Przenosiny między służbami mundurowymi: fakty i mity
Wiele osób rozważa możliwość przeniesienia się z jednej służby mundurowej do drugiej, np. z Policji do Państwowej Straży Pożarnej (PSP) lub Wojska. Jednakże, nie ma czegoś takiego jak bezpośrednie przeniesienie z Policji do PSP. Aby dołączyć do Państwowej Straży Pożarnej, należy przejść cały proces rekrutacji, tak jak każdy inny kandydat. Co więcej, osoby z doświadczeniem w Policji nie są traktowane "lżej" podczas naboru do PSP.
Pojawiały się również pytania o przenosiny z Policji do Wojska. Tutaj również konieczne jest przejście pełnego naboru do PSP, gdyż żadna z ustaw nie przewiduje przenosin z Policji do PSP. Istnieją jednak informacje o możliwości przeniesienia się do PSP z Armii lub Straży Granicznej, choć brakuje szczegółowych danych na ten temat. Z relacji jednego z funkcjonariuszy JRG wynika, że faktycznie przeniósł się do straży z armii.
Perspektywy zawodowe i stabilność zatrudnienia
Dla wielu osób służba w państwowych formacjach mundurowych, takich jak Policja czy Straż Pożarna, wiąże się ze stabilnością zatrudnienia. To często kluczowy argument dla tych, którzy nie chcą żałować w przyszłości, że nie zdecydowali się na taką karierę. Jednakże, istnieją również opinie, że po kilku latach służby, patrząc na zarobki w sektorze prywatnym, można żałować swojej decyzji. Jeden z byłych strażaków, który zmienił pracę na fabrykę, podkreśla kolosalną różnicę w zarobkach po dwóch latach od zmiany. Mimo pracy na trzy lub cztery zmiany, praca w fabryce oferuje stałą umowę, 8-godzinny dzień pracy, wolne weekendy i święta, a także płatne nadgodziny w wysokości X3. Zarobki w fabryce w małej miejscowości, bez nadgodzin, mogą wynosić około 4500-5000 zł netto, plus dodatkowe programy, takie jak karty Multisport, dopłaty do posiłków i pakiet medyczny.
W porównaniu do tego, absolwent szkoły w PSP na stanowisku szeregowego, sumując wszystkie dodatki (13 pensja, mundurówka, drobne nadgodziny, nagrody), również może osiągnąć zarobki rzędu 4500-5000 zł. Jednak strażacy idą do pracy około 7-8 razy w miesiącu, co pozostawia znacznie więcej czasu na życie prywatne i ewentualne dorabianie. Różnice w zarobkach mogą być bardziej widoczne w dużych miastach, takich jak Warszawa czy Wrocław, gdzie płace w PSP mogą być mniej konkurencyjne.
Decyzja o wyborze służby czy pracy w sektorze prywatnym zależy od indywidualnych preferencji. Niektórzy cenią stabilność i specyfikę pracy w służbach, inni wolą wyższe zarobki i inny tryb życia w "cywilu". Ważnym argumentem za służbami mundurowymi jest wcześniejsza emerytura (po 25 latach), w przeciwieństwie do pracy w cywilu, gdzie pracuje się do 67 roku życia.
Firefighter vs Police Officer Career day
Charakter służby i wymagania
Służba w Policji, Straży Pożarnej oraz Wojsku wymaga wielu poświęceń, wyrzeczeń i dyscypliny. Aby przybliżyć młodzieży charakter tych zawodów, organizowane są kampanie promocyjno-informacyjne. Podczas jednego ze spotkań w bytomskiej szkole, policjanci, strażacy i żołnierze przedstawili uczniom specyfikę swojej pracy.
Policja
Policjanci opowiedzieli o służbie w Policji, kryteriach kwalifikacji dla przyszłych stróżów prawa oraz o tym, jak się do nich przygotować. Omówili także możliwości rozwoju zawodowego i istotę służby. Podkreślono, że praca policjanta stawia szczególnie wysokie wymagania, związane z utrzymaniem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jest to zawód o wysokiej stresogenności, wynikającej z częstego uczestnictwa w wyczerpujących akcjach, narażenia życia, dyspozycyjności, presji publicznej, konieczności szybkiego podejmowania decyzji oraz używania broni.
Straż Pożarna
Strażacy z Bytomia omówili, na czym polega służba w Straży Pożarnej i jakie wymagania stawia się kandydatom. Zaprezentowali strażaka w pełnym rynsztunku, co doskonale pokazało ciężar i niebezpieczeństwo tej służby. Zawód strażaka został zakwalifikowany do grupy o bardzo wysokim stopniu ryzyka, co wynika z jego misji społecznej i licznych zagrożeń występujących podczas akcji ratowniczo-gaśniczych, takich jak pożary, katastrofy budowlane, chemiczne, ekologiczne czy wypadki komunikacyjne.
Wojsko
Żołnierze z Jednostki Wojskowej w Lublińcu przedstawili historię swojej jednostki, ukazując wojsko jako służbę otwartą na nowych adeptów, lecz jednocześnie podkreślając, że nie jest to służba dla każdego, a jedynie dla "najlepszych z najlepszych". Zaprezentowano również różne rodzaje broni palnej. Młodzież z dużym zaciekawieniem przysłuchiwała się prowadzącym, zyskując świadomość wymagań stawianych przed kandydatami do każdej z tych służb.
Stres w służbach mundurowych: porównanie Policji i Straży Pożarnej
Z uwagi na specyfikę pracy, służby mundurowe należą do grup zawodowych szczególnie narażonych na stresory. Zmianowy charakter pracy oraz koszt psychologiczno-emocjonalny sprzyjają przemęczeniu i wypaleniu zawodowemu. Stres jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka, a w pracy zawodowej staje się priorytetowym zagadnieniem dla Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy. Nie każdy stres wpływa negatywnie na organizm; może on mobilizować do działania i ułatwiać radzenie sobie w trudnych sytuacjach.
Stres w Policji
Praca w zawodzie policjanta wiąże się ze znacznym obciążeniem psychicznym i fizycznym.
Stres w Straży Pożarnej
Służba strażaków również wiąże się z wieloma zagrożeniami, które mogą niekorzystnie wpływać na ich zdrowie, a nawet zagrażać życiu. Stres jest związany z koniecznością wykonywania bardzo trudnych i odpowiedzialnych zadań, często na granicy wykonalności, w nieznanym otoczeniu i przy istniejącym zagrożeniu życia własnego i innych. Sytuacją stresogenną jest samo oczekiwanie na alarm. Przewlekłe narażenie na stres powoduje nadmierne obciążenie układu nerwowego i wymaga ponadprzeciętnego wysiłku psychicznego. Doświadczenie stresu traumatycznego może prowadzić do negatywnych konsekwencji zdrowotnych na tle psychologicznym, obniżenia motywacji do pracy oraz rozwoju
Badania nad stresem i sposobami radzenia sobie
W celu określenia poziomu stresu przeprowadzono badanie wśród 100 strażaków jednostek ratowniczo-gaśniczych Komendy Straży Pożarnej oraz 100 policjantów Miejskiej Komendy Policji. Badanie, przeprowadzone od kwietnia do maja 2015 roku za pomocą kwestionariusza PSS 10 (skala odczuwanego stresu), ostatecznie objęło 60 policjantów (19 kobiet i 41 mężczyzn) oraz 83 strażaków. Średnia wieku wśród policjantów wynosiła 39,41 lat, a wśród strażaków - 33,84 lat.
Wyniki badania natężenia stresu (PSS 10)
Natężenie stresu, oceniane za pomocą skali PSS 10, nie różniło się istotnie między badanymi grupami. W obu grupach dominowały wysokie wskaźniki natężenia stresu: 51% u strażaków i 77% u policjantów. Potwierdzają to również inne badania, np. te przeprowadzone przez Ogińską-Bulik, które wśród 140 strażaków określiły nasilenie stresu jako podwyższone.
Sposoby radzenia sobie ze stresem (Mini Cope)
Do oceny sposobów radzenia sobie ze stresem posłużono się testem Mini Cope, opracowanym przez Carvera. Składa się on z 28 pytań wchodzących w skład 14 strategii, takich jak aktywne radzenie sobie, planowanie, pozytywne przewartościowanie, akceptacja, poczucie humoru, zwrot ku religii, poszukiwanie wsparcia emocjonalnego i instrumentalnego, zajmowanie się czymś innym, zaprzeczanie, wyładowanie, zażywanie substancji psychoaktywnych, zaprzestanie działań oraz obwinianie się.
Analiza wyników wykazała, że sposoby radzenia sobie ze stresem były zbliżone w obu grupach, z wyjątkiem skal „Zażywanie substancji psychoaktywnych” i „Zaprzestanie działań”, gdzie wyniki były istotnie wyższe u strażaków. W pozostałych podskalach nie wykazano istotnych zależności.
W grupie strażaków, techniki takie jak: aktywne radzenie sobie, akceptacja, poszukiwanie wsparcia instrumentalnego, zwrot ku religii, zażywanie substancji psychoaktywnych, obwinianie siebie, a także pozytywne przewartościowanie, wykazały istotną dodatnią korelację z natężeniem stresu. Oznacza to, że im wyższe natężenie stresu, tym większe wykorzystanie tych form radzenia sobie.
W grupie policjantów nie stwierdzono istotnych związków między wymienionymi technikami a natężeniem stresu. Jednakże, wyniki podskal
Specyficzne aspekty radzenia sobie ze stresem
Akceptacja specyfiki wykonywanego zawodu odgrywa dużą rolę i, jak wykazano w badaniach, wydaje się być na zadowalającym poziomie. Poczucie humoru czy zwrot w stronę religii stanowiły niewielki ułamek sposobów radzenia sobie ze stresem. Badania brytyjskie wykazały, że tamtejsi funkcjonariusze policji i straży pożarnej walczą ze stresem poprzez rozmowę, wsparcie bliskich oraz poczucie humoru.
Analiza danych dotyczących poszukiwania wsparcia emocjonalnego i instrumentalnego wykazała dość wysokie wartości w obu badanych grupach. Indyjskie badania Kaur i Chodagiri wskazały, że aż 72,55% policjantów uważa wsparcie społeczne za najbardziej efektywną strategię radzenia sobie ze stresem.
Niepokojące są wyniki dotyczące strategii „wyładowania”. Analiza wykazała, że policjanci dosyć często stosują tę strategię, co może negatywnie wpływać na życie rodzinne i osobiste. Badania Dziedzica potwierdzają, że 54,3% ankietowanych policjantów dostrzega negatywny wpływ stresu na życie rodzinne. Potwierdzają to również wyniki ankiety Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów Komendy Stołecznej Policji, gdzie prawie połowa ankietowanych uznała, że nie można pogodzić życia osobistego z zawodowym.
Technika zażywania substancji psychoaktywnych okazała się znacznie częstszym zjawiskiem wśród strażaków niż policjantów. Według badań własnych, średnia zażywania takich substancji wynosiła 0,89 dla strażaków i 0,49 dla policjantów. Mimo to, inne badania (np. Interheart) wykazały wyższe spożycie alkoholu wśród policjantów w porównaniu z danymi z innych krajów. Badania Czai-Mitura wskazują, że aż 91,3% policjantów pije mocny alkohol.
Strategie „zaprzestania działań” i „obwiniania siebie” nie należą do zalecanych sposobów walki ze stresem i mogą prowadzić do przemęczenia pracą i wypalenia zawodowego. Wysoki poziom stresu zawodowego często współwystępuje z wysokim poziomem stresu w życiu codziennym. Co ciekawe, pracownicy policji, ze średnią wieku wyższą niż u strażaków, okazali się bardziej zestresowaną grupą. Może to wynikać z faktu, że młodsi pracownicy są bardziej odporni na negatywne relacje interpersonalne i nie odczuwają tak silnie dysonansu między życiem zawodowym a prywatnym.
Sposoby radzenia sobie ze stresem są podstawowym antidotum na przemęczenie organizmu, stres traumatyczny i zjawisko wypalenia zawodowego. Zarówno policjanci, jak i strażacy są narażeni na znaczne obciążenie psychofizyczne wynikające z pracy, która zagraża ich życiu.