Straż Pożarna to już nie tylko odwaga i poświęcenie, ale również nowoczesne, dobre wyposażenie. Bez sprzętu wysokiej jakości, niesienie pomocy innym byłoby znacznie trudniejsze i na pewno bardziej ryzykowne. Dlatego też bardzo ważne są w tym wszystkim dotacje z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA). Dzięki nim można zainwestować nie tylko w sprzęt, ale przede wszystkim w bezpieczeństwo własne i innych.
Rola i znaczenie dotacji MSWiA dla OSP
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) we współpracy z Komendą Główną PSP co roku planuje dotacje dla OSP na realizację zadań ratowniczych zgodnie z ustawą o OSP z 2021 r. Ochotnicze Straże Pożarne mogą liczyć na znaczące wsparcie finansowe z budżetu państwa. W budżecie państwa na 2024 rok przewidziano około 262 mln zł na rozwój OSP - w tym 73 mln zł dla jednostek włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) oraz 189 mln zł na wsparcie pozostałych OSP. Te środki trafiają do straży w formie dotacji celowych na wyposażenie, szkolenia i inne potrzeby wynikające z ich działalności ratowniczej. Dzięki tym środkom państwo finansuje bieżące potrzeby oraz inwestycje w wyposażenie.
Rodzaje programów dotacyjnych i ich beneficjenci
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) wprowadza nowe programy dotacyjne, które pozwalają jednostkom strażackim na modernizację sprzętu i infrastruktury. Co istotne, dotacje z MSWiA przysługują zarówno jednostkom włączonym do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), jak i OSP spoza KSRG.
Dofinansowanie dla jednostek włączonych do KSRG
Dla jednostek włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego na realizację zadania pn. „Zapewnienie gotowości bojowej jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego” w tym roku przeznaczono kwotę 90 555 000 złotych, w tym 46,8 mln zł na wydatki majątkowe i 43,7 mln zł na wydatki bieżące. Jednostki KSRG otrzymują stałe ryczałty na gotowość i mogą wnioskować o większy sprzęt.
Wsparcie dla OSP spoza KSRG
Dla jednostek OSP spoza KSRG dedykowana jest dotacja pod nazwą „Przygotowanie jednostek ochotniczych straży pożarnych do działań ratowniczo-gaśniczych”. Dla nich przeznacza się odrębną pulę na „przygotowanie do działań ratowniczo-gaśniczych”. W budżecie na 2025 r. zarezerwowano na ten cel 34 mln zł, w tym środki na zakup sprzętu, materiałów, wyposażenia i remont strażnic. Jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej spoza KSRG mogą uzyskać dotacje MSWiA w ramach tego programu.
10 kroków do udanego wniosku o dotację dla straży pożarnej
Źródła finansowania dotacji dla OSP
Środki finansowe z budżetu państwa przekazywane są dla OSP w formie dotacji na realizację zadań określonych w art. 3 pkt 1-12 oraz art. 4 ust. ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazało posłom informacje dotyczące zasad dofinansowania Ochotniczych Straży Pożarnych i gmin przy zakupie samochodów pożarniczych z budżetu państwa w 2025 r. Obowiązki gminy w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie m.in. do zadań własnych gminy i wynikają z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2021 r., poz.).
Wpływy z instytucji ubezpieczeniowych
Na podstawie art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. 3) oraz art. 38 i art. 39 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, dotacje mogą pochodzić z wpływów instytucji ubezpieczeniowych. Środki przekazywane Komendantowi Głównemu PSP przez instytucje ubezpieczeniowe, uzyskane z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od ognia, są jednym ze źródeł finansowania. Rozdział tych środków finansowych określa rozporządzenie MSWiA w sprawie sposobu i trybu rozdziału środków finansowych przeznaczonych wyłącznie na cele ochrony przeciwpożarowej (Dz.U. z 2022 r. poz.).
Fundusze Ochrony Środowiska (NFOŚiGW/WFOŚiGW)
Dotacje mogą pochodzić również ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW/WFOŚiGW). Dzieje się to na podstawie Porozumienia zawartego w dniu 23 lutego 2021 r. Zgodnie z Porozumieniem pomiędzy Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministrem Klimatu i Środowiska w sprawie współdziałania w zakresie zwalczania zagrożeń dla środowiska, istnieje możliwość dofinansowania przedsięwzięć (NFOŚiGW i WFOŚiGW łącznie) w wysokości do 50% kosztów kwalifikowanych w kwocie nie mniejszej niż 100 tys. zł dla danego zadania, przy założeniu wartości całkowitej danego zadania - minimum 200 tys. zł. W przypadku ubiegania się o środki z NFOŚiGW/WFOŚiGW w ramach Porozumienia w sprawie współdziałania w zakresie zwalczania zagrożeń dla środowiska, zainteresowana jednostka OSP powinna wystąpić z wnioskiem/pismem do Komendanta Głównego PSP - celem umieszczenia jej na liście podmiotów ubiegających się o dofinansowanie z ww.
Proces wnioskowania o dotacje MSWiA
Aby skorzystać z dotacji MSWiA, OSP musi złożyć wniosek - zazwyczaj na początku roku, za pośrednictwem właściwego komendanta (np. gminnego OSP) lub bezpośrednio do komendy powiatowej PSP. We wniosku wymienia się potrzebny sprzęt lub wyposażenie (zgodnie z oficjalnym katalogiem kwalifikującym się do dofinansowania) oraz uzasadnia te potrzeby. Następnie Komenda Główna PSP dzieli dostępne środki według ustalonych kryteriów, takich jak liczba wyjazdów jednostki, zagrożenia na jej terenie czy braki w wyposażeniu. Po pozytywnej decyzji OSP podpisuje umowę dotacyjną i otrzymuje środki, które musi wydać na wskazany cel i rozliczyć w określonym terminie. Komendant Główny PSP przekazuje środki finansowe na podstawie umowy zawartej z daną OSP. Umowa wymaga, pod rygorem nieważności, formy pisemnej lub złożenia oświadczenia woli w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
Dofinansowanie zakupu samochodów pożarniczych
Zakup samochodów pożarniczych jest finansowany w ramach odrębnych programów tworzonych z montażu kilku źródeł. Zazwyczaj co roku powstaje lista OSP, które otrzymają dofinansowanie na nowe wozy strażackie. Taki zakup finansowany jest wspólnie przez MSWiA/PSP, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska, samorządy lokalne, a nawet fundusz prewencyjny zakładów ubezpieczeniowych. Przykładowo, średni wóz za około 900 tys. zł może być pokryty w ten sposób: 400 tys. zł z PSP/MSWiA, 200 tys. zł z NFOŚiGW, 250 tys. zł od gminy i 50 tys. zł z funduszu ubezpieczeniowego. Dzięki temu poszczególne jednostki OSP otrzymują pojazdy niemal w całości sfinansowane ze źródeł zewnętrznych.
W 2025 roku rządowy program przewidział do przekazania 262 nowych wozów dla OSP w całej Polsce (34 ciężkie, 134 średnie i 94 lekkie) wraz z dofinansowaniem ich zakupu. Do każdego kryterium przypisana ma być odpowiednia waga, która odzwierciedla ich wartość w procesie oceny. Do usprawnienia procesu wnioskowania i zakupu pojazdów pożarniczych powstanie specjalna aplikacja. Ponadto, przekazane opisy metodologii tworzenia listy rankingowej oraz działania aplikacji Webcon dedykowanej do wspomagania procesu wnioskowania i zakupu pojazdów pożarniczych dla jednostek OSP, mają na celu zwiększenie efektywności tego procesu.
Przykładowe wykorzystanie dotacji na sprzęt i wyposażenie
Środki te można wykorzystać na zakup certyfikowanej odzieży specjalnej, środków ochrony indywidualnej, sprzętu ratowniczego i logistycznego.
Sprzęt ratowniczy i wyposażenie
Przykładowe wyposażenie, na które można przeznaczyć środki z dotacji, obejmuje:
- łódź ratownicza/ponton
- agregat prądotwórczy (o określonej minimalnej mocy)
- gaśnica (o określonej minimalnej pojemności)
- lina ratownicza pływająca (o minimalnej długości)
- pompa do wody zanieczyszczonej (o minimalnej wydajności)
- zbiornik przenośny na wodę (o minimalnej pojemności)
- kamizelka asekuracyjna (o minimalnej wyporności)
- taśma szyta (o określonych parametrach)
Odzież specjalna
Dotacje mogą być również przeznaczone na zakup ubrań specjalnych strażackich (spodnie, kurtka ciężka i lekka zgodnie z OPZ KG PSP). OSP spoza KSRG mogą skorzystać z dotacji MSWiA na zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego i odzieży specjalnej. Przykładowo, firma Subor realizuje zamówienia zgodnie z wymogami jakościowymi - fabrycznie nowe produkty, spełniające standardy KG PSP, co jest kluczowym warunkiem w aplikacjach dotacyjnych. Produkty z oferty Subor objęte wytycznymi programu - od ubrań specjalnych Proton i Syriusz, przez rękawice i hełmy, aż po sprzęt ratowniczy - można nabyć z dotacją.
Podsumowanie i rekomendacje
Dotacje rządowe z MSWiA i PSP to podstawowe źródło finansowania OSP. Obejmują one zarówno bieżące utrzymanie gotowości bojowej (zwłaszcza dla jednostek KSRG), jak i zakupy sprzętu oraz pojazdów. Warto co roku składać wnioski o dostępne dotacje i utrzymywać kontakt z lokalnymi strukturami PSP, by nie przegapić żadnej możliwości wsparcia.