Zawody Sportowo-Pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP): Bieżnia i Kluczowe Konkurencje

Zawody sportowo-pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) stanowią jeden z najważniejszych elementów szkolenia pożarniczego strażaków. Pełnią one funkcję zarówno intensywnego treningu, jak i weryfikacji gotowości jednostek do działań ratowniczo-gaśniczych. Są to imprezy cykliczne, rozgrywane na różnych szczeblach, od gminnego po ogólnopolski, a nawet międzynarodowy.

Cel i Znaczenie Zawodów Sportowo-Pożarniczych

Głównym celem zawodów sportowo-pożarniczych OSP jest doskonalenie umiejętności obsługi sprzętu pożarniczego, w tym węży, prądownic i motopomp. Ponadto, przyczyniają się one do popularyzacji zagadnień ochrony przeciwpożarowej oraz stanowią formę oceny stanu wyszkolenia pożarniczego drużyn. Udział i regularne treningi są doskonałą formą przygotowania do realnych działań ratowniczo-gaśniczych, ponieważ konkurencje, takie jak ćwiczenie bojowe, są w pewnym stopniu podobne do rozwinięć spotykanych podczas pożarów.

Zawody są kluczowym elementem przygotowania i weryfikacji gotowości jednostek OSP zarówno w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym (KSRG), jak i poza KSRG, do udziału w działaniach ratowniczych. To największe i najważniejsze zawody realizowane w środowisku ochotniczych straży pożarnych w kraju.

Kategorie Drużyn i Poziomy Rozgrywek

W zawodach sportowo-pożarniczych biorą udział członkowie Ochotniczych Straży Pożarnych w różnych kategoriach wiekowych i płciowych. Typowe kategorie obejmują:

• Seniorzy (drużyny męskie)
• Kobieca Drużyna Pożarnicza
• Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza (MDP) Chłopców
• Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza (MDP) Dziewcząt

W zawodach mogą brać udział strażacy w wieku powyżej 16 lat. W przypadku zawodników niepełnoletnich wymagana jest zgoda rodziców lub opiekunów. Niektóre funkcje w drużynie mogą wymagać ukończonych 18 lat. Drużyna zazwyczaj składa się z 8-10 osób: 8 zawodników, 1 lub 2 rezerwowych (zawodnik rezerwowy nie jest obowiązkowy, ale zalecany) oraz ewentualnie mężczyzny obsługującego motopompę w przypadku drużyn kobiecych. Startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne.

Zawody rozgrywane są na różnych szczeblach:

• Gminne
• Powiatowe (np. Powiatowe Zawody Sportowo-Pożarnicze w Krapkowicach-Otmęcie, w których uczestniczyło 13 drużyn, w tym 4 drużyny kobiece; X Powiatowe Zawody Sportowo - Pożarnicze na stadionie Szreniawy w Nowym Wiśniczu)
• Wojewódzkie
• Krajowe
• Ogólnopolskie (CTIF), które są eliminacjami do Międzynarodowej Olimpiady CTIF.

Ogólnopolskie Zawody Sportowo-Pożarnicze

Ogólnopolskie Zawody Sportowo-Pożarnicze Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (CTIF) odbywają się co dwa lata, przygotowując młodych strażaków do międzynarodowej rywalizacji. Krajowe Zawody Sportowo-Pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych są zwieńczeniem czteroletniego cyklu szkoleniowego, w którym bierze udział ponad 100 tysięcy członków OSP.

W ramach tych zawodów, rywalizują najlepsze kobiece drużyny pożarnicze oraz drużyny męskie OSP z poszczególnych województw, a także zwycięzcy poprzednich zawodów szczebla krajowego. Przewiduje się udział wielu drużyn z całego kraju, w tym również drużyn zagranicznych, co podkreśla rangę i zasięg tych wydarzeń.

Główne Konkurencje Zawodów

Zawody sportowo-pożarnicze przeprowadzane są głównie w dwóch widowiskowych konkurencjach:

1. Ćwiczenie Bojowe („Bojówka”)

„Bojówka” to konkurencja mająca na celu strącenie czterech pachołków i obrócenie/złamanie tarczy prądem wody w jak najkrótszym czasie. Cel ten realizuje się poprzez zassanie wody z zewnętrznego zbiornika za pomocą motopompy, podanie jej na linię główną zakończoną rozdzielaczem, z którego wyprowadzone są dwie linie gaśnicze.

Zadania Poszczególnych Zawodników:

• Dowódca drużyny: Rozpoczyna ćwiczenie meldunkiem o gotowości. Sygnał do startu daje sędzia startowy.
• Łącznik: Odpowiedzialny za budowę linii głównej od motopompy do rozdzielacza, rozwijając wąż W-75.
• Rozdzielaczowy: Buduje część linii głównej, ustawia rozdzielacz i łączy go z linią główną.
• Mechanik: Uczestniczy w budowie linii ssawnej, przenosząc smok ssawny i klucze do łączników.
• Rota I (Przodownik i Pomocnik): Buduje pierwszą linię gaśniczą, rozwijając wąż W-52 i podłączając prądownicę. Przodownik zajmuje stanowisko gaśnicze i zgłasza gotowość.
• Rota II (Przodownik i Pomocnik): Ma najwięcej pracy - buduje linię ssawną, zanurza ją w wodzie, a następnie buduje drugą linię gaśniczą, analogicznie do roty I. Zadaniem przodownika roty II jest strącenie czterech pachołków.

Podczas zawodów organizator zapewnia zbiornik, podest, pachołki i tarczę obrotową. W zadaniu bojowym drużyny startują na sprzęcie organizatora (węże, rozdzielacz, prądownice), natomiast hełmy i pasy mogą być własne lub organizatora, w zależności od regulaminu konkretnych zawodów. Ważne jest, aby dzień przed zawodami dzieci mogły zapoznać się z przeszkodami i sprzętem, np. gaśnicą i prądownicami, co pozwoli uniknąć niejasności dotyczących ich ustawienia czy rodzaju.

2. Sztafeta Pożarnicza 7 x 50 m z Przeszkodami

Sztafeta pożarnicza to dynamiczna konkurencja, w której każdy z siedmiu zawodników pokonuje dystans 50 metrów na bieżni, wykonując dodatkowe zadanie. Sztafeta jest przeprowadzana na bieżni, często na stadionach sportowych, gdzie zawodnicy biegną po prostej lub na łuku, pokonując ustawione przeszkody.

Zadania Zawodników i Przeszkody:

• Bieg z prądownicą: Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, którą następnie przekazuje kolejnym zawodnikom w wyznaczonej strefie zmiany. Przekazanie poza strefą skutkuje punktami karnymi.
• Pokonywanie przeszkód: W skład przeszkód wchodzą m.in.:
  • Drewniana ściana o wymiarach 1,5 m x 1,5 m.
  • Podłączenie odcinka węża W-52 do wyjścia rozdzielacza i podłączenie prądownicy do węża.
  • Pokonywanie płotka, rowu, tyczek (mocowanych na trwałe z podstawą) i równoważni.
• Gaśnica: W zależności od regulaminu, może być wymagane użycie gaśnicy z rączką lub kabłąkiem.

Organizator zawodów zapewnia sprzęt taki jak płotek, rów, tyczki, równoważnia i ściana. Istnieją szczegółowe pytania dotyczące ułożenia sprzętu, np. czy wąż rozdzielacza może być ułożony na podeście łącznikami do góry, czy klucze do węży ssawnych mogą znajdować się na sprzęcie, np. na smoku. Odpowiedzi na te pytania znajdują się w uściśleniach regulaminowych.

Zasady Oceny i Punkty Karne

Wynik w zawodach to suma uzyskanych czasów w ćwiczeniu bojowym i sztafecie pożarniczej, z uwzględnieniem punktów karnych. Im mniejsza liczba punktów, tym wyższe miejsce. Punkty karne przyznawane są za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem, przy czym 1 punkt równy jest 1 sekundzie.

Uzyskanie nawet najlepszego czasu może nie wystarczyć do zajęcia wymarzonego miejsca, jeśli drużyna otrzyma wiele punktów karnych. Aby ich uniknąć, konieczne jest trenowanie zgodnie z wytycznymi regulaminu, ponieważ utrwalenie błędnych nawyków jest trudne do naprawienia.

Najnowsza wersja regulaminu to Regulamin Zawodów Sportowo-Pożarniczych Ochotniczych Straży Pożarnych, OSP-1/2011. Przed zawodami krajowymi kolegium sędziów zawodów strażackich ZOSP RP przygotowuje uściślenia do regulaminu, aby zapewnić jednolitą interpretację na wszystkich szczeblach.

Kwestie Sprzętu i Regulaminu (Pytania i Uściślenia)

Wiele szczegółów dotyczących sprzętu i przebiegu konkurencji jest precyzowanych w regulaminie i jego uściśleniach. Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania, które wynikają z praktyki zawodów:

• Obuwie: Dopuszczenie butów typu „turfy”, sportowych (poza kostkę) czy trekkingowych zależy od szczegółowych ustaleń organizatora. Często istnieje możliwość zmiany obuwia między ćwiczeniem bojowym a sztafetą.
• Pasy i hełmy: Mogą być własne lub zapewnione przez organizatora. Zawodnik nr 9 w sztafecie może mieć pas na bluzie, jeśli wszyscy założą pasy. Parciane pasy u kobiet są dopuszczone.
• Prądownice: Organizator zazwyczaj zapewnia prądownice. Kwestia ułożenia prądownicy na stanowisku węzłów (wisząca czy leżąca) oraz wykonania węzła (od góry czy od dołu) powinna być uściślona przez sędziów. Linka do prądownicy może dotykać ziemi.
• Węże: Jeśli węże są zapewnione przez organizatora, zawodnicy zwijają je sami po konkurencji. Wąż rozdzielacza może być ułożony na podeście łącznikami do góry. Klucze do węży ssawnych mogą znajdować się na sprzęcie, np. na smoku. Odległość odcinka od rozdzielacza na pierwszej i ostatniej zmianie jest precyzowana w regulaminie.
• Gaśnica: Spód gaśnicy (na pierścieniu czy na nóżkach) oraz rodzaj rączki/kabłąka powinny być określone przez organizatora.
• Starter: Sygnał do startu w bojówce i sztafecie zazwyczaj daje starter, nie dowódca drużyny.
• Grzybek: W bojówce grzybek zastępuje podniesienie ręki, służąc do sygnalizacji.
• Znaczniki: Używanie znaczników w sztafecie do oznaczenia strefy na biegu lub na łącznikach (np. na kłach czy gniazdach łączników) jest zazwyczaj dozwolone, o ile nie są to zmiany wpływające na funkcjonowanie sprzętu.
• Przygotowanie toru: Czas na przygotowanie toru sztafety to zazwyczaj 5 minut.
• Weryfikacja zawodników: Na podstawie legitymacji OSP lub dowodu osobistego.
• Stanowiska: Dziewczyna podająca klucze i smoka nie musi być pełnoletnia, o ile nie obsługuje motopompy. Dowódca z bojówki nie musi być dowódcą w musztrze. Zawodnik rezerwowy może wejść na sztafetę bez kontuzji.

Lokalne Zawody OSP

Przykłady lokalnych zawodów potwierdzają ich popularność i znaczenie w całym kraju. 30 września w Krapkowicach-Otmęcie odbyły się Powiatowe Zawody Sportowo-Pożarnicze. Gminę reprezentowały jednostki z OSP Steblów, OSP Żużela i OSP Ściborowice. Sędzią głównym był mł. bryg. Lucjan Lubaszka. Organizatorzy, Komenda Powiatowa PSP w Krapkowicach wraz z Sekretarzem Zarządu Powiatowego ZOSP RP w Krapkowicach Jerzym Jaroszem, przygotowali boisko wraz z bieżnią do zawodów. Wszystkim drużynom wręczono dyplomy, puchary oraz nagrody pieniężne.

Inny przykład to gminne zawody sportowo-pożarnicze przeprowadzone 17 lipca 2022 r. w Rudzie Malenieckiej, po dwuletniej przerwie. Najlepsze drużyny otrzymały puchary i talony pieniężne. Podobne wydarzenie miało miejsce 11 maja 2025 r. w Sosnowicy, gdzie wzięło udział 36 drużyn, w tym 5 kobiecych, rozpoczynając się od złożenia meldunku i wciągnięcia flagi państwowej.

tags: #bieznia #zawody #osp