Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) jest nierozerwalnie związana z głębokimi wartościami, etyką służby i poświęceniem dla drugiego człowieka. W tej służbie, często bezinteresownej i pełnej ryzyka, kluczową rolę odgrywają nie tylko sprawność fizyczna i umiejętności, ale także zasady moralne, które wyznaczają drogę każdemu strażakowi. Wiele z tych wartości znajduje swoje odzwierciedlenie w inspirujących cytatach, mottach i kodeksach postępowania, które stanowią fundament strażackiej tożsamości.
Inspirujące Słowa: Sedno Działalności OSP
Słowa mają moc kształtowania postaw i motywowania do działania. W środowisku strażackim, gdzie często decyzje podejmuje się pod presją czasu i w obliczu zagrożenia, pamięć o fundamentalnych zasadach staje się przewodnikiem.
Ponadczasowy Cytat OSP Wartosław
Jednym z takich ponadczasowych cytatów, głęboko zakorzenionych w historii i etosie strażackim, są słowa odczytane podczas obchodów 50. rocznicy powstania Ochotniczej Straży Pożarnej w Wartosławiu: "Życie strażackie to walka z żywiołem, to szkoła poświęcenia swoich osobistych korzyści dla dobra ogólnego". Co znamienne, 40 lat później naczelnik jednostki, druh Marek Magdziński, ponownie je przytoczył, podkreślając, że pomimo upływu półwiecza nie straciły one sensu i znaczenia dla strażaków z Wartosławia. Cytat ten w pełni oddaje istotę służby ochotniczej, która wymaga nieustannego stawiania dobra wspólnego ponad własne.
Kodeks Postępowania Strażaka Ochotnika
Bycie strażakiem to coś więcej niż tylko noszenie munduru. To przyjęcie na siebie odpowiedzialności i przestrzeganie określonych zasad, które kształtują prawdziwą postawę służby. Poniżej przedstawiamy zbiór zasad, które powinny przyświecać każdemu strażakowi:
- Nie wyobrażaj sobie, że samo przywdzianie munduru strażackiego czyni cię już strażakiem, albowiem jeśli paradujesz w mundurze, a zaniedbujesz swoich obowiązków, jesteś jako wilk w owczej skórze.
- Bądź zawsze trzeźwy. Trzeźwość jest podstawą wszystkich cnót, jakie prawego strażaka zdobić powinny.
- Bądź czujny - czujny jak kogut w nocy, jak orzeł w dzień. Zawsze gotów bądź na ratunek. Śpij jak zając, a bądź mężny jak lew.
- Bądź odważny, ale i rozważny. Nie narażaj życia i zdrowia tam, gdzie osiągnąć się nic nie da, lub gdzie oczywiste niebezpieczeństwo życiu zagraża.
- Nie czyń nic dla brawury, dla popisu, lecz wszystko czyń, co każe obowiązek, co każą przełożeni, co wymaga dobro dzieła, któremu służysz.
- Będziesz posłuszny przełożonym swoim. Strażak to żołnierz armii dobrego dzieła i jak żołnierz winien w rzeczach służby wyrzec się własnej woli.
- Przestrzegaj porządku. Przysłowie głosi: "Porządek jest duszą świata". Bez porządku ani państwo, ani dom ostać się nie może.
- Bądź dumny z tego, że należysz do towarzystwa pożarniczego, że należysz do niezliczonej rzeszy bojowników walczących pod sztandarem najczystszej miłości bliźniego.
- Będziesz towarzyszem dobrym. Przepiękne hasło strażackie: "Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego" uczy, jakiego rodzaju ma być koleżeństwo w drużynach strażackich.
- Będziesz spełniał obowiązki swoje z ochotą. Jesteś ochotnikiem, więc nie czyń jak najemnik, który rad wykręca się od roboty.
- Będziesz się starał o zabezpieczenie losu swojej rodziny na wypadek twojej śmierci lub kalectwa.
Historia i Ewolucja Ochotniczej Straży Pożarnej w Wartosławiu
Historia OSP Wartosław stanowi doskonały przykład tego, jak na przestrzeni lat rozwijają się jednostki ochotnicze, wierności swoim zasadom oraz dążenia do ciągłego doskonalenia na rzecz lokalnej społeczności.
Od Pierwszych Wzmianek do Utworzenia OSP (1793-1926)
Pierwsza wzmianka o istnieniu straży ogniowej w Wartosławiu dotyczy lat 1793-1794. W opracowaniu poświęconemu stanowi bezpieczeństwa prowincji poznańskiej z tego czasu odnotowano, że wówczas w Wartosławiu były 82 domy zamieszkiwane przez 462 mieszkańców, a stan wyposażenia w sprzęt pożarniczy był następujący: sikawki podręczne (tzw. szpryce) - ogółem 2 (0 metalowych, 2 drewniane); kufy (beczki) - 4; węborki (wiadra) - 4; bosaki - 0; drabiny - 0.
Oficjalnie Ochotnicza Straż Pożarna w Wartosławiu została utworzona 26 czerwca 1926 roku. W protokole spotkania założycielskiego odnotowano: "Nie bacząc na trudne warunki, na brak lokalu strażnicy i sprzętu, utworzono w naszej wsi Ochotniczą Straż Pożarną." Pierwszym naczelnikiem został Wiktor Grott. W skład pierwszego zarządu poza wymienionym weszli: podnaczelnik - Borkowski Leon, sekretarz - Krupczyński Józef, skarbnik - Jerzyński Andrzej, adiutant i instruktor - Kudliński Andrzej, sołtys - Surówka Władysław, członek honorowy - kierownik szkoły Nowak Feliks. W tym czasie jedynym sprzętem strażackim znajdującym się we wsi była sikawka konna na żelaznych kołach pochodząca z czasów I wojny światowej.
Okres Międzywojenny i Wczesne Lata Powojenne
Jednostka początkowo nie otrzymywała żadnych dotacji finansowych, dlatego strażacy wypracowywali pieniądze, organizując zabawy taneczne lub występy teatralne. "Oprócz działalności typowo strażackiej rozwijano działalność rozrywkową i kulturalną organizując występy teatralne dla ludności. Działalność ta przynosiła znaczną ilość pieniędzy, za którą zakupywano sprzęt." Za pierwsze pieniądze (październik 1926 r.) zakupiono trąbkę mosiężną służącą do zawiadamiania o pożarach i zbiórkach, następnie 5 sukiennych mundurów i 5 czapek. "Sukiennych mundurów nie kupowało się w sklepach, ale zakupiono materiał, a jeden z członków z zawodu krawiec uszył je, aby straż nasza wyglądała jednolicie i elegancko." Podczas organizowanych we Wronkach zawodów, OSP Wartosław zajęła I miejsce i zdobyła "60 metrów węża strażackiego".
Pierwszą strażnicą była stodoła w domu gminnym. Starczało w niej miejsca zaledwie na sprzęt i umundurowanie. Do transportu sprzętu używano trzech koni, które dostarczali zobowiązani przez sołtysa gospodarze, mający dyżur strażacki w danym tygodniu. Kolejnym naczelnikiem straży był Stanisław Moliński, który pełnił tę funkcję do czasu wybuchu II wojny światowej.
W 1939 roku okupant powołał w miejscowości własną straż ogniową bazując na zastanym sprzęcie, uzupełniając go motopompą. Członkami straży musieli zostać obywatele wytypowani przez naczelnika niemieckiego. Po wojnie straż liczyła 21 członków, a naczelnikiem został Józef Mgiełka. W 1947 roku jednostka otrzymała samochód przystosowany do pełnienia funkcji strażackich. "Dziwaczny nieco pojazd z dzwonkiem pozostał u nas tylko przez 1 rok, ze względu na zły stan techniczny".
Budowa Infrastruktury i Modernizacja Sprzętu (1948-2014)
W latach 1948/49 "wybudowano strażnicę z obszernym pomieszczeniem", którą zlokalizowano w południowo-wschodniej części wsi. Od tego czasu OSP Wartosław corocznie otrzymywała dotacje na sprzęt i umundurowanie. W roku 1957 jednostka wzbogaciła się o motopompę, a w 1960 zamontowano syrenę strażacką. Rok później straż otrzymała nową motopompę PO3. W 1969 roku wybudowano zbiornik przeciwpożarowy, a w roku 1979 OSP Wartosław otrzymała sztandar z okazji 50-lecia istnienia.
W 1994 roku do Wartosławia przekazano przyczepę gaśniczą. W roku 1999 jednostka otrzymała samochód gaśniczy ŻUK GLM8/8 oraz motopompę PO5, a następnie motopompę PO5 z rozruchem elektrycznym. W roku 2001 odnowiono budynek remizy, a dwa lata później przekazano do Wartosławia kolejną motopompę Tohatsu. W roku 2006 OSP Wartosław obchodziła jubileusz 80-lecia istnienia. Podczas uroczystości, połączonej z obchodami 225-lecia powstania wsi, jednostka otrzymała nowy sztandar. W roku 2014 dzięki dotacji z Gminy Wronki OSP Wartosław otrzymała lekki samochód ratowniczo-gaśniczy Ford Transit.
Uroczystości 90-lecia i Nowoczesna Strażnica
W tym roku Ochotnicza Straż Pożarna w Wartosławiu obchodzi 90. rocznicę powstania. Dwa lata temu OSP Wartosław otrzymała nowy lekki wóz bojowy, który zastąpił starego i wysłużonego żuka. Ten rok przyniósł kolejne, znaczące zmiany, ponieważ przyszedł czas na przenosiny do nowej strażnicy, co stanowi ważny krok w rozwoju jednostki.
Dotychczasowy "dom" strażaków z Wartosławia, wybudowany jeszcze pod koniec lat 40. ubiegłego wieku, był w coraz gorszym stanie, a przepisy bezpieczeństwa okazały się dla budynku bezlitosne. Na początku drugiego półrocza ruszyły prace budowlane, mające na celu dobudowanie do świetlicy wiejskiej garażu dla wozu strażackiego wraz z miejscem na biuro oraz szatnie dla strażaków. Koszt inwestycji wyniósł ponad 183 tysiące złotych. W sobotę przecięto symboliczną wstęgę, a wartosławscy druhowie już oficjalnie mogli wprowadzić się do nowej, nowoczesnej strażnicy. Nowoczesny obiekt zwiększy poziom bezpieczeństwa w regionie. W roku 2016, również dzięki dofinansowaniu z Gminy Wronki, wybudowano nową strażnicę zlokalizowaną przy świetlicy wiejskiej, a uroczyste otwarcie nastąpiło 19 listopada.
Uroczystość oddania do użytku nowej strażnicy połączono z rocznicą 90-lecia istnienia jednostki. Do Wartosławia przyjechali goście z jednostek z terenu gminy Wronki, a także z Państwowej Straży Pożarnej w Szamotułach. Na ręce prezesa OSP Wartosław, Krzysztofa Majdańskiego, przekazano liczne podarunki.
Wyróżnienia i Odznaczenia
Obchody były także okazją do wręczenia odznaczeń dla druhów, którzy przez lata z zaangażowaniem pełnili swoją służbę:
- 40 lat: Mirosław Kaczmarek
- 35 lat: Marek Rybarczyk i Tomasz Sobieski
- 30 lat: Dariusz Klockiewicz i Zbigniew Kudliński
- 20 lat: Jan Nowak
Uhonorowano także członków Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej, którzy już niebawem wejdą w szeregi pełnoprawnych strażaków OSP Wartosław. Odznaki wręczono następującym osobom:
- Sylwia Rybarczyk
- Klaudia Sobieska
- Bartek Smolibocki
- Sebastian Waroś
- Jakub Kaczmarek
- Szymon Magdziński
- Paweł Kaczmarek
- Mateusz Tyrchan
- Weronika Malinowska
- Maja Kudlińska
- Błażej Waroś
Slang i Zwyczaje Językowe w Straży Pożarnej
Oprócz oficjalnych cytatów i kodeksów, w środowisku strażackim funkcjonuje również bogaty slang i specyficzne zwroty, które odzwierciedlają kulturę i poczucie humoru tej wyjątkowej społeczności. Stanowią one swoisty "język wewnętrzny", zrozumiały dla wtajemniczonych.
Przykłady Slangu Regionalnego i Ogólnego
- Lauba: Słowo pochodzące z gwary śląskiej, oznaczające przybudówkę do domu, przez którą się wchodzi do środka (wiatrochron), bądź altanę w ogrodzie. W Poznaniu termin ten ma swój odpowiednik w "werandzie".
- Bosak: Sztandarowe, żartobliwe określenie na "strażaka przed wypłatą". W niektórych regionach, jak np. w Szczecinie, ten konkretny termin może nie funkcjonować, ale jego dowcipny charakter jest uniwersalny. Alternatywnie, "bosak" bywa nazywany "fojer hok".
- Osikusy: Żargonowe określenie na jednostkę OSP.
- OŁSIPI: Fonetyczne, angielskie brzmienie skrótu OSP, używane w luźnych rozmowach.
- Tłumica: Poprawne określenie narzędzia gaśniczego (a nie "tłumnica", które jest błędem językowym).
- Krótkominówka i komandosi: Inne przykłady slangu, choć ich dokładne znaczenie może być regionalne lub kontekstowe.
- Bałaganiarze: Określenie używane czasami w stosunku do personelu Pogotowia Ratunkowego, wskazujące na zostawianie porządku po działaniach (np. rękawiczek, papierków, strzykawek).
Wyrażenia Używane w Sytuacjach Awaryjnych
W chwilach nieoczekiwanych, czy to podczas szkoleń, czy realnych akcji, zdarzają się sytuacje, które wywołują typowe, często humorystyczne reakcje. Gdy na przykład któremuś ze strażaków rozdzielacz spadnie na stopę, w jednostce można usłyszeć takie wyrażenia jak "motyla noga" lub "kurcze pióro". Wśród strażaków funkcjonuje także powiedzonko: "Nie ma się co śpieszyć, co się ma spalić, to się spali...", które z przymrużeniem oka komentuje niektóre sytuacje.