Przepisy dotyczące hydrantów przeciwpożarowych i ich obudowy

Hydranty, choć często niedostrzegane w codziennym otoczeniu, w rzeczywistości pełnią kluczową funkcję w systemie bezpieczeństwa pożarowego. Ich rola wykracza daleko poza symboliczne znaczenie czerwonego zaworu; to urządzenia, od których sprawności i dostępności może zależeć przebieg akcji ratunkowej, ochrona mienia, a nawet ludzkie życie. Od właścicieli, zarządców budynków oraz projektantów wymagane jest nie tylko umiejscowienie hydrantów w odpowiednich miejscach, ale także zapewnienie ich zgodności z obowiązującymi normami technicznymi, odpowiednia konserwacja oraz gotowość do natychmiastowego użycia.

Wozy strażackie dysponują ograniczonymi zbiornikami wody, dlatego w przypadku długotrwałych działań ratowniczych konieczne jest ich szybkie podpięcie pod stałe źródło zasilania, takie jak hydrant zewnętrzny. Szybka lokalizacja hydrantu warunkuje zapewnienie stałego dostępu do wody i sprawne ugaszenie pożaru. Sieć wodociągowa przeciwpopożarowa to jeden z podstawowych elementów chroniących nas przed skutkami pożarów, zapewniająca szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej.

Podstawy prawne regulujące instalację hydrantów

Przepisy dotyczące sieci hydrantowych - zarówno hydrantów zewnętrznych, jak i wewnętrznych - są uszczegółowieniem regulacji, jakie znajdziemy w Prawie budowlanym, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.

Kluczowe rozporządzenia

Kluczowymi dokumentami określającymi wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej oraz hydrantów są:

• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030). W tym akcie prawnym znajdziemy szczegółowe regulacje dotyczące niemal każdego aspektu związanego z hydrantami zewnętrznymi, w tym średnic nominalnych sieci, średnic samych hydrantów oraz ich lokalizacji i oznaczania.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz. 719, aktualizowane m.in. Dz.U.2023.0.822 t.j.). Rozporządzenie określa sposoby projektowania i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063).
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz.U. Nr 121, poz. 1137).

Hydranty wewnętrzne: wymagania i zastosowanie

Hydranty wewnętrzne to rozwiązania montowane w przestrzeniach zamkniętych, będące jednym z najczęstszych elementów systemów przeciwpożarowych w budynkach użyteczności publicznej, centrach handlowych, zakładach przemysłowych, hotelach czy szkołach. Służą do szybkiego gaszenia pożaru i umożliwiają natychmiastowe podjęcie działań gaśniczych jeszcze przed przybyciem jednostek Państwowej Straży Pożarnej.

Typy i lokalizacja hydrantów wewnętrznych

Hydranty wewnętrzne oznacza się symbolami DN25, DN33 oraz DN52. Rozporządzenie wyróżnia również zawór 52, czyli punkt poboru wody bez wyposażenia w wąż pożarniczy.

• Hydranty 25 stosuje się w określonych strefach ZL, zależnie od kategorii zagrożenia ludzi, powierzchni strefy pożarowej i wysokości budynku.
• Hydranty 33 muszą być stosowane w garażach jednokondygnacyjnych zamkniętych mających więcej niż 10 stanowisk postojowych oraz w garażach wielokondygnacyjnych.

Hydranty wewnętrzne muszą być rozmieszczone w taki sposób, aby zasięg węża obejmował całe piętro budynku. Powinny być umieszczane przy drogach komunikacji ogólnej, w szczególności przy wejściach do budynku i klatek schodowych, na korytarzach i przy wyjściach ewakuacyjnych z pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych. W strefach pożarowych oraz przy wejściu do pomieszczeń magazynowych lub technicznych również należy zapewnić odpowiednie zabezpieczenie.

Zasilanie i ciśnienie

Zasilanie hydrantów wewnętrznych musi być zapewnione co najmniej przez 1 godzinę. Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego powinno zapewniać określoną wydajność. Ciśnienie na zaworze 52, położonym najniekorzystniej ze względu na wysokość i opory hydrauliczne, również musi spełniać określone wymogi wydajności. Dla budynków wysokich zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV dopuszcza się zasilanie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej bezpośrednio z zewnętrznej sieci wodociągowej przeciwpożarowej o wydajności nie mniejszej niż 10 dm³/s, bez konieczności zapewnienia zbiorników.

Wymogi dotyczące obudowy przewodów instalacji

Przewody instalacji, z której pobiera się wodę do gaszenia pożaru, wykonane z materiałów palnych, powinny być obudowane ze wszystkich stron osłonami o klasie odporności ogniowej co najmniej EI 60. W nieogrzewanych budynkach lub ich częściach przewody zasilające instalacji wodociągowej przeciwpożarowej należy zabezpieczyć przed możliwością zamarznięcia. Należy również zapewnić możliwość odłączania zasuwami lub zaworami tych części przewodów zasilających instalację wodociągową przeciwpożarową, które znajdują się pomiędzy doprowadzeniami.

Hydranty zewnętrzne: wymagania i zastosowanie

Podczas gdy hydranty wewnętrzne chronią przestrzeń w budynku, hydrant zewnętrzny odpowiada za bezpieczeństwo na terenach wokół obiektu. Są to zazwyczaj charakterystyczne, czerwone słupki montowane na trawnikach, parkingach, poboczach dróg czy placach manewrowych. Hydranty zewnętrzne pozwalają na bezpieczny pobór wody na potrzeby gaszenia pożaru ze stale nawodnionej sieci wodociągowej.

Obszary obowiązkowego stosowania hydrantów zewnętrznych

Przeciwpożarowe zaopatrzenie w wodę wymagane jest dla wielu typów zabudowy. Hydranty muszą być stosowane w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej. Dodatkowo w hydranty wyposażone powinny być położone w ich granicach:

• budynki użyteczności publicznej,
• budynki zamieszkania zbiorowego,
• obiekty produkcyjne i magazynowe. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej).
• Każda stacja paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200 m³ i stacje gazu płynnego (wymagane jest 10 dm³/s).

Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy ponadto obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Typy hydrantów zewnętrznych: nadziemne i podziemne

Hydranty zewnętrzne najczęściej stosowane, to hydranty o średnicach 80 mm i 100 mm - oznaczane jako hydrant DN80 i hydrant DN100. Bardzo rzadko spotykanym jest hydrant zewnętrzny o średnicy 150 mm (DN150), występujący jedynie jako hydrant nadziemny. Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować, np. PN 10 (ciśnienie nominalne 10 bar/1 MPa) lub PN 16 (ciśnienie nominalne 16 bar/1,6 MPa). Takimi parametrami mogą charakteryzować się zarówno hydranty nadziemne, jak i podziemne.

Hydrant zewnętrzny nadziemny

Hydrant zewnętrzny nadziemny to kolumna, obustronnie zakończona nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej ma kolor czerwony (niekiedy spotkać można hydranty w kolorze czarnym lub szarym), co wyróżnia go z otoczenia. Hydrant nadziemny oznakowany jest tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrant na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny znajduje się bądź na samym hydrancie, bądź na wysięgniku, co zdecydowanie zwiększa jego widoczność.

Znak hydrant zewnętrzny nadziemny to kwadratowa tabliczka w kolorze białym z dużą, czarną literą H w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty.

Hydrant zewnętrzny podziemny

Hydrant podziemny to kolumna umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego - umożliwiającego otwieranie i zamykanie hydrantu przez ruch obrotowy. Cała konstrukcja hydrantu umieszczona jest pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce, w którym znajduje się dostęp, przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą W. Aby skorzystać z hydrantu podziemnego, konieczne jest posiadanie specjalnego klucza do hydrantu podziemnego, jaki znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.

Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca, w którym umieszczona jest klapa zakrywająca dostęp do hydrantu. Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera H - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości, w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo.

Kiedy stosuje się hydranty podziemne, a kiedy nadziemne?

Co do zasady, zaleca się - w miarę możliwości - instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych (§10 ust. 1 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r. wskazuje na stosowanie hydrantów nadziemnych DN 80). Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania, a do skorzystania z hydrantu nadziemnego nie jest konieczne stosowanie dodatkowego sprzętu, co zapewnia szybszy dostęp do zasobów wody.

Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne, jeśli hydrant nadziemny powodowałby utrudnienia (np. w ruchu drogowym, w ruchu pieszych, uniemożliwiałby dojazd służb ratunkowych) lub byłoby niewskazane. Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci.

Lokalizacja i oznakowanie hydrantów zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne muszą znajdować się w odpowiednich odległościach - tak od budynków, jak i od siebie. Zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi hydrantów zewnętrznych (PN-EN 14384:2009 dla hydrantów nadziemnych i PN-EN 14339 dla hydrantów podziemnych) oraz §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).

Na terenach miejskich hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach. Jeśli hydranty umieszczane są poza obszarami miejskimi, odległości między nimi powinny być dostosowane do gęstości zaludnienia i planowanej zabudowy.

Oznakowanie hydrantów zgodne powinno być z Polskimi Normami - każde zatem oznakowanie hydrantu oraz znaki wskazujące jego umiejscowienie - niezależnie od miejscowości, w której się znajdujemy, będą takie same. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydratu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach.

Dokumentacja i atesty

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale również posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
• atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
• świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.

Zaopatrzenie w wodę do celów przeciwpożarowych

Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s. Woda do celów przeciwpożarowych powinna być dostępna w szczególności z urządzeń zaopatrujących w wodę ludność, zgodnie z regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Za zapewnienie odpowiedniego zaopatrzenia w wodę do celów przeciwpożarowych odpowiada gmina.

W sytuacji, gdy w pobliżu istnieje sieć wodociągowa, ale nie jest ona doprowadzona do danego obiektu, możliwa jest jej rozbudowa. Jeżeli na danym terenie nie ma sieci wodociągowej, konieczne jest zastosowanie rozwiązań alternatywnych, takich jak budowa zbiorników przeciwpożarowych, wykorzystanie naturalnych zbiorników wodnych lub studni. Uzupełniające źródła wody, o których mowa, również podlegają szczegółowym przepisom.

Obowiązki właściciela/zarządcy i konserwacja

Niezależnie od typu, każdy system musi być zgodny z przepisami - i to zarówno na etapie projektowania, jak i użytkowania. W praktyce oznacza to obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków technicznych i eksploatacyjnych, przechowywania dokumentacji przeglądów, wydajności wodnej oraz aktualnych certyfikatów dopuszczenia do stosowania. Co ważne, odpowiedzialność za ich przestrzeganie ponosi właściciel lub zarządca obiektu.

Dbanie o stan techniczny hydrantów to nie tylko obowiązek formalny, ale też realna konieczność. Zbyt często zdarza się, że urządzenia te są zastawiane przez zaparkowane pojazdy, zasłonięte roślinnością lub - co gorsza - zdewastowane. Nawet najnowocześniejszy budynek traci na wartości, jeśli nie jest właściwie zabezpieczony na wypadek pożaru. Minimum raz w roku hydranty muszą zostać sprawdzone pod kątem szczelności, wydajności wodnej, stanu węża i zaworu.

Postępowanie w przypadku braku hydrantów w istniejących obiektach

Przechodząc do praktycznych zagadnień, warto odpowiedzieć na pytanie, co zrobić w sytuacji, gdy budynek jest stary i nie posiada hydrantów. Ich brak może stanowić naruszenie przepisów, jednak nie zawsze tak jest. Jeżeli obiekt został wybudowany zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie jego powstania i nie był istotnie przebudowywany ani nie zmieniono jego sposobu użytkowania, może on funkcjonować bez hydrantów.

W przypadku, gdy wykonanie instalacji hydrantowej jest niemożliwe ze względów technicznych lub ekonomicznych, konieczne jest sporządzenie ekspertyzy technicznej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Ekspertyza taka musi zostać uzgodniona z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim PSP, i to w odniesieniu do rozwiązań zamiennych dla wskazanych przepisów rozporządzenia. W jej ramach wskazuje się rozwiązania zamienne, które muszą zapewniać równoważny poziom bezpieczeństwa pożarowego.

W przypadku starszych budynków, które nie są wyposażone w hydranty zewnętrzne, decyzję o konieczności ich instalacji podejmuje rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych w porozumieniu z Państwową Strażą Pożarną. Przy dużych obiektach szczególnie chronionych pod względem przeciwpożarowym rzeczoznawca p.poż. sporządza ocenę.

tags: #czy #strazak #dopusci #obudowe #hydrantu