Informacje o Samochodach Pożarniczych

Wóz strażacki, znany również jako samochód pożarniczy lub pojazd pożarniczy, to specjalnie przygotowany i oznakowany samochód, wykorzystywany przez straż pożarną lub inną jednostkę ochrony przeciwpożarowej do udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz innych działaniach statutowych, takich jak prewencyjne. Pojazdy te w większości państw mają czerwone barwy i są uprzywilejowane w ruchu drogowym, stanowiąc częsty widok na drogach przy każdym poważnym zdarzeniu i nie tylko.

Rola i Zakres Działań Straży Pożarnej

Określenie "straż pożarna" jest obecnie nieco mylące, ponieważ gaszenie pożarów od dawna nie jest jedynym ani nawet głównym obowiązkiem funkcjonariuszy i ochotników. Na tej służbie ciąży wiele obowiązków i ciągle nakładane są kolejne. Charakter działań lepiej oddaje formalne określenie „jednostka ratowniczo-gaśnicza”.

Czerwone pojazdy strażackie przyjadą na wezwanie nie tylko wtedy, gdy coś się pali, ale także do wypadku drogowego, skażenia chemicznego, w razie klęski żywiołowej, gniazda szerszeni na balkonie, będą asystować przy interwencjach policji czy pogotowia ratunkowego. Uczestniczą również w ratownictwie wodnym i akcjach nurkowych, oraz przy wielu innych zagrożeniach. Do tego dochodzi coraz ważniejszy obszar obrony cywilnej, czyli system działań mających na celu ochronę ludności, mienia i środowiska przed skutkami działań zbrojnych, katastrof i klęsk żywiołowych. Jej zadania obejmują zarówno prewencję, jak i reagowanie na zagrożenia. W Polsce wykształcił się ciekawy system łączony, w którym zawodowi funkcjonariusze współpracują na co dzień z ochotnikami z OSP, tworząc jednolity Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG), dysponujący dużym zasobem osób o wysokich umiejętnościach i całkiem niezłym sprzętem.

Klasyfikacja Samochodów Pożarniczych

Samochody pożarnicze można podzielić na różne grupy według kilku kryteriów, a ich wyposażenie jest zawsze zależne od przeznaczenia.

Podział ze względu na przeznaczenie

• Samochody ratowniczo-gaśnicze: Najpopularniejszy rodzaj, wykorzystywany do gaszenia pożarów i przeprowadzania akcji ratowniczych.
• Samochody transportowe: Wszelkiego rodzaju pojazdy do przewożenia sprzętu i personelu.
• Pojazdy dowodzenia i łączności: Służące do kierowania akcją ratowniczą.
• Samochody ratownictwa medycznego: Pojazdy obsługiwane przez strażaków, przeznaczone do opieki i transportu pacjentów.
• Pojazdy specjalne: takie jak samochody z podnośnikiem hydraulicznym, dźwigi czy pojazdy ratownictwa chemicznego.

Podział ze względu na zdolność do poruszania się w danych warunkach terenowych

W zależności od zdolności do poruszania się w danych warunkach terenowych, wyróżniamy samochody pożarnicze:

• Miejskie
• Uterenowione
• Terenowe

O przynależności do danej klasy decydującą rolę odgrywają parametry terenowe, takie jak kąty natarcia, zejścia i rampowy, prześwit oraz prześwit pod osią.

Budowa i Wyposażenie Samochodów Pożarniczych

Pojazdy strażackie są budowane najczęściej na podwoziach seryjnych samochodów, o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach. Struktury nośne nadwozi, zbiorniki i środki gaśnicze wykonuje się ze stali nierdzewnej. Solidne podwozie, jak np. Scania, zapewnia doskonałą sztywność skrętną i odporność na działanie momentów zginających.

Kabiny załogowe

W czasie działań ratowniczych najważniejsze jest, aby zarówno załoga, jak i sprzęt szybko i bezpiecznie dotarły na miejsce akcji. Kabiny załogowe, takie jak nowa kabina Scania (zbudowana na bazie kabiny P, dostępna w dwóch wariantach długości), wyznaczają nowy standard w branży pod względem komfortu, jakości i bezpieczeństwa. W kabinie można przewozić 6 członków załogi, którzy mogą być dodatkowo chronieni przez boczne kurtyny powietrzne. Kabiny te cechuje duża przestrzeń wewnętrzna umożliwiająca indywidualną aranżację przestrzeni z przodu i z tyłu.

Elementy wyposażenia

Wyposażenie danego samochodu pożarniczego jest uzależnione od jego przeznaczenia. Wśród wielu elementów wyposażenia pojazdu ratowniczo-gaśniczego można wyodrębnić podstawowe i dodatkowe:

• Układ wodno-pianowy: Samochód ratowniczo-gaśniczy posiada zbiornik na wodę o pojemności od 4500 do 10500 litrów oraz zbiornik na środek pianotwórczy, zazwyczaj o pojemności 10% pojemności zbiornika na wodę. Pojazdy tego typu dysponują pompami o dużej wydajności.
• Działko wodno-pianowe: Często montowane na samochodach gaśniczych.
• Szybkie natarcie: Z wężem o długości 60 metrów, umożliwiające natychmiastowe podjęcie działań.
• Zraszacze: Umieszczone wokół auta, przydatne np. do samoobrony pojazdu w trudnych warunkach.
• Maszt oświetleniowy LED: Wysuwany automatycznie, pozwala na sterowanie głowicą w celu dokładnego oświetlenia miejsca działań.
• Wciągarka: Niezbędna w trudnym terenie.
• Podnośnik hydrauliczny: Składana konstrukcja z koszem ratowniczym, składająca się z jednego sztywnego lub teleskopowo wysuwanego elementu, lub kilku takich elementów, lub z mechanizmu nożycowego, ewentualnie z kombinacji tych elementów, z drabiną lub bez drabiny.
• Drabiny obrotowe i podnośniki koszowe: Najczęściej instaluje się drabiny o zasięgu do 53 m.
• Skrytki na sprzęt: Często zamykane żaluzjami wodo- i pyłoodpornymi, z dostępem z trzech stron, łatwe w obsłudze.
• Walizki sprzętowe: Do przewożenia i przechowywania ważnych narzędzi, takich jak młotki, łomy, śrubokręty, latarki, a także narzędzia hydrauliczne (nożyce, rozpieracze).
• Aparaty ochrony dróg oddechowych.

Niektóre samochody pożarnicze wyposaża się także w dodatkowe elementy, dzięki którym użytkownicy takiego wozu mogą bez problemu operować w miejscu akcji ratowniczej bądź gaśniczej.

Oznaczenia i Standaryzacja Samochodów Pożarniczych

Pojazdy strażackie są oznaczone w większości krajów uniwersalnym numerem umożliwiającym identyfikację wozu w czasie akcji. W Polsce oznaczenie takie nazywane jest numerem operacyjnym i składa się z trzech elementów. Sposób numerowania określa załącznik do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r. w sprawie gospodarki transportowej w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej.

1. Trzycyfrowy numer (prefiks): Określa powiat i typ jednostki.
2. Jednoliterowe oznaczenie województwa: Zgodne z wyróżnikiem województwa na obecnych tablicach rejestracyjnych, z trzema wyjątkami: m.st. Warszawy - W; woj. mazowieckiego (bez Warszawy) - M; oraz jednostek centralnych Państwowej Straży Pożarnej, np. Komendy Głównej - [A].
3. Dwucyfrowy numer pojazdu (sufiks): W przypadku pojazdów PSP oznacza rodzaj pojazdu (lub typ) oraz przeznaczenie sprzętu.

Stosuje się także dodatkowo (głównie literowe) oznaczenia charakterystyki pojazdu. W Polsce stosuje się najczęściej oznaczenia zgodne z normą PN-EN 1846-1:2011 (która zastąpiła normę PN-79/M-51300). Na przykład, oznaczenie GCBA 5/32 oznacza: G - samochód ratowniczo-gaśniczy, C - ciężki, B - ze zbiornikiem wodnym, A - z autopompą, 5 - zbiornik na wodę o pojemności 5 m³, 32 - wydajność nominalna autopompy 32 hl/min. Inny przykład to oznaczenie samochodu ratowniczo-gaśniczego klasy ciężkiej (S), kategorii uterenowionej (2), z załogą trzyosobową, ze zbiornikiem wody o pojemności 5000 dm³, z pompą pożarniczą o wydajności 3200 dm³/min.

Podstawy systemu standaryzacji wyposażenia wozu strażackiego określone zostały w dokumencie "Wytyczne standaryzacji pojazdów pożarniczych i innych środków transportu Państwowej Straży Pożarnej", zatwierdzonym w dniu 14 kwietnia 2011 r. przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Pojazd oraz elementy jego wyposażenia są kompatybilne ze sprzętem, dla którego wydano dopuszczenie do użytkowania na podstawie art. 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.

Kolorystyka Pojazdów

Pojazd samochodowy straży pożarnej (z wyjątkiem pojazdu osobowego operacyjnego) powinien mieć barwę czerwieni sygnałowej, błotniki zaś i zderzaki - barwę białą. Kontenery pożarnicze, agregaty ciągnione, motopompy, działka oraz przyczepy ze sprzętem pożarniczym powinny być malowane na zasadach określonych dla pojazdów gaśniczych. Kontenery-pojemniki oraz kontenery-cysterny powinny posiadać napisy określające ich zawartość lub przeznaczenie - kolor i krój liter napisów jak dla numerów na sprzęcie.

Przykładowe Typy Specjalistycznych Samochodów Pożarniczych

Straż pożarna używa niezwykle zróżnicowanego sprzętu, co jest zrozumiałe, biorąc pod uwagę szeroki zakres zadań stawianych przed tą służbą.

Samochody Ratowniczo-Gaśnicze (GBA, GCBA)

To najczęściej spotykana kategoria pojazdów w jednostkach straży pożarnej. Samochód klasy GBA (Gaśniczy, Baczek, Autopompa) często ma napęd 4x4 z blokadami mechanizmów różnicowych, zespoloną kabinę w układzie 1+1+4, zbiornik na wodę o pojemności 3000 litrów i drugi na środek gaśniczy. Przykładem jest zabudowa wykonana w firmie Bocar lub pojazdy typu Volvo FL. Występują także w wydaniach bardziej terenowych lub typowo miejskich.

Pojazdy klasy GCBA (Ciężki Gaśniczy, Baczek, Autopompa) są przeznaczone do gaszenia dużych pożarów. Mogą posiadać zbiornik na wodę o pojemności 5000 litrów oraz zbiornik na środek pianotwórczy o pojemności 500 litrów. Są też działko wodno-pianowe, szybkie natarcie z wężem o długości 60 metrów, a także zraszacze wokół auta. Przykładem jest MAN z zabudową Motor Truck (odmiana z bliźniaczym ogumieniem na osi tylnej do miasta) lub ciężki wóz typu GCBM z zabudową firmy Wawrzaszek, dysponujący zbiornikiem na wodę o pojemności 24,5 tys. litrów.

Pojazdy z Wyposażeniem Wysokościowym

Znakomita większość jednostek straży pożarnej musi być wyposażona w drabiny obrotowe i podnośniki koszowe. Najczęściej instaluje się drabiny o zasięgu do 53 m. Pojazdy będące nośnikami takiego sprzętu mogą być wyposażone w krótką kabinę, Scania CrewCab lub niską Low-entry umieszczoną przed osią pojazdu. Przykładem jest pojazd specjalny z drabiną hydrauliczną o wysokości ratowniczej 31 metrów zbudowany na podwoziu Iveco EuroCargo 160-320 z zabudową firmy Magirus. Innym przykładem jest pojazd typu SH, w którym zamiast drabiny wykorzystany jest podnośnik hydrauliczny z koszem model Bronto Skylift, często na podwoziu Econic, o maksymalnej wysokości roboczej 40 m i wysięgu 21 m, z dopuszczalnym udźwigiem kosza 365 kg.

Pojazdy Specjalistyczne

• Pojazdy terenowe do zadań specjalnych: Są przeznaczone do użytku w terenie, z możliwością poruszania się po głębokiej pokrywie śnieżnej oraz na glebach o słabej nośności i dużym nasyceniu wodą, w tym bagnach. Rozwijają maksymalną prędkość na lądzie 40 km/h, w wodzie 6 km/h, sprawdzając się w akcjach przy klęskach żywiołowych. Posiadają automatyczną skrzynię biegów i układ napędowy 4x4 lub 6x6. Często są wyposażone w pojedyncze ogumienie tylnych kół, zapewniające większy prześwit i zdolność pokonywania nierówności.
• SBus (Samochód Autobusowy): Kategoria pojazdów do transportu większej liczby strażaków lub ewakuowanych osób, np. podmiejski Solaris.
• Lawety samochodowe: Do przewożenia specjalistycznego sprzętu na dalszą odległość, przydatne szczególnie w razie reakcji na kataklizmy, np. powodzie.
• SRChem (Samochód Ratownictwa Chemicznego i Ekologicznego): Specjalistyczne pojazdy przeznaczone do ratownictwa chemicznego i ekologicznego.
• Ładowarki z wysuwanym hydraulicznym ramieniem: Sprzęt niezbędny w trakcie usuwania skutków klęsk żywiołowych.
• Traktory z żurawiem: Np. rolniczy traktor z żurawiem marki Cranab o wysięgu 10 metrów, pokazujący zróżnicowanie sprzętu potrzebnego straży.
• Pojazdy Lotniskowe (np. Rosenbauer Panther 8x8, kategoria GCBAPR): Są znacznie bardziej zaawansowane konstrukcyjnie w porównaniu do konwencjonalnych samochodów ratowniczych. Przy całkowitym załadunku ważą 52 tony, rozpędzają się do blisko 150 km/h, a przyspieszenie 0-80 km/h wynosi około 25 sekund.
• SCDź 40 (Samochód Ciężki Dźwig): O oficjalnym kryptonimie oznaczającym samochód typu ciężki dźwig o udźwigu 40 ton, np. z zabudową firmy Wawrzaszek, często wyposażony w wyciągarki.
• Sprzęt wodny: Do zakresu obowiązków straży pożarnej należy też ratownictwo wodne i akcje nurkowe, wykorzystujące łodzie i inne pojazdy wodne.
• Śmigłowce: W działaniach ratowniczych, np. gaszeniu pożarów lasów, wykorzystywane są śmigłowce należące do innych służb, np. policji, lotnictwa Lasów Państwowych czy Straży Granicznej.

Pojazdy Operacyjne i Dowodzenia

Pojazdy typu SOp (Samochody Operacyjne) oraz SLRR (Lekkie Samochody Rozpoznania Ratowniczego) to zwykle auta dowodzenia, lekkie samochody terenowe dla strażaków operacyjnych lub inne specjalistyczne auta służące do rozpoznania sytuacji. Wykorzystywane są także popularne na rynku SUV-y do zapewnienia dojazdu dowódcom na miejsce akcji, koordynacji działań ratowniczych, transportu drobnego sprzętu, dokumentów czy wsparcia logistycznego.

Dbałość o Sprzęt i Kwestie Ekonomiczne

W jednostkach straży pożarnej dochodzi do częstej rotacji sprzętu; niektóre samochody są przekazywane z jednostek państwowych do ochotniczych. Jedno jest pewne: każda jednostka za punkt honoru obiera utrzymywanie wozów bojowych w nienagannym stanie, niezależnie od tego, czy jest to pachnący świeżością MAN lub Scania, czy też zabytkowy już Jelcz, Star albo Żuk.

Wóz strażacki to pojazd, którego cena będzie wahać się w zależności od jego wielkości, rodzaju, roku produkcji, przebiegu czy marki. Ogólnie rzecz biorąc, kupno nowego samochodu pożarniczego to wydatek rzędu około 1,5 miliona złotych. Chcąc zainwestować w tego typu sprzęt, znacznie korzystniejszą inwestycją może okazać się pojazd z rynku wtórnego. Do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej mogą być wprowadzone używane pojazdy pożarnicze nie starsze niż 30-letnie i używane przez co najmniej 5 lat na terenie innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo w Republice Turcji lub w państwach członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) będących stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, licząc od daty pierwszej rejestracji poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

tags: #dwa #auta #strazackie