W dziedzinie bezpieczeństwa pożarowego jedną z kluczowych kwestii jest zapewnienie nieprzerwanego zasilania dla systemów sygnalizacji pożarowej (SSP) oraz urządzeń oddymiających. W praktyce często pojawia się zagadnienie zasilania klap oddymiających z rozdzielnicy głównej, szczególnie w kontekście podłączenia ich przed wyłącznikiem głównym przeciwpożarowym. Jest to temat istotny, regulowany odpowiednimi przepisami i normami, mający bezpośrednie przełożenie na skuteczność działania systemów w krytycznej sytuacji pożaru.
Wymagania Normy PN-EN 54-4 dotyczące Zasilania Systemów Sygnalizacji Pożarowej (SSP)
Norma PN-EN 54-4 (Systemy sygnalizacji pożarowej - Część 4: Zasilacze) precyzuje wymagania dla urządzeń zasilających centrale SSP. Zgodnie z nią, każda centrala pożarowa musi posiadać dwa niezależne źródła zasilania, aby zapewnić ciągłość pracy:
- Podstawowe zasilanie sieciowe - z sieci elektroenergetycznej (230 V AC).
- Rezerwowe zasilanie awaryjne - z baterii akumulatorów, które przejmują obciążenie w razie zaniku napięcia sieci.
Ciekawostka: W wielu obiektach centrala SSP musi działać nawet 72 godziny bez zasilania z sieci, a po tym czasie jeszcze przez co najmniej 30 minut w stanie alarmu.
Zasilacz centrali musi automatycznie przełączać się na akumulatory przy braku zasilania podstawowego oraz sygnalizować awarię zasilania (np. zanik sieci czy uszkodzenie akumulatorów). PN-EN 54-4 definiuje parametry techniczne zasilaczy, takie jak wydajność prądowa, czas podtrzymania i nadzór nad ładowaniem akumulatorów. W praktyce oznacza to, że centrala SSP pozostanie aktywna nawet przy zaniku prądu, czerpiąc energię z akumulatorów przez określony czas, typowo dobę lub dłużej w stanie czuwania oraz co najmniej 30 minut w stanie alarmu, zależnie od scenariusza zabezpieczenia obiektu.
Uwaga: Norma PN-EN 54-4 dotyczy samych zasilaczy (sprzętu), natomiast kwestie sposobu podłączenia centrali do instalacji elektrycznej budynku precyzują przepisy krajowe i wytyczne projektowe. Tutaj kluczową rolę odgrywają wymagania dotyczące tzw. przeciwpożarowego wyłącznika prądu (PWP) i zasilania urządzeń pożarowych.
Kiedy wymagane jest zasilanie przed głównym wyłącznikiem / przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu?
Polskie przepisy jednoznacznie wskazują, że wszystkie urządzenia przeciwpożarowe, których działanie jest niezbędne podczas pożaru, nie mogą być odcięte od zasilania. Dotyczy to zarówno zasilania podstawowego, jak i rezerwowego (akumulatorowego). Oznacza to, że przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP), instalowany m.in. w większych budynkach, musi odłączyć zasilanie całego obiektu z wyjątkiem obwodów zasilających urządzenia potrzebne podczas pożaru.
Ciekawostka: W starszych obiektach centrale SSP bywały podłączane za PWP - dopiero późniejsze przepisy jednoznacznie zabroniły takiego rozwiązania. Modernizacje często ujawniają te błędy.
Do urządzeń tych zalicza się m.in. centrale SSP, systemy oddymiania (w tym klapy), pompy pożarowe, oświetlenie ewakuacyjne, dźwiękowe systemy ostrzegawcze (DSO). Właśnie dlatego centralę pożarową, a także klapy oddymiające w niektórych konfiguracjach, należy zasilać z pominięciem głównego wyłącznika. Wyłączenie zasilania budynku przez PWP nie może odciąć prądu do tych kluczowych systemów. Wymóg zasilania sprzed wyłącznika głównego jest obowiązkowy wszędzie tam, gdzie stosuje się PWP, co zgodnie z Warunkami Technicznymi dotyczy stref pożarowych o kubaturze >1000 m³ lub zagrożonych wybuchem. Z praktycznego punktu widzenia oznacza to większość obiektów średnich i dużych (użyteczności publicznej, przemysłowych, biurowców, centrów handlowych itp.), a także np. przedszkoli, jeśli stanowią dużą strefę pożarową.
Błędy projektowe, których należy unikać
Niestety, zdarza się w praktyce, że centrala SSP lub klapy oddymiające zostają podłączone „za” wyłącznikiem PWP - czyli razem z resztą instalacji. Taki układ błędnie zakłada, że centrala poradzi sobie wyłącznie na akumulatorach; tymczasem przepisy wymagają, by nawet zasilanie podstawowe centrali nie było odłączane w razie pożaru. To jest niezgodne z przepisami i zasadami ochrony ppoż. Właściwe wykonanie zasilania sprzed wyłącznika głównego eliminuje ten problem, zapewniając ciągłość działania.
Ciekawostka: Jeśli PWP odetnie zasilanie centrali SSP podłączonej „za” nim, to monitoring pożarowy (GSM/LAN) też milknie - alarm może w ogóle nie dotrzeć do straży pożarnej lub Centrum Odbiorczego Sygnalizacji (CSR), mimo że pożar trwa.
Jak prawidłowo wykonać zasilanie centrali SSP sprzed wyłącznika głównego?
Podłączenie centrali „sprzed wyłącznika” polega na wydzieleniu dla niej osobnego obwodu zasilającego, który omija główny wyłącznik prądu/PWP. Realizuje się to zazwyczaj w następujący sposób:
Wydzielony obwód z rozdzielnicy głównej
Zaraz na wejściu zasilania do budynku (w głównej rozdzielnicy niskiego napięcia) wydziela się osobne pole lub obwód tylko dla urządzeń przeciwpożarowych. Obwód ten jest zasilany przed głównym wyłącznikiem, tak by pozostawał pod napięciem nawet po wyłączeniu reszty instalacji. Często PWP wyniesiony jest na zewnątrz budynku, nad złącze kablowe.
Oddzielna rozdzielnica pożarowa
Zaleca się, aby urządzenia ppoż. (w tym centrala SSP i klapy oddymiające) były zasilane z oddzielnej rozdzielnicy pożarowej, dedykowanej tylko dla odbiorników przeciwpożarowych. Taka rozdzielnica (często oznaczana jako RPpoż lub TPoż) powinna znajdować się w wydzielonym pożarowo pomieszczeniu technicznym, co zwiększa jej bezpieczeństwo działania. Rozdzielnica pożarowa jest zasilana bezpośrednio z głównego złącza/przyłącza budynku (przed PWP) i zawiera zabezpieczenia dla poszczególnych urządzeń ppoż.
Dedykowany obwód tylko dla centrali
Z rozdzielnicy pożarowej prowadzi się dedykowany kabel zasilający do centrali SSP, zabezpieczony osobnym wyłącznikiem nadprądowym lub bezpiecznikiem. Do tego obwodu nie wolno podłączać żadnych innych odbiorników - ma on zasilać wyłącznie centralę pożarową (ew. centralę i system DSO, jeśli są połączone), aby awaria lub przeciążenie innych urządzeń nie wpłynęły na pracę centrali. Taki podział obwodów gwarantuje niezależność zasilania ppoż: uszkodzenie w instalacji ogólnej nie spowoduje wyłączenia obwodów pożarowych.
Ochrona i oznakowanie obwodu
Zabezpieczenie (wyłącznik) obwodu centrali powinno być opisane i oznakowane jako „Zasilanie centrali ppoż - NIE WYŁĄCZAĆ W PRZYPADKU POŻARU”. W praktyce stosuje się czerwone tabliczki z białym napisem o wysokości min. 10 mm, aby personel lub strażacy mieli jasność, którego łącznika nie wolno wyłączać podczas pożaru. Ponadto elementy rozdziału zasilania centrali często zabezpiecza się przed nieuprawnionym wyłączeniem (np. przez zastosowanie osłon, plomb lub zamykanych szafek).
Kabel o odporności ogniowej (PH90)
Bardzo ważne jest, aby przewód zasilający centralę SSP zachował funkcjonalność w warunkach pożaru. Dlatego stosuje się kable ognioodporne, np. o klasie PH90 (często jednocześnie spełniające E90 oraz mające izolację FE180). Taki kabel jest w stanie przez co najmniej 90 minut podtrzymać działanie urządzeń w warunkach pożaru, a jego izolacja nie ulega uszkodzeniu przez 180 minut. Dzięki temu, nawet w razie lokalnego oddziaływania ognia na trasę kablową, centrala będzie zasilana wystarczająco długo. W praktyce do zasilania central SSP wykorzystuje się np. przewody HDGs lub HTKSH o przekroju 3×2,5 mm² w wykonaniu PH90/E90, układane na dedykowanych mocowaniach odpornych na ogień.
Ciekawostka: Do kabli PH90 wymagane są certyfikowane uchwyty i koryta o odporności ogniowej - ich brak obniża klasę całej trasy kablowej.
Trasy kablowe powinny być prowadzone tak, by maksymalnie chronić przewód (preferowane jest prowadzenie w wydzielonych pionach lub kanałach ognioodpornych, z dala od materiałów łatwopalnych).
Typowy schemat podłączenia
W uproszczeniu, schemat zasilania wygląda następująco: przyłącze energetyczne → (licznik energii, jeśli dotyczy) → rozdzielnica główna → rozdzielnica pożarowa (pole ppoż.) zasilana przed wyłącznikiem głównym/PWP → zabezpieczenie obwodu centrali → przewód PH90 do CSP → centrala SSP (z wbudowanym zasilaczem zgodnym z EN 54-4 i akumulatorami). Reszta instalacji budynku jest podłączona za głównym wyłącznikiem, więc w razie jego użycia zostaje odłączona, podczas gdy rozdzielnica pożarowa i centrala SSP nadal mają zasilanie.
Systemy Oddymiania Klatek Schodowych - Klucz do Bezpieczeństwa
System oddymiania klatki schodowej to jeden z najważniejszych elementów zabezpieczeń przeciwpożarowych w budynkach. Podczas pożaru dym jest głównym zagrożeniem dla osób przebywających w budynku - ogranicza widoczność, powoduje zatrucia i utrudnia skuteczne działania gaśnicze. Klatki schodowe (ewakuacyjne) są istotnym elementem dróg ewakuacji ze stref zagrożonych, dlatego należy zapewnić ich oddymianie oraz oddzielenie pożarowe od pozostałej części budynku. Prawidłowo zaprojektowany system oddymiania klatek schodowych może również zmniejszyć uszkodzenia konstrukcji budynku poprzez redukcję temperatury i szybkie usuwanie gorących gazów.
Regulacje prawne
Systemy oddymiania klatek schodowych są regulowane przez polskie prawo budowlane oraz przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej. Kluczowe akty prawne to:
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2022 poz. 1225).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2023 poz. 822).
Zgodnie z przepisami, systemy oddymiania muszą zapewniać skuteczne odprowadzanie dymu i ciepła, co minimalizuje ryzyko zatrucia oraz poparzenia osób znajdujących się w budynku. W budynkach wysokich i wysokościowych system oddymiania może wymagać zastosowania dodatkowych przedsionków przeciwpożarowych.
Rodzaje systemów oddymiania
Wyróżnia się kilka typów systemów oddymiania:
- System grawitacyjny - opiera się na naturalnym przepływie powietrza. Działa na zasadzie otwierania klap oddymiających zamontowanych na najwyższych kondygnacjach budynku lub fasadzie. System ten aktywuje się automatycznie po wykryciu dymu przez czujniki, umożliwiając efektywne odprowadzanie dymu i gorących gazów.
- System mechaniczny - dym jest usuwany przez wentylatory, które wymuszają jego odprowadzanie na zewnątrz budynku. Rozwiązanie to zapewnia szybkie oczyszczenie klatek schodowych z dymu, co ułatwia ewakuację i poprawia skuteczność działań straży pożarnej.
- Systemy różnicowania ciśnienia - utrzymują nadciśnienie w klatkach schodowych, co zapobiega przedostawaniu się dymu do dróg ewakuacyjnych.
System ciśnieniowy klatki schodowej ENYECONTROLS
Elementy i funkcjonowanie systemów oddymiania
Działanie systemu oddymiania polega na wykrywaniu dymu i automatycznym uruchamianiu mechanizmów wentylacyjnych. Kluczowymi elementami są klapy oddymiające oraz prawidłowo zaprojektowany nawiew powietrza uzupełniającego.
Klapy oddymiające (klapy dymowe)
Klapy oddymiające (często nazywane także klapami dymowymi) to urządzenia montowane najczęściej w połaci dachowej lub elewacji, których zadaniem jest utworzenie kontrolowanego otworu oddymiającego. W systemie grawitacyjnym wykorzystuje się naturalną siłę wyporu: gorące gazy i dym unoszą się ku górze, a po otwarciu klapy mogą zostać odprowadzone na zewnątrz. Klapy występują w różnych konfiguracjach konstrukcyjnych (np. jednoskrzydłowe, dwuskrzydłowe, klapy kopułowe) oraz z różnymi typami napędów (elektryczne, pneumatyczne). W przypadku, gdy nie ma możliwości wykonania dodatkowego wyłazu dachowego, często stosuje się rozwiązanie łączące oddymianie z dostępem serwisowym do dachu. Klapa oddymiająca z funkcją wyłazu to urządzenie, które - poza trybem pożarowym - może pełnić rolę wyłazu dachowego do przeglądów lub prac serwisowych.
Wątpliwości projektowe: Czasami projektanci przewidują zabudowę czujnika wiatr-deszcz w scenariuszu pożarowym. Budzi to pytania, czy w przypadku deszczu klapy oddymiające nie zostaną otwarte, co jest sprzeczne z podstawową funkcją systemu. Takie rozwiązania wymagają precyzyjnego uzgodnienia z rzeczoznawcą ppoż, aby nie zaburzać priorytetu funkcji oddymiania.
Nawiew powietrza uzupełniającego
Podobnie jak dym "wylatuje" z klatki schodowej, musi istnieć mechanizm, który zapewni dopływ świeżego powietrza. W przypadku grawitacyjnego oddymiania klatek schodowych, drzwi (bądź inne otwory) na najniższym poziomie muszą zostać otwarte. Po zadziałaniu oddymiania jedyne co może wymusić nawiew to otwarcie otworów napowietrzających. Może to być zrealizowane np. poprzez siłowniki na drzwiach wejściowych i ewentualnie w wiatrołapie. Opcja, aby "pani Kazia otwierała drzwi w przypadku odpalenia centralki", jest wysoce niepożądana i często niezgodna z wymaganiami bezpieczeństwa. Centralka powinna sterować otwarciem tych drzwi automatycznie. W grę wchodzą również okna lub otwory z żaluzjami otwierane w stanie "w".
"NIE MA POJĘCIA aby pani Kazia otwierała drzwi w przypadku odpalenia centralki!!!!!" - Ta kwestia wywołuje często dyskusje, czy ręczne otwarcie drzwi przez obsługę jest dopuszczalne. Polskie przepisy dopuszczają taką możliwość w pewnych okolicznościach, ale zawsze jest ona obwarowana warunkami i powinna być uzgodniona z rzeczoznawcą ppoż. W wielu krajach normy dopuszczają tylko możliwość otwierania przez automatykę pożarową.
Montaż, Konserwacja i Wymagania Techniczne
Prawidłowy montaż klap oddymiających
Prawidłowy montaż klap oddymiających jest równie ważny jak dobór urządzeń. Kluczowe etapy to:
- Przygotowanie otworu i podstawy (cokołu): Podstawa musi być dopasowana do układu konstrukcji i warstw dachu, spadku i rodzaju pokrycia.
- Podłączenie napędu, okablowania lub przewodów pneumatycznych i elementów sterowania: Na tym etapie realizuje się montaż klapy oddymiającej jako elementu systemu: klapa + centrala sterująca + zasilanie (elektryczne lub pneumatyczne) + linie sterujące + przyciski ROP (oraz integracja z SSP, jeśli przewidziano). Zasilanie i sterowanie urządzeń kontroli dymu i ciepła podlegają wymaganiom norm z rodziny PN-EN 12101.
- Uruchomienie i testy funkcjonalne: Wykonuje się próby otwarcia w trybie automatycznym i ręcznym, sprawdza logikę zadziałania oraz poprawność sygnalizacji.
Przepisy i normy dla klap oddymiających
Przepisy określają, kiedy oddymianie jest wymagane i jakie są minimalne warunki, a normy PN-EN 12101 opisują, jakie wymagania techniczne musi spełniać wyrób/system, aby można go było bezpiecznie zastosować. Warunki techniczne wskazują m.in. wymagania dla instalacji wentylacji oddymiającej, w tym dopływ powietrza uzupełniającego oraz klasy dla klap/urządzeń w zależności od sposobu uruchomienia. Przykładowo, przywoływane są klasy dla klap dymowych w grawitacyjnej wentylacji oddymiającej (różne dla uruchamiania automatycznego i ręcznego). Z kolei PN-EN 12101 porządkuje wymagania dla elementów systemów kontroli dymu i ciepła, a PN-EN 12101-2 dotyczy wprost naturalnych urządzeń oddymiających (NSHEV). W dokumentacji producentów znajdziesz parametry wynikające z tej klasyfikacji.
Błędy wykonawcze i eksploatacyjne
Najczęstsze problemy wynikają z niespójności projektu i wykonania systemu jako całości. Do typowych błędów wykonawczych na dachu należą: niewłaściwy dobór lub brak elementów podporowych, nieszczelności, nieciągłość izolacji, nieprawidłowe obróbki. W praktyce „opłacalność” oddymiania nie polega na oszczędzaniu na urządzeniach, tylko na uniknięciu błędów, które skutkują zmianami projektowymi, przeróbkami i problemami przy odbiorach.
Eksploatacja i wiedza personelu: Często pojawia się problem z eksploatacją systemów, gdy osoby zarządzające obiektem lub personel (np. dyrektorzy przedszkoli, przedszkolanki) nie mają pojęcia o znaczeniu koloru migających "lampek" na centralce. Niedomknięcie klapy jest dla centralki informacją, że jest otwarta, co może zaburzyć priorytet funkcji oddymiania. Ważne jest, aby system był intuicyjny, a personel przeszkolony.
Konieczność regularnej konserwacji i testów
Klapy oddymiające, jako element systemu bezpieczeństwa pożarowego, powinny być regularnie sprawdzane i konserwowane. Obejmuje to okresowe testy otwarcia, kontrolę napędów, zasilania oraz elementów sterowania. Częstotliwość przeglądów wynika z dokumentacji producenta, projektu instalacji oraz ogólnych zasad utrzymania urządzeń przeciwpożarowych w sprawności technicznej, jednak nie powinny być wykonywane rzadziej niż raz do roku.
Rola rzeczoznawcy ppoż i uzgodnienia projektowe
Kluczowym elementem w prawidłowym zaprojektowaniu i wdrożeniu systemu oddymiania jest uzgodnienie projektu z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Brak takiego uzgodnienia, lub niejasności w projekcie dotyczące na przykład zasilania sprzed wyłącznika głównego, prowadzą do sytuacji, w której rzeczoznawcy i pracownicy prewencji Państwowej Straży Pożarnej mogą twardo stać na swoim stanowisku, wymuszając poprawki - włącznie z koniecznością wystąpienia do dostawcy energii o dodatkowy układ pomiarowy zamontowany na zewnątrz. Tylko uzgodniony i prawidłowo wykonany projekt gwarantuje spełnienie wymagań prawnych i skuteczność działania systemu.
Podsumowanie
Zasilanie systemów oddymiania oraz centrali SSP sprzed wyłącznika głównego to nie opcja, lecz obowiązek w większości instalacji przeciwpożarowych. Wymóg ten wynika z przepisów krajowych oraz logiki działania systemów bezpieczeństwa - podczas pożaru zasilanie alarmu pożarowego i urządzeń oddymiających musi być utrzymane. Realizacja takiego zasilania wymaga wydzielenia dedykowanego obwodu (najlepiej z osobnej rozdzielnicy pożarowej), zastosowania odpowiednich zabezpieczeń i kabli o odporności ogniowej PH90, a także dbałości o właściwe oznakowanie i ochronę przed przypadkowym odłączeniem. Tylko poprawnie zasilany i zabezpieczony system jest w stanie skutecznie pełnić swoją rolę, ostrzegając o zagrożeniu i inicjując odpowiednie działania ratownicze w każdej sytuacji, co bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo ludzi i ochronę mienia.
Ciekawostka: Brak prawidłowego zasilania SSP i systemów oddymiania jest jedną z najczęstszych przyczyn negatywnych opinii PSP przy odbiorze obiektów.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Jakie rodzaje klap oddymiających są dostępne na rynku?
Na rynku dostępne są przede wszystkim klapy oddymiające dachowe przeznaczone do grawitacyjnego usuwania dymu i ciepła. Występują one w różnych konfiguracjach konstrukcyjnych (np. jednoskrzydłowe, dwuskrzydłowe, klapy kopułowe) oraz z różnymi typami napędów (elektryczne, pneumatyczne). Część modeli oferowana jest także jako klapy z dodatkową funkcją użytkową, np. wyłazu dachowego. Klapy mogą być również montowane w elewacjach budynków. - Czy klapa oddymiająca z funkcją wyłazu dachowego może zastąpić tradycyjny wyłaz ewakuacyjny?
Nie zawsze. Klapa oddymiająca z funkcją wyłazu dachowego może pełnić rolę wyłazu technicznego lub serwisowego, jeśli producent przewidział taką funkcję w dokumentacji wyrobu. Nie każda klapa oddymiająca spełnia jednak wymagania stawiane wyłazom ewakuacyjnym. Decyzja o jej zastosowaniu powinna wynikać z projektu budowlanego, uzgodnień przeciwpożarowych oraz przeznaczenia dostępu na dach. - Jaka jest cena montażu klapy oddymiającej?
Cena montażu klapy oddymiającej zależy od kilku czynników: rodzaju klapy, wielkości urządzenia, typu dachu, zakresu obróbek dekarskich, sposobu sterowania oraz integracji z systemem sygnalizacji pożaru. Orientacyjnie koszt montażu pojedynczej klapy w obiekcie przemysłowym może wynosić od kilku do kilkunastu tysięcy złotych netto. Dokładna wycena zawsze wymaga analizy projektu i warunków technicznych dachu. - Jakie przepisy regulują stosowanie klap oddymiających w budynkach?
Stosowanie klap oddymiających regulują przede wszystkim przepisy budowlane zawarte w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy te określają, kiedy wymagane jest oddymianie i jakie warunki musi spełniać instalacja. Uzupełnieniem są normy PN-EN z serii 12101, które definiują wymagania techniczne i badania dla urządzeń oraz elementów systemów kontroli dymu i ciepła. - Czy klapy oddymiające wymagają regularnej konserwacji lub testów?
Tak. Klapy oddymiające, jako element systemu bezpieczeństwa pożarowego, powinny być regularnie sprawdzane i konserwowane. Obejmuje to okresowe testy otwarcia, kontrolę napędów, zasilania oraz elementów sterowania. Częstotliwość przeglądów wynika z dokumentacji producenta, projektu instalacji oraz ogólnych zasad utrzymania urządzeń przeciwpożarowych w sprawności technicznej, jednak nie powinny być wykonywane rzadziej niż raz do roku. - Gdzie zamontować klapy oddymiające?
Klapy oddymiające montuje się najczęściej w połaci dachowej, w miejscach zapewniających skuteczne odprowadzanie dymu ze stref pożarowych. Ich lokalizacja powinna wynikać z projektu oddymiania, który uwzględnia kubaturę obiektu, podział na strefy pożarowe, drogi ewakuacyjne oraz wymagania przepisów. Nieprawidłowe rozmieszczenie klap może znacząco obniżyć skuteczność całego systemu. - Czy warto inwestować w automatyczne klapy oddymiające?
Tak. Automatyczne klapy oddymiające zapewniają najszybszą reakcję w przypadku pożaru, ponieważ uruchamiają się bez udziału użytkowników - na sygnał z systemu sterowania lub sygnalizacji pożaru. Ma to kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa ewakuacji oraz ograniczenia rozprzestrzeniania się dymu. W obiektach przemysłowych i użyteczności publicznej automatyczne uruchamianie klap jest obecnie standardem projektowym.
tags: #czy #oddymianie #musi #byc #sprzed #wylacznika