszcza się perforacje w ścianach szafy poprawiające wentylację.
• Lokalizacja:
  • Nie mogą blokować dróg i drzwi ewakuacyjnych, bram przeciwpożarowych, gaśnic, hydrantów wewnętrznych, klap odcinających, urządzeń oddymiających, znaków pożarowych i ewakuacyjnych, oświetlenia ewakuacyjnego, wyłączników i tablic rozdzielczych prądu elektrycznego, kurków głównych instalacji gazowej ani wyjść ewakuacyjnych.
  • Nie mogą utrudniać skutecznej pracy urządzeń oddymiających.
  • Szafa nie może dotykać sufitu ani ścian nośnych, a jej lokalizacja powinna umożliwiać swobodny wjazd i wyjazd pojazdu.
  • Wydzielenia dla jednośladów mogą służyć wyłącznie jako zabezpieczenie antykradzieżowe dla tego typu i podobnych pojazdów i nie mogą stanowić przestrzeni magazynowej do przechowywania innych rzeczy.
• Gęstość obciążenia ogniowego: Lokalizacja szaf nie może wpływać na przekroczenie dopuszczalnej gęstości obciążenia ogniowego. Sumaryczna gęstość obciążenia ogniowego dla jednego stanowiska wraz z szafą MaxStorage wynosiła w analizowanym przypadku około 482 MJ/m², co jest poniżej dopuszczalnej wartości 500 MJ/m² (§ 275 ust. 1 Rozporządzenia MI).
• Dostęp do zawartości: Szafa nie może być zamknięta na stałe, jeśli utrudnia to kontrolę jej zawartości - służby ratownicze muszą mieć możliwość sprawdzenia, co się w niej znajduje.

Co wolno, a czego nie wolno przechowywać w szafie garażowej?

Szafa garażowa nie jest magazynem technicznym ani pomieszczeniem gospodarczym. Przepisy przeciwpożarowe (np. § 7 ust. 2 Rozporządzenia MSWiA z 2010 r.) bezwzględnie zabraniają przechowywania:

• Gazów palnych (np. butle propan-butan).
• Cieczy palnych o temperaturze zapłonu poniżej 55°C (benzyna, oleje, smary).
• Materiałów wytwarzających w zetknięciu z wodą gazy palne.
• Materiałów zapalających się samorzutnie na powietrzu.
• Materiałów pirotechnicznych i wybuchowych.
• Materiałów ulegających samorzutnemu rozkładowi lub polimeryzacji.
• Materiałów mających skłonność do samozapłonu.
• Innych materiałów mogących spowodować powstanie pożaru.

Przepisy zezwalają na przechowywanie w garażu wyłącznie niewielkich ilości cieczy łatwopalnych, np. paliwa czy płynu do spryskiwaczy, w oryginalnych, szczelnie zamkniętych opakowaniach handlowych, niezbędnych do bieżącej obsługi pojazdu. Szafa powinna służyć do przechowywania przedmiotów takich jak opony, narzędzia, sprzęt sportowy, sezonowe akcesoria czy wyposażenie samochodu.

Zgoda Zarządcy i Procedura Montażu

Montaż szafy jest uznawany za zgodny z przepisami, gdy:

1. Został przewidziany w projekcie budowlanym budynku lub dopuszczony przez zarządcę obiektu.
2. Nie narusza zasad ochrony przeciwpożarowej.
3. Nie ingeruje w konstrukcję garażu ani drogi ewakuacyjne.

W budynkach wielorodzinnych najważniejszą rolę odgrywa wspólnota mieszkaniowa lub spółdzielnia. To ona odpowiada za zgodność obiektu z przepisami, więc bez jej zgody nie wolno dokonywać żadnych zmian w części wspólnej. Nawet jeśli miejsce postojowe jest wykupione, nie stanowi odrębnego lokalu, co oznacza, że samowolny montaż może zostać uznany za naruszenie prawa.

W praktyce inwestor powinien złożyć do zarządcy wniosek z opisem szafy i dokumentacją techniczną. Administrator przekazuje go rzeczoznawcy ds. PPOŻ, który ocenia zgodność projektu z przepisami. Dopiero pozytywna opinia pozwala na montaż. Często wystarcza zgłoszenie i przedstawienie dokumentów PPOŻ zarządcy, który po zapoznaniu się z nimi wyraża zgodę ustnie. Jeśli zarządca wymaga pisemnego zgłoszenia, należy dołączyć Opinię PPOŻ (rzeczoznawcy) lub Opinię techniczną ITB, potwierdzające niepalność materiałów i brak wpływu na obciążenie ogniowe.

Odpowiedzialność Prawna i Konsekwencje

W przypadku zdarzenia i poniesienia strat w zakresie konstrukcji i wyposażenia budynku, zniszczenia pojazdów garażowanych, odpowiedzialność prawna za szkody spoczywa na osobie, która dopuściła się nieprawidłowych czynności. W przypadku uzyskania zgody właściciela/zarządcy budynku na wprowadzenie zabudów i szaf, odpowiedzialność spoczywa również na właścicielu/zarządcy.

Nieprzestrzeganie przepisów z zakresu ochrony przeciwpożarowej wiąże się wielokrotnie z odmową wypłaty odszkodowania od ubezpieczyciela. Takie sytuacje powodują, że przywrócenie budynku do funkcjonowania jest bardzo trudne i kosztowne.

Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP)

W garażach o kubaturze przekraczającej 1000 m³, zgodnie z § 6 ust. 1 i 8 Rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r., wymagana jest Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP). Taka IBP wymaga aktualizacji co najmniej co dwa lata lub po każdej istotnej dla bezpieczeństwa pożarowego zmianie w obszarze budynku lub jego części, której dotyczy. Jeżeli obszar wymagający zapewnienia IBP jest użytkowany jako część wspólna lub wynajęta, w umowach związanych z przekazaniem obszarów do użytkowania mieszkańców powinna być zawarta informacja, kto jest odpowiedzialny za realizację zadania, a także o konieczności przestrzegania zasad określonych w IBP. W przypadku braku takiej umowy lub nieuregulowania kwestii odpowiedzialności, odpowiedzialność ponosi właściciel lub zarządca obiektu.

"Sztuczne" Mnożenie Garaży

Zmiana w podejściu do oddymiania garaży, wprowadzona w 2010 roku, miała na celu usunięcie zagrożeń wynikających z dzielenia dużych garaży na wiele stref pożarowych połączonych funkcjonalnie. "Sztuczne" mnożenie liczby garaży w jednym budynku w celu uniknięcia obowiązku ich wyposażenia w samoczynne urządzenia oddymiające jest niedopuszczalne. Aby kondygnacje garaży lub garaże przyległe do siebie mogły być uznane za niezależne, muszą spełniać równocześnie cztery podstawowe wymagania:

• Nie mogą łączyć się ze sobą poprzez klatkę schodową lub dźwig.
• Nie mogą łączyć się poprzez przeprowadzanie jakichkolwiek instalacji, nawet przy zastosowaniu zabezpieczeń ppoż.
• Muszą mieć oddzielne wjazdy.
• Ściany, leżących równolegle do siebie garaży, muszą być zdylatowane, co stanowi o ich oddzielności (wymagane dwa oddzielne budynki), a takie budynki muszą mieć podwojone zaplecze techniczne (np. dwie wymiennikownie, dwa przyłącza wody, dwa ZTG).

Jest to możliwe do zaprojektowania na odpowiednio wczesnym etapie. Wówczas takie garaże można uznać za niezależne, a przy powierzchni całkowitej poniżej 1500 m² nie jest konieczne oddymianie.

tags: #ates #przeciwpozarowy #szafy #garazowe