Utrzymanie czystości i porządku w gminie jest ustawowym obowiązkiem każdego z nas, zarówno władz gminy, jak i mieszkańców. Pomimo rosnącej świadomości o tym, jak ważna jest ochrona środowiska, nadal znajdują się osoby, które zamiast zagospodarowywać swoje odpady w legalny sposób, wolą je wywieźć i wyrzucić do lasu czy też na czyjąś działkę. Dzikie wysypiska śmieci nie tylko odstraszają wyglądem, ale przede wszystkim stanowią poważne niebezpieczeństwo dla naszego zdrowia i zagrożenie dla środowiska naturalnego.
Odpowiedzialność za nielegalne składowanie odpadów
Zgodnie z art. 26 ustawy o odpadach posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Na gruncie przepisów ww. ustawy domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Oznacza to, że w przypadku, gdy na działkę zostaną podrzucone odpady, to właściciel nieruchomości odpowiada za ich usunięcie, chyba że możliwe jest ustalenie sprawcy. Obowiązek ustalenia sprawcy ciąży jednak na właścicielu działki. Jeśli ustalenie sprawcy jest niemożliwe, właściciel działki jest zobowiązany do uprzątnięcia podrzuconych odpadów. Jeśli na twoją działkę podrzucane są odpady, warto pomyśleć o jej zabezpieczeniu, np. poprzez wykonanie ogrodzenia.
Rola Straży Pożarnej w usuwaniu odpadów - analiza prawna
Kwestia odpowiedzialności za usuwanie odpadów staje się szczególnie złożona w sytuacjach zagrożenia, na przykład podczas pożarów na nielegalnych składowiskach.
Przypadek pożaru na składowisku odpadów niebezpiecznych
Na działce, na której składowano nielegalnie odpady niebezpieczne, kilkakrotnie wybuchały pożary. Burmistrz, który uznał dotychczasowe działania Państwowej Straży Pożarnej za niewystarczające, polecił miejskiemu komendantowi PSP usunięcie zagrożenia, czyli wywiezienie i unieszkodliwienie odpadów. W ocenie burmistrza, z wszystkich dotychczasowych działań, jak też z ostatniej wizji w terenie wynikało, że nadal czuć tam wyraźnie wyczuwalną woń, co wskazywało na istniejące nadal bezpośrednie zagrożenie. Zabezpieczenie składowiska plandekami i streczem okazało się nieefektywne. Jedynym sposobem likwidacji zagrożenia było całkowite unieszkodliwienie odpadów.
Pożar składowiska śmieci. Z ogniem walczyło kilkudziesięciu strażaków
Rozstrzygnięcie Wojewody i Sądu Administracyjnego
Wojewoda śląski stwierdził jednak nieważność polecenia burmistrza. W rozstrzygnięciu nadzorczym przypomniał, że straż pożarna nie jest ustawowo zobowiązana do tego typu zadań. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach gmina stwierdziła, że w ramach likwidacji miejscowych zagrożeń mają zastosowanie przepisy ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz ustawy o PSP. W myśl przepisów wojewoda stwierdza nieważność polecenia wydanego komendantowi PSP wyłącznie w razie naruszenia prawa. - Brakuje jednak jakichkolwiek podstaw prawnych do nałożenia na PSP obowiązku wywiezienia i unieszkodliwienia odpadów - orzekł WSA. Te same zasady, co do zakresu odpowiedzialności, dotyczą również Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), która w swoich działaniach wspiera PSP i koncentruje się na bezpośrednim usuwaniu zagrożeń, a nie na kompleksowym zagospodarowaniu odpadów.
Zgodnie z przepisami ustawy o odpadach to ich posiadacz jest zobowiązany do usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. I tylko na niego można nałożyć obowiązek usunięcia odpadów. Gdy ze względu na zagrożenie dla życia i zdrowia lub dla środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na ich usunięciu. Jest nim burmistrz. Może on wydawać straży pożarnej polecenie podjęcia działań, ale jedynie w zakresie jej właściwości, czyli w kwestiach gaszenia pożarów i usuwania bezpośrednich zagrożeń, a nie wywozu czy utylizacji odpadów.
Odpadami rolniczymi i komunalnymi zajmują się ich wytwórcy i gminy
Zgodnie z art. 6c ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Natomiast odpady z działalności rolniczej, takie jak: środki ochrony roślin oraz opakowania po nich, worki po nawozach, sznurki, folie po kiszonkach i tunelach, skrzynki, opony ciągnikowe, od przyczep i innych maszyn rolniczych, wyeksploatowane oleje silnikowe, resztki roślin z upraw oraz inne odpady pochodzące z działalności rolniczej, powinny zostać zagospodarowane przez ich wytwórcę.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach, w odniesieniu do powyższych przepisów odpady z działalności rolniczej nie są odpadami komunalnymi, co oznacza, że obowiązek ich utylizacji spoczywa bezpośrednio na rolniku, a nie na gminie czy straży pożarnej.
