Wiele osób zastanawia się nad zakresem ochrony, jaką oferują szczepionki z grupy Priorix, w szczególności w kontekście ospy wietrznej. Należy podkreślić, że istnieją dwa główne preparaty z tej linii: Priorix oraz Priorix-Tetra. Odpowiedź na pytanie o ochronę przed ospą wietrzną zależy od tego, o którą szczepionkę chodzi. Standardowa szczepionka Priorix (MMR) chroni wyłącznie przed odrą, świnką i różyczką, natomiast Priorix-Tetra (MMRV) dodatkowo zapewnia ochronę przeciwko ospie wietrznej.
Szczepionka Priorix (MMR): Ochrona przed odrą, świnką i różyczką
Priorix to żywa szczepionka 3w1, dająca ochronę na odrę, świnkę i różyczkę. Jest to preparat skojarzony 3w1, opracowany przez GlaxoSmithKline Biologicals, który chroni przed tymi trzema infekcjami wirusowymi. Choroby te, choć często kojarzone z wiekiem dziecięcym, zagrażają również dorosłym, u których zazwyczaj mają cięższy przebieg i są obarczone większym ryzykiem powikłań.
Substancją czynną w preparacie Priorix są żywe, atenuowane (czyli osłabione) wirusy odry, świnki i różyczki. Są one pozbawione zjadliwości, co oznacza, że z reguły nie są w stanie zagrozić człowiekowi i wywołać choroby. Antygeny te są namnażane w hodowli komórek zarodków kurzych lub ludzkich komórek diploidalnych. Wśród substancji pomocniczych można wyróżnić neomycynę, sorbitol, kwas para-aminobenzoesowy, aminokwasy (w tym fenyloalaninę), laktozę, mannitol, medium 199 i wodę. Ich obecność należy uwzględnić podczas kwalifikacji lekarskiej, ponieważ niektóre składniki Priorix mogą powodować niepożądane reakcje, np. alergiczne.
Priorix-Tetra (MMRV): Kompleksowa ochrona włączając ospę wietrzną
Szczepionka Priorix-Tetra jest preparatem stosowanym w celu zapobiegania chorobom wywoływanym przez wirusy odry, świnki, różyczki i ospy wietrznej. Możliwość zastosowania szczepionki poczwórnie skojarzonej (MMR-V) znacznie ułatwia realizację szczepienia, eliminując potrzebę oddzielnych wstrzyknięć dla MMR i szczepionki przeciwko ospie wietrznej, choć można je podawać jednocześnie, ale w dwóch oddzielnych iniekcjach.
W wielu krajach, gdzie szczepienie przeciwko odrze, śwince i różyczce jest obowiązkowe, podaje się 2 dawki skojarzonej szczepionki (MMR) - pierwszą w 2. roku życia, a drugą w 4.-6. roku życia lub do 12. roku życia. Badania wykazały, że podanie drugiej dawki szczepionki przeciwko ospie wietrznej zwiększa skuteczność ochronną szczepienia.
Skuteczność Priorix-Tetra
Badania przeprowadzone w Finlandii na grupie 94 zdrowych dzieci w wieku 5-6 lat, które uprzednio otrzymały szczepionkę MMR w 2. roku życia, potwierdziły wysoką skuteczność Priorix-Tetra. Po podaniu jednej dawki szczepionki MMR-V (Priorix-Tetra) jako drugiej dawki, stwierdzono podobną szansę na uzyskanie seroprotekcji 42 dni po podaniu 2. dawki szczepionki w porównaniu z grupą, która uprzednio otrzymała MMR. Wyniki seroprotekcji były następujące:
- dla odry: 100%
- dla świnki: 98-100%
- dla różyczki: 100%
- dla ospy wietrznej: 100%
Wniosek z badań wskazuje, że poczwórnie skojarzoną szczepionkę MMR-V można bezpiecznie stosować jako drugą dawkę szczepienia przeciwko odrze, śwince i różyczce oraz ospie wietrznej u dzieci, u których pierwsze szczepienie wykonywano szczepionką MMR lub MMR i osobno przeciwko ospie wietrznej.
Jak działa szczepionka?
Schematy dawkowania i podawania szczepionek zawierających wirus ospy wietrznej
Dawkowanie szczepionek zawierających wirus ospy wietrznej jest ściśle uzależnione od wieku pacjenta oraz zastosowanego preparatu. Szczepienia podaje się podskórnie lub domięśniowo, z preferencją podskórnego podania u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia. Dawkowanie i sposób podawania powinny być zgodne z oficjalnymi zaleceniami, ponieważ w zależności od zastosowanego preparatu, wieku pacjenta oraz indywidualnych wskazań, schematy szczepień mogą się różnić.
Zalecane schematy szczepień
- Dzieci poniżej 9. miesiąca życia: Nie zaleca się podawania szczepionek dzieciom w tym wieku z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
- Niemowlęta w wieku 9-11 miesięcy: Powinny otrzymać 2 dawki szczepionki w celu osiągnięcia optymalnej ochrony. W przypadku szczepionki Priorix-Tetra, gdy sytuacja epidemiologiczna wymaga szczepienia niemowląt w wieku poniżej 11 miesięcy, pierwsza dawka może zostać podana po ukończeniu 9. miesiąca życia. Druga dawka powinna być podana w odstępie co najmniej 3 miesięcy.
- Dzieci od 12 miesięcy do 12 lat: Powinny otrzymać 2 dawki szczepionek zawierających wirus ospy wietrznej w celu osiągnięcia optymalnej ochrony.
- Varilrix: Drugą dawkę należy podać po co najmniej 6 tygodniach od podania pierwszej dawki (nie krócej niż 4 tygodnie).
- Priorix-Tetra: Najlepiej, aby odstęp pomiędzy dawkami wynosił od 6 tygodni do 3 miesięcy (minimum 4 tygodnie).
- Osoby w wieku od 13 lat i starsze: Powinny otrzymać dwie dawki szczepionki.
- Varilrix: Drugą dawkę należy podać po co najmniej 6 tygodniach od podania pierwszej dawki.
- VARIVAX: Należy podać dwie dawki w odstępie 4-8 tygodni.
U pacjentów z grup wysokiego ryzyka wystąpienia ciężkiego przebiegu ospy wietrznej korzystne może być podanie dodatkowych dawek szczepionki po zastosowaniu 2-dawkowego schematu. W celu zidentyfikowania pacjentów, którzy mogą odnieść korzyści z podania dodatkowych dawek, wskazane może być cykliczne oznaczanie poziomu przeciwciał przeciwko ospie wietrznej po szczepieniu.
Bezpieczeństwo i potencjalne odczyny poszczepienne (NOP)
Szczepionka Priorix jest dostępna na polskim rynku od 2002 roku, została przebadana pod kątem bezpieczeństwa i jest dobrze tolerowana. Podobnie jak każdy preparat tego typu, może jednak wywołać niepożądane odczyny poszczepienne (NOP). W praktyce najczęstsze objawy niepożądane występują z podobną częstością w przypadku szczepionek Priorix i MMRVaxPro. Zgłaszane NOPy obejmują odczyn odrowy, małopłytkowość, wysypki oraz gorączki, w tym gorączkę powyżej 39°C między 6. a 12. dniem po szczepieniu (u 5-15% zaszczepionych).
W przypadku Priorix-Tetra odczyny poszczepienne, takie jak gorączka i osutka w ciągu 43 dni po szczepieniu oraz ból w miejscu wstrzyknięcia w ciągu 4 dni, występowały z podobną częstością w grupach dzieci szczepionych MMRV i MMR. Natomiast zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia częściej obserwowano w grupie, która jako pierwszą dawkę otrzymała MMR-V (zaczerwienienie - 63% vs 31%; obrzęk - 48% vs 22%). Nasilenie NOP było jednak niewielkie; nie stwierdzono ciężkiego ani poważnego NOP.
Warto również zaznaczyć, że popularny mit o związku szczepionki na odrę, świnkę i różyczkę z autyzmem został wielokrotnie obalony, a autorowi tej tezy udowodniono oszustwo i odebrano prawo do wykonywania zawodu lekarza.
Priorix zawiera żywe, ale osłabione (atenuowane) wirusy odry, świnki i różyczki. Preparat przeszedł wieloetapowe badania kliniczne i jest stosowany powszechnie - podano już kilka milionów dawek na całym świecie. Każda seria wychodząca na rynek przechodzi dodatkowe badania GIS, a każda dawka podawana pacjentowi jest poprzedzona wnikliwą kwalifikacją lekarską. W przypadku odczynu różyczkowego lub odrowego zaszczepione dziecko nie jest zakaźne dla otoczenia.
Przeciwwskazania do szczepienia
Szczepionka Priorix, jak i Priorix-Tetra, nie może być podana w następujących przypadkach:
- Uczulenie: jeśli dziecko jest uczulone na którykolwiek ze składników szczepionki, w tym neomycynę.
- Ciężka infekcja: jeśli dziecko ma ciężką infekcję przebiegającą z gorączką, szczepienie powinno być odroczone.
- Niedobór odporności: jeśli dziecko ma ciężki niedobór odporności, np. AIDS, szczepienie może być przeciwwskazane.
- Ciąża: szczepionka nie powinna być podawana kobietom w ciąży ani dzieciom, które mogą być w ciąży. Należy unikać zajścia w ciążę przez minimum miesiąc po podaniu szczepionki.
Porównanie Priorix z innymi szczepionkami i alternatywy
Na polskim rynku farmaceutycznym nie ma preparatów na samą odrę, świnkę czy różyczkę; Priorix to jedna z dwóch dostępnych szczepionek zapobiegających tym trzem chorobom. W powszechnej immunizacji w ramach obowiązującego w Polsce kalendarza szczepień często wykorzystywana jest szczepionka MMR VAX PRO. Niektórzy eksperci sugerują, że Priorix może być bezpieczniejszym wyborem ze względu na mniejszą liczbę substancji pomocniczych, choć niepożądane odczyny poszczepienne występują z podobną częstością w przypadku obu preparatów.
Łączenie z innymi szczepionkami
Szczepionki MMR i przeciwko ospie wietrznej można podawać jednocześnie, ale w dwóch oddzielnych wstrzyknięciach. Priorix można zastosować z następującymi szczepionkami:
- 6w1 na błonicę, tężec, krztusiec, polio, WZW B i Hib;
- na polio (IPV w formie zastrzyku lub OPV doustna);
- 3w1 na błonicę, tężec i krztusiec (bezkomórkowa);
- na Haemophilus influenzae typu B (Hib);
- na meningokoki ACWY;
- na meningokoki B;
- na meningokoki C;
- na ospę wietrzną;
- na WZW typu B;
- na WZW typu A.
Przy łączeniu preparatów w formie zastrzyków należy pamiętać o tym, by aplikować je w różne kończyny i do każdej używać osobnych strzykawek i igieł. Chcąc przyjąć Priorix i inną "żywą" szczepionkę w różnych terminach (nie jednego dnia), należy zachować pomiędzy nimi minimum miesięczną przerwę.
Alternatywne leki bezpieczne dla dzieci
W przypadku, gdy szczepionka Priorix-Tetra nie może być podana, istnieją inne szczepionki, które mogą być bezpieczne dla dzieci i oferują podobną ochronę:
- Szczepionka MMR: szczepionka przeciwko odrze, śwince i różyczce, która może być podana oddzielnie od szczepionki przeciw ospie wietrznej.
- Szczepionka przeciw ospie wietrznej: monowalentna szczepionka, która może być podana oddzielnie od szczepionki MMR.
- Inne szczepionki skojarzone: szczepionki, które łączą ochronę przeciwko kilku chorobom, np. szczepionki sześciowalentne (DTPa-HBV-IPV/Hib).