Hełm strażacki, często potocznie nazywany także kaskiem strażackim, to podstawowy element ochrony osobistej każdego strażaka. Jego zadaniem jest zabezpieczenie głowy przed urazami mechanicznymi podczas różnych zadań i akcji. Brak założonego kasku strażackiego stwarza zagrożenie dla życia oraz zdrowia strażaka ratownika. Współczesne hełmy strażackie spełniają swoje zadania nie tylko podczas akcji pożarniczej, ale również w ratownictwie wysokościowym oraz wodnym, charakteryzując się odpornością na wysokie temperatury, niską wagą i zaawansowanymi systemami wentylacyjnymi. W ofercie specjalistycznych sklepów strażackich znajdują się niezawodne kaski wykonane z wytrzymałych materiałów, spełniające obowiązujące normy i zapewniające maksymalne bezpieczeństwo.
Historia i Rozwój Hełmów Strażackich w KZPT/BRANDBULL
Początki produkcji i pierwsze modele
Zakład pod marką KZPT (Kaliskie Zakłady Przemysłu Terenowego) funkcjonuje od 1951 roku. Decyzję o produkcji sprzętu z zakresu środków ochrony indywidualnej podjęto w połowie lat pięćdziesiątych, rozpoczynając wówczas produkcję pierwszych kasków, którymi były kaski motocyklowe. Z upływem lat Zakład wprowadzał nowe wzory hełmów ochronnych. Jednym z ciekawszych modeli były hełmy przeznaczone dla artylerzystów, produkowane w latach 1973-1975, które chroniły słuch w czasie ostrzału artyleryjskiego prowadzonego z bunkrów. Przygoda z hełmami strażackimi, przeznaczonymi dla zawodowych i ochotniczych straży pożarnych, rozpoczęła się pod koniec lat osiemdziesiątych. W 1988 roku z linii produkcyjnej zeszły pierwsze hełmy strażackie typu kanadyjskiego PH-3 i PH-4. W 1989 roku wprowadzono nowy wzór hełmu strażackiego - hełm strażacki PH-5/Z-2000.
Wprowadzenie modeli ZS-03 i Calisia AK-06
W kolejnych latach pojawiały się w ofercie Zakładu kolejne wyroby jako odpowiedź na rosnące wymogi i zapotrzebowanie w zakresie ochrony osobistej strażaka. Były nimi ZS-03 i Calisia AK-06. Nowe hełmy w całości były oparte na własnej myśli konstrukcyjno-technologicznej. Hełm ZS-03 został wprowadzony w 2003 roku. Był to pierwszy hełm, w którym wizjer chowany był do wewnątrz skorupy hełmu. Natomiast hełm Calisia AK-06 pojawił się na rynku w 2006 roku i wykonany był z surowców o podwyższonych parametrach mechanicznych i termicznych, w tym z kevlaru®. Hełmy te charakteryzował wysoki poziom bezpieczeństwa i wysoka jakość.
Konstrukcja Wizjerów w Hełmach ZS-03 i AK-06
Innowacyjne rozwiązania wizjerów
Kluczową cechą hełmu ZS-03 była innowacyjna konstrukcja wizjera, który chował się do wnętrza skorupy hełmu. To rozwiązanie zwiększało ochronę wizjera przed uszkodzeniami i zarysowaniami, gdy nie był używany. Hełm Calisia AK-06 kontynuował tę tendencję, oferując wizjery w zaawansowanym układzie. Jeden z użytkowników zauważył, że układ szyb w hełmie AK 06 jest bardzo podobny do innego hełmu, w którym mniejsze elementy, jakby gogle, znajdują się pod spodem większej przyłbicy, z niesamowicie zbliżonym kształtem obu wizjerów. W przypadku niektórych wersji przyłbice były "pozłacane", co jest rozwiązaniem podpatrzonym z hełmów Gallet, mającym na celu lepsze odbijanie ciepła.
Porównanie układu wizjerów z innymi modelami
Wiele hełmów strażackich stosuje podobne rozwiązania w zakresie wizjerów, często z inspiracji sprawdzonymi modelami. Na przykład, hełmy MSA Gallet również posiadają system dwóch osłon: dużej, opuszczanej przyłbicy zewnętrznej oraz wewnętrznego wizjera (okularów), który osłania oczy i nos. Taki układ pozwala na elastyczne dostosowanie ochrony do panujących warunków, umożliwiając użycie mniejszej osłony oczu do lżejszych prac bez konieczności opuszczania całej przyłbicy. Zapisy rozporządzenia MSWiA, wskazując na hełm typu B wg EN 443, wpływają na ogólne podobieństwo hełmów, ale różnice tkwią w technice wykonania skorupy, zastosowanych materiałach konstrukcyjnych oraz wewnętrznej konstrukcji.
Wyzwanie Parowania Wizjerów: Przyczyny i Rozwiązania
Wpływ wentylacji i konstrukcji wewnętrznej
Jednym z najczęściej zgłaszanych problemów przez strażaków jest parowanie przyłbic i wizjerów. Problem ten pojawia się w wielu hełmach, w tym nawet w nowszych modelach renomowanych producentów, co prowadzi do znacznego ograniczenia widoczności podczas akcji. Główną przyczyną parowania wizjerów jest według ekspertów zła wentylacja pod skorupą hełmu. Kiedyś pierwsze hełmy Galleta typu F1 E nie miały twardej pianki PU, lecz miękkie wkładki, które zajmowały zdecydowanie mniej miejsca. Wraz z wprowadzeniem wyższych wymagań odnośnie amortyzacji siły uderzenia, wszystkie hełmy zaczęły być wyposażane w twarde wkładki z pianki poliuretanowej (PU), które wypełniły wewnętrzną przestrzeń między nagłowiem a wierzchołkiem hełmu. Według niektórych opinii, to właśnie ta zmiana spowodowała brak możliwości swobodnego ruchu pary wodnej pod hełmem i przyczyniła się do jej wykraplania na wizjerze. Dodatkowo, hełmy typu F1 S i F1 SF miały "ciaśniejszą" skorupę, co również mogło pogorszyć wentylację.
Dla porównania, hełm Pacific ma skorupę bardziej otwartą na dole, tzn. nie obejmuje tak ściśle głowy jak Gallet, a jego wyposażenie wewnętrzne też jest jakby uboższe w stosunku do Galleta. Być może to właśnie powoduje łatwiejszą wentylację pod hełmem i brak roszenia wizjera.
Sposoby zapobiegania parowaniu
Aby pozbyć się problemu parowania, zaleca się stosowanie płynów lub smarów typu Anti-Fog. Produkty te, powszechnie używane przez nurków do smarowania okularów i gogli, skutecznie zapobiegają kondensacji pary wodnej na powierzchni wizjera. Są dostępne w dobrych sklepach sportowych oraz ze sprzętem do nurkowania czy pływania.
Mimo to, niektórzy strażacy preferują zewnętrzne okulary ochronne dostępne w sklepach metalowych czy budowlanych, które często są tańsze, lepiej dopasowane i nie parują, zwłaszcza w droższych wariantach. Gogle zintegrowane z hełmem bywają postrzegane jako zbędny gadżet, jeśli nie da się ich dobrze dopasować.
Ewolucja Hełmów Strażackich KZPT: Od AK-06 do Vulcan Neo
Calisia Vulcan: Nowe technologie i materiały
W 2009 roku marka KZPT, pod szyldem BRANDBULL Polska (powstałego z połączenia Kaliskich Zakładów Przemysłu Terenowego w Kaliszu i BRANDBULL Polska), wprowadziła Hełm Calisia Vulcan CV 102 jako odpowiedź na rosnące wymogi i potrzeby strażaków. Hełm został zaprojektowany z uwzględnieniem trudnych, ekstremalnych warunków pracy i zapewnia najwyższy poziom bezpieczeństwa. Zasadniczą zmianą w jego konstrukcji było wykonanie skorupy techniką wtrysku, podobnie jak w hełmach MSA Gallet. Skorupa hełmu Calisia Vulcan wykonana jest z poliamidu wzmocnionego włóknem szklanym. Wewnątrz hełmu umieszczono komplet poduszek oraz wyściółkę NOMEX. Wyróżniający się nowoczesnym wzornictwem, hełm BRANDBULL Calisia Vulcan jest lekki, wytrzymały i odporny na działanie wysokich temperatur, zapewniając maksymalny komfort noszenia. Podejrzewa się, że KZPT celowo wyprzedaje dotychczasowe modele przed pełnym wprowadzeniem Vulcana na rynek polski.
Calisia Vulcan Neo: Maksymalna ochrona i komfort
Najnowsza wersja, Calisia Vulcan Neo, ma doskonałe właściwości ochronne, użytkowe i konstrukcyjne. Jest wyposażona w praktyczny i bezpieczny wizjer w klasie optycznej 1, chowany do wewnątrz hełmu. Wizjer ten może występować w wielu wariantach, np. z powłoką odporną na zarysowania, pokryty złotym filtrem, profilowany lub przystosowany dla osób noszących okulary korekcyjne. Jego kształt pozwala na użytkowanie jednocześnie z maską oddechową. Podczas projektowania Vulcana Neo dołożono szczególnej staranności przy planowaniu systemu wewnętrznego dopasowania i regulacji. Mimo że hełm Vulcan jest dostępny już na rynku niemieckim w cenie około 200 euro, w Polsce nic o nim nie słychać. Może dlatego, że pomimo spełnienia przez hełm normy EN 443, nie może przejść badań w CNBOP.
Hełmy TYTAN dla ratownictwa specjalistycznego
W ofercie BRANDBULL Polska znajdują się również hełmy przeznaczone do ratownictwa specjalistycznego. Hełm dla ratowników TYTAN typ HOT 101.03 jest przeznaczony do stosowania w czasie akcji ratowniczych przez ratownictwo wodne, drogowe, wysokościowe i grupy poszukiwawcze. Może być użytkowany podczas katastrof naturalnych. Hełm TYTAN MAX HTM 102.00 to nowoczesny hełm dla specjalistycznych grup, wykonany z poliamidu wzmocnionego włóknem szklanym metodą wtrysku. Zapewnia wysoką wytrzymałość mechaniczną i termiczną, jest wyposażony w osłonę oczu w postaci gogli oraz ochronę karku z trudnopalnej tkaniny. Te hełmy są projektowane z myślą o ratownictwie w warunkach, gdzie tradycyjne hełmy bojowe mogą się nie sprawdzać, a nawet stanowić zagrożenie. Ważne jest, by pamiętać, że zgodnie z normą EN 443 hełm strażacki nie może mieć żadnych otworków w skorupie, aby przejść badania na przebicie prądem elektrycznym, co odróżnia hełmy bojowe od technicznych.
Ogólne Wymagania i Konstrukcja Nowoczesnych Hełmów Strażackich
Normy i typy hełmów
Sławne rozporządzenie MSWiA prawie wymaga, aby wszystkie hełmy z zewnątrz były podobne do siebie, wskazując na hełm typu B według normy EN 443. Różnice między hełmami wynikają przede wszystkim z techniki wykonania skorupy, co jest ściśle powiązane z zastosowanym materiałem konstrukcyjnym. Nie da się, mimo XXI wieku, zrobić skorupy metodą wtrysku, stosując maty z włókna szklanego. Hełmy bojowe, takie jak MSA Gallet F1XF, Rosenbauer Heros Titan, Dräger HPS 7000 czy polski Calisia Vulcan, są przeznaczone do walki z pożarami wewnętrznymi i charakteryzują się mocną, masywną konstrukcją. Chronią przed ekstremalnym gorącem, płomieniami, promieniowaniem cieplnym oraz uderzeniami ciężkich przedmiotów. Hełm taki posiada pełną skorupę typu B, zakrywającą uszy i boki głowy strażaka, długi daszek z przodu oraz grzbiet z tyłu osłaniający kark. Zawsze ma osłonę twarzy (przyłbicę) odporną na wysoką temperaturę i często dodatkowo wewnętrzny wizjer. Hełmy ratowniczo-gaśnicze są cięższe, ich masa waha się typowo od 1,3 kg do 1,6 kg.
Strażacy używają różnych hełmów w zależności od rodzaju akcji. Inny hełm sprawdzi się podczas gaszenia pożaru budynku, a inny podczas akcji ratunkowej na drodze czy w lesie, gdzie priorytetem jest lekkość i mobilność.
Elementy konstrukcyjne i materiały
Nowoczesne hełmy strażackie są wykonywane z materiałów odpornych na ekstremalne warunki. Skorupy są gładkie i zaokrąglone, aby odprowadzać spadające przedmioty czy strumienie wody, a ich kolor jest trwały i często pokryty powłoką odbijającą promieniowanie cieplne. Dostępne są również wersje fotoluminescencyjne (świecące w ciemności po naświetleniu) lub metalizowane (np. złote, co podnosi odbicie ciepła - popularne wśród strażaków jako „złoty hełm strażacki”). Skorupy muszą spełniać wymogi odporności na bardzo wysokie temperatury (powyżej 250°C przez krótki czas), ekstremalne zimno (-30°C), promieniowanie UV, substancje chemiczne, a nawet promieniowanie radioaktywne (co jest istotne np. przy akcjach w rejonach zagrożenia radiacyjnego).
Wewnątrz skorupy znajduje się system amortyzujący uderzenia i dopasowujący się do głowy strażaka, często wykonany z pianki poliuretanowej o wysokiej gęstości, wzmacnianej aramidem. Ta wkładka działa jak „poduszka”, która rozprasza energię uderzenia, chroniąc czaszkę przed urazem. Regulowane więźbowe zawieszenie (nagłowie) z miękką wyściółką komfortową (wykonaną z materiału odpornego na pot i ogień, np. Nomexu lub innych trudnopalnych tkanin) pozwala na utrzymanie higieny. Regulacja obwodu głowy odbywa się za pomocą pokrętła z tyłu (system ratchet) lub taśmy z przodu. Amortyzację wspomaga 3- lub 4-punktowy pas podbródkowy z miękką osłoną, zapinany klamrą automatyczną. Mocowanie paska ma kilka punktów zaczepienia, co stabilizuje hełm nawet przy gwałtownych ruchach.
Przykład Lidera Rynku: Hełmy MSA Gallet
Wiele innowacji w branży hełmów strażackich wyznacza MSA Gallet, marka ceniona na całym świecie za jakość, nowatorskie rozwiązania i zgodność z rygorystycznymi normami. Ich sprzęt zapewnia najwyższy poziom bezpieczeństwa podczas akcji ratowniczo-gaśniczych i technicznych, gwarantując komfort noszenia nawet w najtrudniejszych warunkach.
Historia i rozwój marki Gallet
Marka Gallet ma ponad 150-letnią tradycję w produkcji ochronnych nakryć głowy. Firma powstała w 1864 roku we Francji jako warsztat wyrobów skórzanych, a na początku XX wieku (około 1909 roku) Adrien Gallet założył zakład w miejscowości Chatillon-sur-Chalaronne. Początkowo Gallet specjalizował się w hełmach skórzanych i stalowych dla wojska oraz służb, zdobywając renomę jako producent niezawodnych hełmów dla straży pożarnej, policji, lotnictwa i wojska. Kluczowym momentem było opracowanie w latach 80. nowatorskiego hełmu strażackiego typu jet-style (o opływowym kształcie przypominającym hełmy lotnicze). W 1985 roku Gallet, we współpracy z paryską strażą pożarną, stworzył model F1 - pierwszy tego rodzaju hełm ratowniczo-gaśniczy, który zapewniał pełną ochronę głowy, twarzy i szyi podczas działań gaśniczych w budynkach. Hełm Gallet F1 wyróżniał się nowoczesną konstrukcją z chowanym wizjerem i wkrótce stał się standardowym wyposażeniem straży pożarnych w wielu krajach Europy, w tym także w Polsce. Dla polskich strażaków zawodowych PSP hełm Gallet stał się synonimem nowoczesnego hełmu bojowego, zastępując starsze wzory.
Firma Gallet na przestrzeni lat rozwijała kolejne generacje hełmów strażackich. Wcześniejsze modele to m.in. Gallet F1, F1S, F1E (klasyczne hełmy bojowe z lat 90. i 2000.), Gallet F1SF (udoskonalona wersja z szybkozłączem do masek), a także hełmy techniczne Gallet F2 i F2 X-TREM przeznaczone do ratownictwa technicznego, wysokościowego i wodnego.
Charakterystyka hełmów ratowniczo-gaśniczych (np. F1XF)
Hełm MSA Gallet F1XF to kwintesencja doświadczeń zebranych podczas użytkowania poprzednich generacji i odpowiedź na współczesne potrzeby strażaków. Projektując go, MSA współpracowała z jednostkami straży pożarnej z różnych krajów, dzięki czemu udało się stworzyć hełm wyjątkowo dopracowany. F1XF spełnia i przekracza wymagania norm EN 443:2008. Chroni głowę strażaka przed uderzeniami z góry i z boku (typ B), wysoką temperaturą, płomieniami, czynnikami elektrycznymi (ma odporność dielektryczną 1000 V AC, zgodnie z EN 50365), a także przed chemikaliami i promieniowaniem.
Budowa skorupy i system amortyzujący
Czasza hełmu MSA Gallet wykonana jest z materiałów odpornych na ekstremalne warunki. W modelu F1XF zastosowano specjalny wysokotemperaturowy termoplastyczny materiał (poliamid) formowany metodą wtryskową. Ten zaawansowany polimer charakteryzuje się wysoką odpornością na temperaturę, uderzenia i przenikanie ognia, a przy tym jest stosunkowo lekki. W starszych modelach (np. F1SF) częściej stosowano kompozyty z włóknem szklanym i aramidowym. Skorupa hełmu jest gładka i zaokrąglona, aby odprowadzać spadające z góry przedmioty czy strumienie wody - płonące odłamki mają ześlizgiwać się, nie zatrzymując na powierzchni. Kolor skorupy jest trwały i często pokryty powłoką odbijającą promieniowanie cieplne. Dostępne są także wersje fotoluminescencyjne lub metalizowane (np. złote, podnoszące odbicie ciepła - popularne jako „złoty hełm strażacki”). Skorupy MSA Gallet spełniają wymogi odporności na bardzo wysokie temperatury (nawet powyżej 250°C przez krótki czas), ekstremalne zimno (-30°C), a także są odporne na działanie promieniowania UV, substancji chemicznych, a nawet promieniowania radioaktywnego.
Wewnątrz skorupy znajduje się system amortyzujący uderzenia oraz dopasowujący się do głowy strażaka. W hełmach Gallet stosuje się wkładki absorbujące wstrząsy wykonane z pianki poliuretanowej o wysokiej gęstości, często dodatkowo wzmacnianej aramidem. Między wkładką a głową strażaka znajduje się regulowane więźbowe zawieszenie (nagłowie) w postaci wygodnej siatki i taśm tekstylnych z włókien aramidowych. Dodatkowo jest miękka wyściółka komfortowa, wykonana z materiału odpornego na pot i ogień (np. nomexu), którą można łatwo wypiąć do prania. Regulacja obwodu głowy odbywa się za pomocą pokrętła z tyłu (system ratchet) lub taśmy z przodu. Amortyzację wspomaga 3- lub 4-punktowy pas podbródkowy z miękką osłoną, zapinany klamrą automatyczną.
Systemy osłon oczu i twarzy: przyłbice i wizjery wewnętrzne
Hełmy MSA Gallet wyposażone są standardowo w dwa typy osłon oczu i twarzy. Pierwsza to przyłbica zewnętrzna - duża, opuszczana osłona twarzy, wykonana z odpornego na temperaturę i uderzenia poliwęglanu. Występuje w wersji przezroczystej lub pokrytej powłoką złotą refleksyjną (odbijającą ciepło i chroniącą przed olśnieniem). Przyłbica chroni całą twarz, w tym oczy, przed płomieniami, żarem, dymem oraz odłamkami. W hełmach Gallet F1XF przyłbica chowa się pod skorupę, co jest wygodnym rozwiązaniem, ponieważ osłona jest zabezpieczona, gdy z niej nie korzystamy.
Drugą osłoną jest wewnętrzny wizjer (okulary) - mniejsza szybka, która po opuszczeniu osłania oczy i nos strażaka. Taki wizjer jest przydatny przy lżejszych pracach, gdy potrzebna jest ochrona oczu, ale nie ma konieczności opuszczania dużej przyłbicy. Wizjer jest zwykle wykonany z przezroczystego lub przyciemnianego poliwęglanu o wysokiej jakości optycznej (klasa optyczna 1), z powłokami anty-UV, odpornymi na zarysowanie i na zaparowanie. Wizjer w hełmach Gallet jest regulowany i można go dopasować do twarzy, zapewniając szczelne osłonięcie oczu nawet, jeśli strażak nosi okulary korekcyjne (projekt hełmu F1XF przewiduje miejsce na okulary pod wizjerem). Obie osłony w MSA Gallet spełniają normę EN 14458 (osłony twarzy i oczu do hełmów strażackich) oraz EN 166.
Nakarczniki i ich rola
Elementem wyposażenia hełmu ratowniczo-gaśniczego jest nakarcznik, czyli osłona karku i szyi przed płomieniami, gorącą wodą czy żarem. W hełmach MSA Gallet oferowane są różne rodzaje osłon karku, mocowane do dolnej krawędzi skorupy z tyłu. Najpopularniejsze to osłony wykonane z materiałów trudnopalnych: trójwarstwowa aluminizowana osłona (zapewnia najwyższą ochronę przed promieniowaniem cieplnym i płomieniami) lub osłona z tkaniny (np. Integral Wool/Nomex), która lepiej układa się na szyi i może być wygodniejsza przy dłuższym noszeniu. Osłony karku w hełmach Gallet są wymienne.
Zintegrowane oświetlenie i systemy komunikacji
Nowoczesne akcje ratownicze często odbywają się w ciemności, dlatego oświetlenie w hełmie strażackim to ogromny atut. MSA Gallet jako jeden z pierwszych producentów wprowadził zintegrowany moduł świecący LED w hełmie F1XF, wbudowany w przednią część skorupy. Zapewnia on dobre oświetlenie przed strażakiem i równomiernie rozkłada masę. W modelach ratowniczych (F2XR) dodano również światło tylne - migające czerwone LED, ułatwiające lokalizację ratowników w terenie. Poza wbudowanym oświetleniem, hełmy MSA posiadają też uchwyty do montażu zewnętrznych latarek (uniwersalne adaptery).
Komunikacja podczas akcji to kolejny element, który hełm może wspierać. MSA Gallet oferuje dedykowane zestawy komunikacyjne, np. mikrofonogłośniki montowane w hełmie lub przy maseczce, pozwalające strażakom rozmawiać przez radiotelefon bez użycia rąk. Dostępne są rozwiązania takie jak zestaw z mikrofonem kostnym (Bone Conduction Headset) czy z elastycznym mikrofonem przy ustach. Hełm ma specjalne gniazda i przelotki do okablowania. Ponadto do hełmów można mocować ochronniki słuchu (aktywne i pasywne nauszniki).
Hełm Gallet jest tak skonstruowany, by integracja z aparatami oddechowymi, radiotelefonami i innym sprzętem była jak najłatwiejsza. Na przedzie skorupy są zaczepy (adapter maski), do których można wpiąć maskę aparatu powietrznego (system KitFix), przenosząc ciężar maski na hełm i zapewniając jej pewne trzymanie się twarzy.
Waga i komfort noszenia
Pomimo całego wyposażenia, hełmy MSA Gallet zachowują rozsądną wagę i są dobrze wyważone. Model F1XF waży około 1,3 kg (rozmiar M) do 1,4 kg (rozmiar L) w podstawowej konfiguracji. Model F2XR, jako kask lekki, jest jeszcze lżejszy (0,9-1,3 kg). Komfort noszenia hełmów Gallet jest bardzo wysoki - hełm nie chwieje się na głowie, a dobre wyważenie sprawia, że nawet wielogodzinne noszenie nie męczy nadmiernie mięśni karku.
Modele MSA Gallet w ofercie
W bieżącej ofercie sklepów specjalistycznych znaleźć można przede wszystkim dwa najnowocześniejsze modele hełmów MSA Gallet: F1XF (hełm strażacki ratowniczo-gaśniczy) oraz F2XR (hełm strażacki techniczny/ratowniczy).