Umowa darowizny spisywana jest w momencie, gdy zamierzamy przekazać nieodpłatnie dany składnik majątku lub sumę pieniędzy drugiej osobie, co spowoduje wzbogacenie się jej. Przedmiotem umowy darowizny nie muszą być wyłącznie środki pieniężne - może to być każdy składnik majątku, w tym nieruchomości, rzeczy ruchome czy prawa majątkowe.
Podstawa prawna i forma umowy
Umowa darowizny została zdefiniowana w art. 888 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim, darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Istotą każdej darowizny jest przesunięcie majątkowe z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego.
Co do zasady, oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Istnieje jednak istotny wyjątek: umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Oznacza to, że w przypadku darowizny pieniędzy notariusz nie jest bezwzględnie wymagany, jeśli środki zostały już przekazane (np. przelewem).
Kiedy wymagany jest notariusz?
Obowiązkowa forma aktu notarialnego dotyczy tylko określonych przedmiotów:
- Darowizna nieruchomości (domy, mieszkania, działki).
- Darowizna użytkowania wieczystego.
- Darowizna praw spółdzielczych do lokalu.
- Darowizna przedsiębiorstwa.
Jak sporządzić umowę darowizny pieniędzy?
Sporządzenie umowy darowizny pieniędzy jest proste i można wykonać je samodzielnie. Należy zwrócić uwagę na zawarcie w niej następujących elementów:
- Miejsce i data sporządzenia umowy.
- Oznaczenie stron: imię, nazwisko, adres darczyńcy i obdarowanego oraz numery seryjne dowodów tożsamości (PESEL zwiększa wiarygodność dokumentu).
- Oznaczenie przedmiotu darowizny oraz oświadczenie darczyńcy, że przedmiot jest jego własnością i nie jest obciążony prawami osób trzecich.
- Oświadczenie o darowiźnie i jej przyjęciu.
- Określenie daty wykonania darowizny.
- Określenie strony, która ponosi koszty zawarcia umowy.
- Podpisy stron.
Porada: Przelew bankowy stanowi najlepsze zabezpieczenie, ponieważ darowizna pieniędzy przekazana gotówką jest praktycznie niemożliwa do udowodnienia przed organami skarbowymi.
Darowizna: jak złożyć formularz SD-Z2 i zgłosić darowiznę?
Przykładowy wzór umowy darowizny
Poniżej znajduje się uproszczony schemat dokumentu:
| Paragraf | Treść |
|---|---|
| § 1 | Określenie przedmiotu darowizny i kwoty. |
| § 2 | Oświadczenie darczyńcy o prawie własności. |
| § 3 | Oświadczenie o przekazaniu i przyjęciu darowizny. |
| § 4 | Potwierdzenie wydania przedmiotu darowizny. |
Zgłoszenie do urzędu skarbowego (formularz SD-Z2)
Osoby z tzw. zerowej grupy podatkowej (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha) mogą całkowicie uniknąć podatku, niezależnie od kwoty. Warunkiem jest zgłoszenie nabycia darowizny do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia otrzymania środków na formularzu SD-Z2.
W formularzu SD-Z2 należy zwrócić uwagę na:
- Właściwość urzędu: W przypadku praw majątkowych i rzeczy ruchomych jest to urząd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania obdarowanego.
- Sposób przekazania: Pamiętaj, że darowizna pieniężna przekazana w gotówce nie podlega zwolnieniu z podatku. Musi być dokonana w sposób pozwalający na weryfikację, np. przelewem bankowym.
Jeśli darowizna pochodzi z majątku wspólnego rodziców, należy złożyć dwa oddzielne zgłoszenia SD-Z2. Niedotrzymanie 6-miesięcznego terminu oznacza utratę prawa do zwolnienia i opodatkowanie darowizny na zasadach ogólnych.