Kwestia, czy bycie członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) jest brane pod uwagę w procesie rekrutacji na uczelnie, w szczególności te kształcące przyszłych strażaków, jest złożona. Bezpośrednio członkostwo w OSP nie zawsze przekłada się na punkty rekrutacyjne na studia, jednak może mieć znaczenie w kontekście przyjęcia do Państwowej Straży Pożarnej (PSP), co jest często warunkiem podjęcia niektórych typów studiów mundurowych.
Rekrutacja do Państwowej Straży Pożarnej (PSP) a członkostwo w OSP
W celu podjęcia służby w Państwowej Straży Pożarnej, kandydat musi spełnić szereg wymagań, które określa ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. Służbę w PSP może pełnić obywatel polski, niekarany za przestępstwo lub za przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby.
Oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w PSP dokonują komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Przyjęcia do służby dokonuje właściwy terytorialnie komendant wojewódzki, komendant powiatowy (miejski) lub kierownik jednostki organizacyjnej PSP w miarę posiadanych możliwości etatowych.
Postępowanie kwalifikacyjne do PSP i system punktacji
Aby umożliwić podjęcie służby w PSP najlepszym kandydatom, prowadzi się postępowanie kwalifikacyjne, w którym przyjmuje się system punktacji gratyfikujący posiadane uprawnienia kandydata. W tym kontekście członkostwo i aktywność w OSP są brane pod uwagę, przyznając dodatkowe punkty. System ten premiuje następujące kwalifikacje:
- Prawo jazdy kat. B - 2 pkt
- Prawo jazdy kat. C - 4 pkt
- Posiadanie uprawnień ratownika medycznego - 5 pkt
- Posiadanie innych uprawnień, które mogą być przydatne (np. obsługa ciężkiego sprzętu) - 5 pkt
- Uprawnienia płetwonurka - 3 pkt
- Udokumentowane członkostwo w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) powyżej 3 lat - 3 pkt
- Udokumentowany udział w zawodach pożarniczych OSP - 3 pkt
- Udokumentowane szkolenia dla członków OSP - 3 pkt
Z powyższego wynika, że aktywność w OSP jest cennym atutem w procesie rekrutacji do Państwowej Straży Pożarnej.
Rekrutacja na studia w Akademiach Pożarniczych
Uczelnie kształcące przyszłych strażaków, takie jak Akademia Pożarnicza w Warszawie (dawniej Szkoła Główna Służby Pożarniczej - SGSP), wysoko stawiają poprzeczkę tym, którzy chcą się do nich dostać. Kto planuje zostać strażakiem zawodowym, musi posiadać co najmniej średnie wykształcenie. Jeśli natomiast zamierza zrobić mundurową karierę w tej branży, powinien pójść na studia. Typowo pożarnicze studia zapewnia Akademia Pożarnicza w Warszawie.
Ogólne warunki przyjęcia na studia pożarnicze
Kandydat na dzienne studia pożarnicze musi spełnić szereg wymogów formalnych. Musi być pełnoletni, ale mieć nie więcej niż 25 lat. Dodatkowo wymagane jest posiadanie obywatelstwa polskiego, niekaralność oraz korzystanie z pełni praw publicznych. Szansę na przyjęcie na studia pożarnicze ma zarówno absolwent liceum, jak i technikum. Kandydat musi również posiadać odpowiednią sprawność fizyczną i zdolność psychiczną do pełnienia służby w PSP, które są weryfikowane podczas rekrutacji.
Wymagania dla studiów mundurowych (służba kandydacka)
Na stacjonarne jednolite studia magisterskie dla strażaków w służbie kandydackiej na kierunku Inżynieria bezpieczeństwa przyjmowane są wyłącznie osoby posiadające świadectwo dojrzałości, które równocześnie spełniają wymagania określone w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej i rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Kandydaci ci nie mogą przekroczyć 25. roku życia (za wartość graniczną wieku przyjmuje się rok kalendarzowy, w którym kandydat kończy 25 lat). Osoba ubiegająca się o przyjęcie na studia, w dniu złożenia zgłoszenia rekrutacyjnego w systemie Internetowej Rekrutacji Kandydatów (IRK), musi mieć ukończone 18 lat.
Proces kwalifikacji na studia
Nabór odbywa się przez internet, za pośrednictwem systemu IRK. Nie tylko świadectwo dojrzałości i wyniki matury są brane pod uwagę. W postępowaniu rekrutacyjnym na studia uwzględnia się wyniki egzaminu maturalnego lub egzaminu dojrzałości z matematyki, języka obcego nowożytnego oraz fizyki albo chemii, albo informatyki, albo biologii, na podstawie których tworzy się listę rankingową.
Oprócz wyników akademickich, kandydaci zdają test sprawności fizycznej, obejmujący m.in. bieg po kopercie, podciąganie się na drążku i próbę wydolnościową. Czeka ich ponadto sprawdzian z pływania na czas. Po ogłoszeniu listy rankingowej, osoby z listy są kierowane na badania do komisji lekarskiej. Kandydat, który przejdzie badania lekarskie pod kątem stanu zdrowia fizycznego i psychicznego, zostaje przyjęty do służby kandydackiej w PSP i rozpoczyna przeszkolenie przeciwpożarowe. Złożenie ślubowania oraz oficjalne przyjęcie w poczet studentów są również istotne.
Kwestia wieku w rekrutacji
Rzecznik Praw Obywatelskich interweniował w sprawie problemów związanych z rekrutacją na jednolite studia magisterskie dla strażaków w służbie kandydackiej w SGSP, dotyczących dolnej granicy wieku. Przyjęto, że kandydat musi ukończyć 18 lat do 31 maja danego roku rekrutacyjnego. RPO podnosił, że absolwenci liceów ogólnokształcących urodzeni po 1 czerwca danego roku mogą być odrzucani już na etapie elektronicznego zgłoszenia, mimo że część z nich ukończy 18. rok życia przed ogłoszeniem wyników rekrutacji, a tym samym przed 1 października, czyli przed rozpoczęciem roku akademickiego. Regulacje te mogą powodować, że osoby zdecydowane na studia magisterskie w SGSP są zmuszone do rocznej przerwy w rekrutacji, co RPO uznał za potencjalną dyskryminację.
Inne ścieżki edukacji pożarniczej
Nie każdy musi ukończyć studia dzienne i posiadać tytuł magistra inżyniera pożarnictwa, aby zostać strażakiem-profesjonalistą. Zaoczne studia pierwszego stopnia są przykładowo przeznaczone dla strażaków, którym zależy na zdobyciu tytułu inżyniera pożarnictwa. Mogą nimi zostać np. absolwenci szkół aspiranckich PSP i ci, którzy mają kwalifikacje odpowiednie dla zawodu technik pożarnictwa. Nauka trwa 4 lata, a w przypadku studiów zaocznych nie ma testu sprawnościowego. Studia podyplomowe dla zainteresowanych strażaków również są w zasięgu ręki.