Koncentracje Gminne OSP: Cel, Organizacja i Aspekty Prawne

Koncentracje gminne Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) to istotne wydarzenia szkoleniowo-treningowe, mające na celu podniesienie gotowości operacyjnej jednostek, weryfikację ich potencjału sprzętowego oraz umiejętności praktycznych strażaków. Stanowią one również platformę do wymiany doświadczeń i ujednolicenia procedur działania.

Czym jest Koncentracja Gminna OSP?

Koncentracja gminna OSP to zorganizowane ćwiczenia lub warsztaty, w których biorą udział jednostki OSP z terenu jednej gminy, często przy wsparciu funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Ich głównym celem jest doskonalenie współdziałania, umiejętności ratowniczych oraz sprawdzenie sprzętu w warunkach zbliżonych do rzeczywistych zdarzeń.

W sobotę 2 kwietnia funkcjonariusze Komendy Powiatowej PSP w Ostródzie brali udział w koncentracji ochotniczych straży pożarnych gminy Grunwald. W ćwiczeniach o charakterze warsztatów udział wzięły cztery jednostki OSP z terenu gminy, każdy z zastępów składał się z sześciu strażaków. Ćwiczenia zostały przeprowadzone przy punkcie czerpania wody na terenie Nadleśnictwa Olsztynek. W pierwszej części warsztatów funkcjonariusze KP PSP w Ostródzie przeprowadzili omówienie i pokazali praktyczne wykorzystanie sprzętu pożarniczego podczas poboru wody z naturalnych zbiorników wodnych. Następnie druhowie przećwiczyli praktyczne sprawianie linii wężowych do podawania wody na duże odległości. Ćwiczenie miało za zadanie zweryfikować potencjał sprzętowy oraz umiejętności praktyczne strażaków podczas działań gaśniczych pożaru lasu. Druhowie utworzyli magistralę wodną i mogli sprawdzić różne warianty rozwinięć bojowych.

Koncentracja gminna była też doskonałym miejscem, aby przećwiczyć organizację łączności podczas zdarzeń, w których bierze udział większa ilość pojazdów oraz strażaków.

W sobotę w Starych Jabłonkach w ramach Koncentracji Gminnej OSP odbyły się ćwiczenia jednostek OSP z terenu Gminy i Miasta Ostróda. Koncentracja odbyła się w formie warsztatów ratowniczych prowadzonych przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej PSP w Ostródzie. Poruszone zostały zagadnienia:

• Bezpieczeństwo działań w obrębie zagrożeń związanych z panelami fotowoltaicznymi,
• Zjawiska pożarowe towarzyszące pożarom wewnętrznym,
• Zabezpieczenie i asekuracja ratownika podczas pracy na wysokości,
• Weryfikacja wyposażenia samochodu pożarniczego,
• Różne formy organizacji zasilania wodnego,
• Pierwsza pomoc,
• Przygotowanie pakietu wężowego do działań gaśniczych.

Taka forma ćwiczeń jest z punktu widzenia Ochotnika bardzo atrakcyjna. Ratownicy OSP mają możliwość zapoznania się z najnowszymi wytycznymi, przećwiczyć kluczowe w działaniach zagadnienia i odświeżyć wiedzę.

W czwartek 31 sierpnia odbyły się ćwiczenia w ramach koncentracji sił i środków ochotniczych straży pożarnych z terenu gminy Jonkowo. Ćwiczenia odbyły się w Jonkowie na terenie Domu Pomocy Społecznej „Dom z sercem”. Strażacy zgodnie z przyjętym scenariuszem ćwiczyli gaszenie oraz ewakuację osób z obiektów kategorii zagrożenia ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się ZL II. W ćwiczeniach brały udział jednostki OSP Jonkowo, OSP Wrzesina, OSP Mątki oraz JRG 1 Olsztyn. Założeniem ćwiczeń była lokalizacja pożaru, ewakuacja osób poszkodowanych, udzielenie im kwalifikowanej pierwszej pomocy medycznej. Ćwiczenia przebiegły sprawnie, a wszystkie postawione cele zostały osiągnięte.

Rola i Organizacja Ochotniczej Straży Pożarnej

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) jest organizacją pozarządową utworzoną na takich samych zasadach jak stowarzyszenie. Tym, co odróżnia OSP od innych stowarzyszeń jest "podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska". OSP, jak każde stowarzyszenie, ma różne obowiązki do spełnienia, związane z różnymi sferami działania.

Podstawy Prawne i Statut OSP

Podstawowym wymaganym dokumentem w każdej jednostce, bez którego nie da się działać, jest Statut OSP. To jego "konstytucja", która reguluje zasady działania i ułatwia sprawne zarządzanie. Podstawowe informacje konieczne w statucie są takie same dla wszystkich, ale szczegółowe zapisy mogą być różne.

Władze OSP

W OSP, jak w każdym stowarzyszeniu, władze to: walne zebranie członków, zarząd i komisja rewizyjna.

• Walne Zebranie Członków (WZC) jest najwyższą władzą w OSP. Może podejmować decyzje we wszystkich sprawach poddanych pod obrady, zwykle jednak w tych najważniejszych dla sprawnego działania i rozwoju organizacji.
• Komisja rewizyjna, jako organ obowiązkowy w ochotniczych strażach pożarnych, ma za zadanie wewnętrzną kontrolę działania OSP. To taki wewnętrzny "policjant", ale ten dobry, wspierający, życzliwy, służący radą.

Zarządzanie Zasobami Ludzkimi

Bez ludzi nie ma NGO-sów. Lider, zespół, wolontariusze, młodzież, dzieci - to ludzie tworzą organizacje pozarządowe. To ludzie działają w OSP. Są role i zadania określone ustawowo, np. zarząd, naczelnik, ale są też takie tworzone tylko w danej jednostce. Są Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP), Dziecięce Drużyny Pożarnicze (DDP) czy też po prostu zespoły od konkretnych zadań. Całym tym zasobem trzeba zarządzać.

Wolontariusze w organizacjach pozarządowych to bezcenna pomoc, bez której wiele NGO-sów w ogóle nie mogłoby prowadzić swoich działań. W OSP wolontariuszki i wolontariusze są angażowani na takich samych zasadach jak w innych stowarzyszeniach.

Warto skorzystać z informacji zebranych w pakiecie startowym dla organizacji pozarządowych, aby dowiedzieć się więcej o formalnej stronie działania OSP. Ten pakiet oferuje podstawowe, proste informacje o realiach działania organizacji pozarządowych w Polsce.

Finansowanie i Księgowość

Ochotnicza Straż Pożarna musi prowadzić księgowość. Może to być pełna księgowość albo prowadzenie księgowości w ramach Uproszczonej Ewidencji Przychodów i Kosztów (UEPiK). Zasady są takie same jak dla pozostałych organizacji pozarządowych. Poradnik “OSP - działaj sprawnie” to skarbnica wiedzy dla członków zarządów, opiekunów MDP oraz działaczy i działaczek Ochotniczych Straży Pożarnych, którym zależy na tworzeniu przyjaznego środowiska formalno-prawnego w każdej jednostce. W jednym miejscu zostały zebrane i wyjaśnione zagadnienia związane z prawem i formalnościami w OSP, fachowym zarządzaniem w jednostkach, oraz sposoby na pozyskiwanie funduszy na działalność.

Gotowość Operacyjna Jednostek OSP

Strażacy ochotnicy gotowi są nieść pomoc o każdej porze dnia i nocy. Na dźwięk syreny lub innego powiadomienia zostawiają bieżące obowiązki i udają się do remizy. Po przybyciu do garażu przebierają się w ubrania specjalne, wsiadają do wozu i wyjeżdżają do zdarzenia. Zapewnienie gotowości operacyjnej to najważniejsze zadanie każdej jednostki OSP. Na realizację tego zadania składa się wiele czynników.

Elementy Gotowości

W celu zachowania pełnej gotowości do działania należy zwrócić uwagę na powyższe obszary. Najważniejszymi elementami są:

• Gotowość ratowników: dostępność przynajmniej jednego dowódcy, jednego kierowcy oraz co najmniej dwóch strażaków o każdej porze.
• Gotowość bazy technicznej: sprawność pojazdów oraz sprzętu niezbędnego do skutecznego podjęcia działań ratowniczo-gaśniczych.
• Sprawny system alarmowania: bez niego jednostka nie będzie w stanie wyjechać w ciągu 15 minut.

Inspekcje Gotowości Operacyjnej

Jednostki OSP poddawane są regularnym inspekcjom gotowości operacyjnej. Celem inspekcji jest sprawdzenie rzeczywistej gotowości do podjęcia działań ratowniczo-gaśniczych. Z tego powodu inspekcje są niezapowiedziane i mogą mieć miejsce o różnej porze. Analizując stan gotowości operacyjnej swojej jednostki pomocne będzie zarządzenie Komendanta Głównego PSP dotyczące przeprowadzania inspekcji.

Poniżej omówimy etapy inspekcji określone w ZARZĄDZENIU Nr 10 KOMENDANTA GŁÓWNEGO PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ z dnia 28 grudnia 2017 r.

Przebieg Inspekcji: Alarmowanie i Czas Wyjazdu

Pierwszym etapem inspekcji jest alarmowanie. Po dotarciu zespołu inspekcyjnego do remizy uruchamiany jest system alarmowania strażaków. W momencie wystartowania systemu rozpoczyna się pomiar czasu, który zostanie zatrzymany po wyjechaniu zastępu przed garaż. Według wytycznych brak możliwości wyjazdu zastępu w czasie 15 minut skutkuje wystawieniem oceny niedostatecznej z całej inspekcji. Ocena tego etapu realizowana jest w oparciu o czas oraz o prawidłowość wykonania powyższych wymagań. W celu otrzymania punktów na tym etapie zastęp musi składać się z przynajmniej 4 strażaków, w tym kierowcy i dowódcy. Jeżeli na alarm przybędzie tylko kierowca, dowódca i jeden strażak, nie otrzymamy żadnego punktu.

Weryfikacja Wiedzy Teoretycznej

Weryfikacja posiadanej wiedzy odbywa się na podstawie pisemnego sprawdzianu. Praktycznie jest to test wiedzy złożony z 10 pytań zamkniętych z jedną prawidłową odpowiedzią. Test realizowany jest z podziałem na trzy grupy: dowódcy, kierowcy, ratownicy. Do sprawdzianu wiedzy teoretycznej wykorzystywane są pytania, których bazę udostępnia Komenda Głównej Państwowej Straży Pożarnej. Baza pytań dostępna jest również w aplikacji Strażak.Online. Strażak.Online może pomóc zarówno egzaminowanym strażakom, jak i zespołom inspekcyjnym, którzy przygotowują test. Jest to etap, za który można uzyskać najwięcej punktów, bo aż 50.

Ocena Infrastruktury

Jeżeli jakiś pojazd lub sprzęt jest obecnie wycofany z podziału bojowego, zespół inspekcyjny ocenia wpływ tego wycofania na możliwość skutecznego podejmowania działań. Ten etap nie jest oceniany w skali punktowej. Zespół inspekcyjny sporządza opis, który uwzględnia, czy stan infrastruktury ma wpływ na obniżenie gotowości operacyjnej. Po zakończonej kontroli następuje przedstawienie końcowej oceny.

Wyzwania w Utrzymaniu Gotowości

„Czy nasza jednostka ma problem z zapewnieniem gotowości bojowej?” - to pytanie, które należy sobie regularnie zadawać. Na bazie wielu rozmów ze strażakami można stwierdzić, że największym wyzwaniem nie jest brak sprzętu czy awarie pojazdów, lecz problemy z obsadą. Dla strażaka nie ma nic gorszego od braku możliwości wyjechania do zdarzenia.

Kierowcy Pojazdów Pożarniczych

Obecnie nie mamy rozwiązań prawnych pozwalających na finansowanie kursu prawa jazdy na kategorie przydatne do prowadzenia pojazdów pożarniczych. Kierowcami w OSP są zazwyczaj kierowcy zawodowi albo strażacy, którzy z własnej inicjatywy zdobyli odpowiednie uprawnienia. Dużo mówi się o tym w kontekście ustawy o OSP. Tymczasem warto spróbować wypracować porozumienie z urzędem gminy na dofinansowanie kursu prawa jazdy. Jeżeli w szeregach jednostki znajduje się strażak, który chciałby zrobić odpowiednie uprawnienia, bardzo ważne będzie wspieranie go przez doświadczonych kierowców. Warto również rozejrzeć się za nowymi strażakami, którzy mogliby wnieść kompetencje kierowcy do naszej jednostki.

Dowódcy Działań Ratowniczych

Tutaj sprawa jest nieco prostsza, wszystkie szkolenia niezbędne do bycia dowódcą realizowane są przez Państwową Straż Pożarną. Jednostki, które regularnie szkolą swoich strażaków, nie będą miały problemu z dobrymi dowódcami. Jeżeli dzisiaj w Twojej jednostce brakuje dowódcy, powinniście rozejrzeć się za odpowiednimi osobami i skierować je na kurs. Przypominamy, że aby zostać dowódcą, należy ukończyć kurs kierujących działaniem ratowniczym.

Zapewnienie Obsady

Powinniśmy stale troszczyć się o pozyskiwanie nowych strażaków oraz motywować obecnych. Pomysłów na zwiększenie zaangażowania strażaków jest wiele. Podstawą jest dobrze funkcjonujący zarząd. Jeżeli mamy wystarczającą liczbę strażaków, a zdarzają się problemy z zapewnieniem gotowości, warto wdrożyć monitorowanie gotowości bojowej.

Narzędzia Wspierające Zarządzanie Gotowością

Monitorowanie bieżącej gotowości często odbywa się bez udziału żadnych systemów, niejako oddolnie. Po prostu dogadujemy się między sobą, czy jesteśmy na miejscu. Dostawaliśmy wiele sygnałów o potrzebie przygotowania narzędzia pomagającego monitorować dostępność strażaków w danej chwili. Zdecydowaliśmy się wprowadzić takie rozwiązanie w naszej aplikacji. Każda jednostka bez dodatkowych opłat otrzymuje dostęp do tablicy gotowości bojowej. Strażacy, którzy dołączą do jednostki, mogą z każdego miejsca w aplikacji dwoma kliknięciami określić swój stan gotowości.

tags: #dokumentacja #koncentracja #gminna #osp