Środki Gaśnicze i Ich Zastosowanie w Praktyce

Środki gaśnicze to wszystkie narzędzia i substancje, które służą do przerywania procesu palenia i gaszenia pożarów. Wyróżniamy wiele rodzajów zagrożeń pożarowych oraz środków gaśniczych, a ich odpowiedni dobór jest kluczowy dla skuteczności akcji gaśniczej i minimalizacji strat. W jednym przypadku sprawdzą się na przykład gaśnice proszkowe, ale w innych konieczne może być użycie dwutlenku węgla lub innych specjalistycznych środków.

W Polsce gaszenie pożarów oraz dobór środków gaśniczych są podzielone według kategorii i dotyczą konkretnych rodzajów zagrożeń pożarowych. O tym, jakie środki gaśnicze są w użyciu w danej sytuacji, często decyduje indywidualny charakter akcji przeciwpożarowej.

Klasyfikacja Pożarów i Dobór Środków Gaśniczych

Grupy pożarów i środki gaśnicze (i ich zastosowanie) dzielimy na 4 podstawowe kategorie: A, B, C i D. Dotyczą one pożarów ciał stałych, gazów, palnych cieczy oraz metali. Na podstawie tych oznaczeń literowych, które zgodnie z polskim prawem zawsze muszą znajdować się na wybranym środku gaśniczym, możemy odpowiednio dobrać środek do zagrożenia.

Grupa A: Pożary Materiałów Stałych

Grupa A obejmuje pożary palących się przedmiotów stałych. Charakterystycznym procesem, który towarzyszy spalaniu materii stałej, jest proces żarzenia się, czyli wytwarzania żaru, który również jest niebezpieczny. Gaszenie pożarów z tej kategorii powinno uwzględniać prawdopodobieństwo powstania żaru. Uogólniając, do zagrożeń oznaczonych literą „A” stosuje się wodę, piany gaśnicze, gaśnice proszkowe, dwutlenek węgla, koce gaśnicze, piasek i inne środki gaśnicze w zależności od konkretnej sytuacji.

Grupa B: Pożary Cieczy Palnych i Substancji Topiących Się

Grupa B to kategoria zagrożeń pożarowych związanych z paleniem się wszelkich cieczy palnych, a także substancji topiących się. W praktyce grupa „B” najczęściej obejmuje zagrożenia związane z paleniem się nafty, benzyny, stearyny, wosku, eteru, acetonu, dwusiarczku węgla i podobnych substancji. Środki gaśnicze i ich zastosowanie w obrębie tej kategorii skupione są przede wszystkim na tym, by „zlepić” pożar, odcinając ogniu dostęp do tlenu i w ten sposób go zdławić. Podstawowe środki gaśnicze stosowane do eliminacji tych zagrożeń to piany gaśnicze, dwutlenek węgla, halony i proszki.

Grupa C: Pożary Gazów

Grupa C to kategoria pożarów związana z zagrożeniami palenia się gazów, najczęściej metanu i etanu, ale także propanu, butanu czy acetylenu. Środki gaśnicze i ich przeznaczenie zorientowane są przede wszystkim na izolację materiału palnego od tlenu, bez którego proces palenia nie może występować. W przypadku poważniejszych pożarów w budynkach często stosuje się gaszenie dwutlenkiem węgla, choć jest to metoda niebezpieczna, ponieważ człowiek traci przytomność, gdy stężenie czystego dwutlenku węgla w powietrzu przekracza 15% objętości. Do gaszenia pożarów grupy C wykorzystuje się również proszek gaśniczy i halon.

Grupa D: Pożary Metali Lekkich i Alkalicznych

Grupa D obejmuje pożary lekkich metali i metali alkalicznych, czyli na przykład sodu, potasu, glinu lub uranu. Jest to najrzadziej występujące zagrożenie pożarowe i najbardziej specyficzne, dlatego trudno jest w sposób podręcznikowy i uniwersalny wskazać konkretną grupę środków gaśniczych w tym przypadku.

Rodzaje Środków i Urządzeń Gaśniczych

Podstawowe środki gaśnicze możemy podzielić na trzy główne kategorie substancji:

• Wodne - grupa środków, w skład których wchodzą: piana gaśnicza, mgła wodna i zwilżacze.
• Proszki gaśnicze - proszki typu ABC, proszki BC oraz proszki typu D.
• Dwutlenek węgla.

Czasem osobno wyróżnia się także koce gaśnicze jako element środków gaśniczych, choć nie służą one gaszeniu pożarów, lecz miejscowemu zdławieniu ognia.

Gaśnice - Najczęściej Używane Urządzenia

Ze względu na wygodę użycia, gaśnice są najczęściej wykorzystywanymi urządzeniami do zwalczania pożarów. Posiadają one wyraźne oznaczenia literowe świadczące o tym, do gaszenia jakiego rodzaju pożaru są przeznaczone. Są to przenośne pojemniki z określonym środkiem gaśniczym.

Gaśnica Pianowa

Gaśnica pianowa jest przeznaczona do gaszenia pożarów grupy A i B. Jest wykonana z metalowego pojemnika o kształcie cylindrycznym, na którym znajduje się dysza do wyrzutu środka gaśniczego, zbijak do uruchomienia gaśnicy, uchwyty i instrukcja obsługi. Wnętrze gaśnicy wypełniają środki alkaliczne w roztworze wodnym środka pianotwórczego oraz kwas w podwieszonym pojemniku. Po uruchomieniu gaśnicy, czyli po uderzeniu zbijakiem o twardy przedmiot, następuje zmieszanie obu cieczy, wydzielenie dużej ilości związku węgla, tworzenie się piany i podwyższenie ciśnienia, które wyrzuca pianę na zewnątrz.

Gaśnica Śniegowa (Dwutlenkowa)

Gaśnica śniegowa jest przeznaczona do gaszenia pożarów grupy B, C i D. Do wyrzucania środka gaśniczego służy dysza wylotowa połączona z korpusem za pomocą elastycznego węża. W głównej części ma zawór i dźwignię do uruchomienia gaśnicy, a z boku uchwyt. Wnętrze gaśnicy jest wypełnione ciekłym dwutlenkiem węgla, który po otwarciu zaworu wydostaje się na zewnątrz, gwałtownie się rozpręża i przechodzi w stan gazowy.

Gaśnica Proszkowa

Gaśnica proszkowa zawiera proszek gaśniczy pod stałym ciśnieniem, na przykład azotu, znajdującego się w dodatkowym zbiorniku w korpusie gaśnicy. Jest to jeden z najbardziej uniwersalnych typów gaśnic, często oznaczony jako ABC.

Gaśnica Halonowa

Gaśnica halonowa jest wypełniona cieczą o bardzo niskiej temperaturze parowania. W trakcie gaszenia wydzielają się gazy, które są szkodliwe dla zdrowia. Z tego powodu obecnie ten typ gaśnic jest wycofywany z użycia.

Inne Urządzenia Gaśnicze

Hydronetka

Hydronetka to przenośny pojemnik wyposażony w zbiornik, pompkę tłoczną i wężyk z prądowniczką. Zestaw zawiera około 15 litrów wody.

Koc Gaśniczy

Koc gaśniczy jest wykonany z tkaniny niepalnej o powierzchni około 2 m². Kocem okrywamy źródło ognia, a obrzeża dokładnie dociskamy do podłoża, dzięki czemu ograniczamy dostęp tlenu do palącego się materiału.

Agregat Gaśniczy

Agregat gaśniczy to sprzęt gaśniczy wyposażony w koła, mający zapas środków gaśniczych w ilości większej niż 20 kg (od 25 kg do 750 kg). Agregaty dzielimy na pianowe, halonowe, proszkowe i śniegowe.

Zasady Doboru i Bezpiecznego Użycia Środków Gaśniczych

Należy pamiętać o tym, żeby do gaszenia pożarów użyć odpowiednich środków. Podczas doboru środka gaśniczego należy również pamiętać, aby straty wywołane naszą działalnością nie były większe niż straty spowodowane samym pożarem.

Na przykład, do gaszenia książek nie jest wskazana gaśnica pianowa. Ugasi je bardzo dobrze, ale również je zmoczy, co powoduje dodatkowe zniszczenie zbioru, poza tym nie można jej wyłączyć, zanim się cała nie opróżni. Gaśnica proszkowa znowu powoduje ogromne zapylenie pomieszczenia, co może być problematyczne w przypadku wrażliwego sprzętu.

Czego Nie Wolno Gasić?

Należy również pamiętać o tym, że przy użyciu gaśnic (żadnego typu) nie można gasić płonących na ludziach ubrań - należy to robić przy użyciu koca gaśniczego. Obowiązuje również całkowity zakaz gaszenia przy użyciu wody lub gaśnic pianowych urządzeń pod napięciem, ponieważ grozi to porażeniem prądem. Ponadto wodą nie można gasić metali, karbidu, tłuszczy, paliw oraz olejów.

Technika Gaszenia

Podczas gaszenia pożaru należy pamiętać, aby kierować strumień środka gaśniczego na palące się przedmioty lub obiekty od skraju ognia w kierunku środka. Podczas gaszenia przedmiotów ustawionych pionowo należy skierować strumień środka gaśniczego od góry w dół.

Ważne: Przeglądy Okresowe

Należy pamiętać o okresowych przeglądach wszystkich urządzeń gaśniczych, aby zapewnić ich sprawność w razie potrzeby.

Podstawowe Środki Gaśnicze do Posiadania w Domu

Warto wiedzieć, że niektóre środki gaśnicze są częściowo uniwersalne. Przykładowo, gaśnice proszkowe posiadają oznaczenia ABC, co oznacza, że skutecznie będą przeciwdziałały zagrożeniom z tych kategorii, ale będą bezużyteczne przy zagrożeniach kategorii D. Zagrożenia sklasyfikowane w zbiorze D są jednak niezwykle rzadkie. Dlatego też gaśnica proszkowa to idealny przykład podstawowego środka gaśniczego, w który zdecydowanie warto się zaopatrzyć. Może to być środek gaśniczy o pojemności cylindra 0,5 litra, a więc mała, lekka i poręczna gaśnica, która jednak doskonale sprawdzi się w sytuacji zagrożenia.

Kolejnym elementem, który może się przydać w wielu sytuacjach, jest koc przeciwpożarowy. Jest niezwykle skuteczny zwłaszcza w przypadku małego źródła ognia pochodzenia nieelektrycznego.

tags: #do #podanych #przykladow #dopisz #odpowiedni #srodek