Kolekcja samochodów pożarniczych w Centralnym Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach prezentuje przekrój rozwoju techniki pożarniczej od początku XX wieku po czasy współczesne. Okres międzywojenny reprezentują samochody pożarnicze użytkowane w Polsce w latach 20. i 30., w tym samochód rekwizytowy Federal Six A6 z lat 20. Lata powojenne i okres PRL-u ukazane są przede wszystkim poprzez samochody marki Star czy Jelcz, które przez dekady stanowiły podstawowe wyposażenie polskich jednostek straży pożarnych. Unikatowym eksponatem jest również prototypowy Star 25 z 1957 roku.
Uzupełnieniem ekspozycji są także inne samochody gaśnicze i specjalne z drugiej połowy XX wieku, pokazujące dalszy wzrost możliwości operacyjnych straży pożarnej oraz stopniowe przejście do nowoczesnych rozwiązań technicznych.
Ewolucja Samochodów Pożarniczych Star w PRL
W okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL) samochody marki Star odegrały kluczową rolę w rozwoju polskiego pożarnictwa. Były one podstawą wyposażenia wielu jednostek straży pożarnej, dzięki swojej uniwersalności i różnorodności zabudów.
Od Stara 20 do Stara 25
Poprzednikiem wielu modeli był STAR 20, który okazał się wyjątkowo uniwersalnym pojazdem. Świadczy o tym fakt, że powstawał w całej gamie zabudów. Z powodu braku możliwości technologicznych fabryki, zamiast planowanego STAR-a 25 w 1957 roku powstał STAR 21, będący modelem przejściowym. Był to pojazd, z dzisiejszego punktu widzenia, dość drobny jak na ciężarówkę, do tego pozbawiony mocy i toporny w prowadzeniu.
Kolejne generacje, takie jak Star 244 GBA 2,5/16 z 1987 r., kontynuowały tradycję niezawodnych pojazdów gaśniczych.
Star A25P - Szczegółowa Analiza
STAR A25P to fabrycznie produkowany samochód pożarniczy, co oznacza, że jego konstrukcja i wyposażenie były w całości dostosowane do wykonywania zadań straży pożarnej. Zachowany w doskonałym stanie STAR 25, jak ten z OSP Łukawiec, to motoryzacyjny rarytas. Auto nie tylko odpala i jeździ, ale także czynnie działa w OSP Łukawiec, choć nie jest już wykorzystywane podczas akcji gaśniczych.
Historia i Charakterystyka Ogólna
Ten konkretny STAR A25P został wyprodukowany w 1969 roku, a do OSP Łukawiec trafił w 1974 roku. Czynną służbę odbywał aż do 2008 roku, kiedy to został zarejestrowany jako zabytek i jako taki nadal jest własnością strażaków z Łukawca.
Wóz strażacki ma niemal siedem metrów długości, dwieście trzydzieści pięć centymetrów szerokości oraz dwa i osiem dziesiątych metra wysokości. Producentem podwozia była Fabryka Samochodów Ciężarowych w Starachowicach, natomiast nadwozie i montaż finalny zapewniły Jelczańskie Zakłady Samochodowe w Jelczu koło Oławy.
Oznaczenia i Wyposażenie
Symboliczne oznaczenie pojazdu "GSBA M" kryje w sobie kluczowe informacje o jego przeznaczeniu i wyposażeniu:
- „GS” oznacza Gaśniczy Specjalny.
- „B” informuje, że wyposażono go w zbiornik wodny.
- „A” wskazuje na obecność autopompy.
- „M” odnosi się do motopompy na wyposażeniu.
Oznacza to, że mamy do czynienia z gaśniczym pojazdem specjalnym, wyposażonym w zbiornik na wodę o pojemności dwóch tysięcy litrów, a także autopompę i motopompę, z których każda ma wydajność ośmiu hektolitrów na minutę.
Silnik i Osiągi
Wóz napędza niewielkich rozmiarów gaźnikowy, górnozaworowy silnik S-474, zasilany benzyną. Osiąga on 105 koni mechanicznych mocy przy 3000 obrotów na minutę, a skrzynia biegów posiada 5 przełożeń. Pojazd pali 30 litrów na sto kilometrów podczas jazdy, natomiast w trakcie pracy autopompy zużycie paliwa wynosi 16,2 litra na godzinę. Osiągi silnika, choć obecnie mogą nie imponować, w tamtych czasach spełniały swoje zadanie. Najważniejsza jest jego trwałość, potwierdzona faktem, że odpala do dzisiaj, po 52 latach od opuszczenia fabryki.
Choć kluczyk jest dość standardowy jak na tamte czasy, starter w guziku w tak starej ciężarówce może zadziwić niejednego fana motoryzacji. Pojazd jest głośny, ale nominalnie może rozpędzić się do 80 km/h przy pełnym obciążeniu. Brak wspomagania nieco utrudnia prowadzenie, a kierowanie w terenie było ponoć bardzo męczące.
Star 200 zawracanie na raz, czyli na ręcznym ciężarówką
Wyposażenie Specjalistyczne i Rozwiązania Konstrukcyjne
Obok zbiornika na wodę o pojemności 2000 litrów, wóz wyposażono również w 120-litrowy zbiornik na środki pianotwórcze. Sercem wozu strażackiego jest autopompa typu A800, model PO3S, wbudowana w podwozie i napędzana z przystawki skrzyni biegów poprzez podwójne łańcuchy Galla. Wyjątkowe jest także zwijadło mieszczące około 80 metrów węża, które ułatwiało strażakom pracę.
Autopompa napędza działko wodne, które daje możliwość wykonywania akcji gaśniczej nawet podczas ruchu pojazdu. Na dachu pojazdu znajduje się również ośmiometrowa, drewniana drabina.
Obsługa pojazdu w dużej mierze różni się od tego, czego wymagał jakikolwiek inny wariant STAR-a 25. Instrukcja obsługi i użytkowania do STAR-a 25 zawiera odmienne zalecenia od zawartych w instrukcji samochodu ciężarowego STAR 25, co nie dziwi, biorąc pod uwagę, że wóz strażacki jest pojazdem przeznaczonym do taktycznego wykorzystywania podczas akcji gaśniczej. Poza wydłużoną ramą oraz zabudową pożarniczą, większych różnic konstrukcyjnych nie było. W kabinie znajdziemy standard motoryzacji tamtego okresu, wzbogacony o strażackie elementy, takie jak włączniki syreny czy kogutów albo przekładnia do uruchomienia autopompy. Wszystkie te elementy pozostają sprawne do dzisiaj.
Układ Dodatkowego Chłodzenia
W STAR-ze 25 zastosowano specjalny układ dodatkowego chłodzenia. Jest on niezbędny w wozie strażackim, ponieważ najczęściej podczas akcji gaśniczej pojazd stoi, a jego silnik i autopompa pracują intensywnie. Konstruktorzy opracowali układ, który przekierowuje wodę z działającej pompy do chłodnicy silnika, zapewniając jego optymalną temperaturę pracy nawet w trudnych warunkach.
Przedział Bojowy
Przedział bojowy mieścił czterech druhów i nie oferował im luksusów. Miał jednak szyberdach, przez który można było dodatkowo wyjść na górę, co zwiększało funkcjonalność pojazdu podczas akcji.
Ekspozycje Muzealne i Czasowe Wystawy
W ramach kolekcji Centralnego Muzeum Pożarnictwa, 8 czerwca udostępniono zwiedzającym wystawę czasową, która mieści się w specjalnie dostosowanej wiacie garażowej. Na ekspozycji zaprezentowano różnorodne samochody pożarnicze z okresu PRL-u, w tym Żuk, Star 20, Star A28 z podnośnikiem hydraulicznym, Jelcz oraz samochody operacyjne Polonez i Fiat 125p, a także wspomniany Star 244 GBA 2,5/16 z 1987 r. W wiacie urządzono także imitację stanowiska dowodzenia ze sprzętem radiofonicznym, obsługiwanego przez strażaka w mundurze bojowym typu „moro”.
tags: #auta #strazackie #prl #star