Brazylia, rozległy kraj o zróżnicowanym klimacie i ekosystemach, regularnie zmaga się z pożarami. Mogą one mieć różne źródła - od incydentów podczas dużych wydarzeń, przez pożary infrastruktury, aż po katastrofalne pożary lasów, które stanowią poważne zagrożenie dla środowiska naturalnego i zdrowia publicznego. Poniższa analiza przedstawia kluczowe informacje dotyczące pożarów w Brazylii, od niedawnych incydentów po długoterminowe statystyki i tragiczne wydarzenia z przeszłości.
Incydent podczas szczytu COP30 w Belem
Przebieg zdarzenia
W czwartek 20 listopada w Belem w Brazylii doszło do pożaru stoiska na szczycie COP30, wywołując chwile grozy wśród uczestników konferencji klimatycznej. Agencja AFP podała, że informacje o płomieniach na terenie wydarzenia potwierdzili funkcjonariusze ochrony, zabezpieczający imprezę. Ogień zauważono na jednym ze stoisk państw - uczestników COP30, które zlokalizowane było przy wejściu na teren szczytu. Rozprzestrzeniający się szybko dym doprowadził do małego wybuchu paniki w budynku. Uczestników imprezy natychmiast wyprowadzono, a ochrona otoczyła kordonem miejsce zdarzenia.
Reakcja służb i kontynuacja szczytu
Do sieci trafiły nagrania z pierwszych minut akcji gaśniczej, ukazujące potężne płomienie, które jednak od początku zwalczane były przy użyciu gaśnic. Szczęśliwie pożar nie rozprzestrzenił się na większym obszarze i nikt nie ucierpiał w zdarzeniu. Ogień udało się stosunkowo szybko ugasić. - Incydent został już opanowany - oświadczył po kilkunastu minutach brazylijski minister turystyki Celso Sabino. Szczyt COP30 był kontynuowany zgodnie z planem. COP30 jest trzydziestą z kolei Konferencją Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC). Podobne szczyty klimatyczne odbywają się co roku, gromadząc przedstawicieli prawie wszystkich państw świata, którzy dyskutują na nich na temat wspólnych działań na rzecz ograniczenia globalnego ocieplenia i dostosowywania się do zmian klimatu.
Pożar toru kolarskiego w Rio de Janeiro
Zdarzenie w kompleksie olimpijskim
W kompleksie olimpijskim w Rio de Janeiro nad ranem czasu lokalnego zapalił się dach toru kolarskiego, który był jedną z aren rozgrywanych mistrzostw świata kadetów i juniorów w szermierce. Polski Związek Szermierczy wydał komunikat: "Informujemy, że wszyscy z polskiej ekipy są bezpieczni. Nie ma informacji również o osobach poszkodowanych". Potwierdził to Piotr Sadowy, trener szermierki i sędzia szpadowy Polskiego Związku Szermierczego klasy A, dodając: "Wszyscy zawodnicy i trenerzy są bezpieczni".
Akcja gaśnicza i jej skutki
Zawody odbyły się normalnie na jednej z hal, gdzie dołożono nowe plansze, a harmonogram godzinowy uległ zmianie. Pożar, jak informują brazylijskie media, próbowało opanować ponad 80 strażaków. Pracowali oni zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz obiektu, a ich głównym celem było uratowanie Muzeum Olimpijskiego, znajdującego się na drugim piętrze toru. Kilka godzin po rozpoczęciu akcji udało się ugasić ogień, a nikt nie został ranny.
Kryzys pożarów lasów w Brazylii
Skala problemu i dane statystyczne
Według danych zebranych przez Brazylijski Instytut Badań Kosmicznych INPE, Brazylia przeżywa najgorsze miesiące pod względem pożarów lasów od 19 lat. Obszar, jaki został zniszczony od sierpnia bieżącego roku wskutek pożarów lasów i łąk w całej Brazylii, przekroczył już 56,5 tysiąca kilometrów kwadratowych. Według INPE, przypadki pojawienia się ognia w lasach i na nieużytkach rolnych w Brazylii stanowią już ponad 75 procent wszystkich pożarów. Rekordowym dotychczas dniem pod względem liczby pożarów był 9 września, kiedy w całym kraju zanotowano 5132 przypadki pojawienia się ognia na terenach leśnych i łąkach. We wrześniu bieżącego roku wybuchło blisko 40 tysięcy pożarów.
W sumie spłonął obszar o powierzchni około 300 tysięcy kilometrów kwadratowych, co jest prawie wielkością Niemiec. Jak wyjaśniła organizacja ekologiczna MapBiomas, 57 procent całego wypalonego obszaru znajdowało się w regionie Amazonii. Pożary wzrosły tam o 42 procent w porównaniu z rokiem poprzednim i osiągnęły najwyższy poziom od 2007 roku.
Przyczyny pożarów i ich wpływ
Pożarom sprzyja trwająca od dziewięciu miesięcy historyczna susza. Zdaniem ekspertów, oprócz zmian klimatycznych, za wzrostem pożarów stoi także zjawisko pogodowe El Niño. Okres suchy w Amazonii był w tym roku o kilka tygodni dłuższy niż zwykle. Brazylijska minister środowiska Marina Silva powiedziała we wrześniu, że susza w regionie Amazonii była najgorsza od 40 lat. Bagna Pantanal w zachodniej Brazylii, będące największą równiną zalewową na świecie, również ucierpiały z powodu najgorszej suszy od 73 lat.
Amur. Amazonka Azji 1. Tajemnicze Źrodła
Przez zadymienie powodowane pożarami stężenie niebezpiecznych, rakotwórczych pyłów kilkunastokrotnie przekracza limit określony przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Według władz Brazylii, wskutek licznych pożarów i z tlących się pogorzelisk nad ponad 60 procentami terytorium kraju rozpościera się dym. W stanie Sao Paulo, jak przekazał rząd Brazylii, tylko 7 i 8 września bieżącego roku wybuchło prawie 2300 pożarów, czyli siedmiokrotnie więcej w porównaniu do sierpnia 2023 roku.
Reakcja rządu
Obejmując władzę w kraju w styczniu 2023 roku, rząd lewicowego prezydenta Luiza Inacio Luli da Silvy obiecał zmniejszenie liczby pożarów lasów, które nasiliły się za poprzedniego rządu. Eksperci uważają jednak, że na początku 2024 roku rząd zbyt długo zwlekał z podjęciem działań przeciw pożarom; podjęcie działań Lula ogłosił dopiero we wrześniu.
Pożary w Ameryce Południowej
Podobnie groźne są liczby dla całej Ameryki Południowej, gdzie ponad 511 tysięcy źródeł pożarów oznacza wzrost o 48 procent w porównaniu z 2023 rokiem. Tutaj również zmierzono najwyższą wartość od 2010 roku, kiedy zarejestrowano ponad 523 tysiące pożarów. Szczególnie duży wzrost, bo około 250 procent, odnotowano w Ekwadorze, gdzie zarejestrowano 3,5 tysiąca pożarów.
Tragiczny pożar w klubie nocnym w Santa Maria (2013)
Przebieg i przyczyny tragedii
Jednym z najbardziej tragicznych wydarzeń pożarowych w historii Brazylii był pożar, który wybuchł 27 stycznia 2013 roku w klubie nocnym Kiss w mieście Santa Maria. Pożar, który wybuchł o godzinie 2:30, miała spowodować raca odpalona przez członka zespołu, który dawał w klubie koncert. Od racy ogniem zajęła się izolacja akustyczna na suficie. Tłum wpadł w panikę i ruszył do jedynego w klubie wyjścia ewakuacyjnego.
Skutki i reakcja władz
W wielu przypadkach doszło do stratowania się nawzajem. Wystąpiły liczne zatrucia czadem. Gęsty dym, który ogarnął całe pomieszczenie, utrudniał spanikowanym ludziom odnalezienie wyjścia z budynku. Kilkadziesiąt osób udusiło się w klubowej toalecie, myląc drzwi wyjściowe z wejściem do toalety. Prezydent Brazylii, Dilma Rousseff, ogłosiła w całym kraju trzydniową żałobę narodową dla upamiętnienia ofiar pożaru.